شماره : 20265
۲۵ / ۹ / ۱۳۹۶ - ۱۶:۳۷

خبر؛

آغاز ثبت نام در « بیست و نهمین جشنواره امتنان از کارگران، گروه کارها و واحدهای نمونه استان استان »

حاتم شاکرمی مدیر کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان تهران از آغاز ثبت نام در "بیست و نهمین جشنواره امتنان از نخبگان جامعه کار و تولید(کارگران، گروه کارها و واحدهای نمونه) استان تهران" خبر داد.؛

حاتم شاکرمی مدیر کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان تهران از آغاز ثبت نام در “بیست و نهمین جشنواره امتنان از نخبگان جامعه کار و تولید(کارگران، گروه کارها و واحدهای نمونه) استان تهران” خبر داد.

به گزارش روابط عمومی اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان تهران به نقل از مهندس شاکرمی مدیر کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان تهران: ثبت نام جهت رقابت در “بیست و نهمین جشنواره امتنان از نخبگان جامعه کار و تولید(کارگران، گروه کارها و واحدهای نمونه)استان” از ۲۵ آذر ماه ۱۳۹۶ آغاز و تا ۲۵ دی ماه سالجاری ادامه خواهد داشت.

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان تهران هدف از این جشنواره را شناسایی و تشویق نیروی کار مولد، متخصص، مخترع، و مبتکر عنوان نموده و گفتند: در راستای اجرای ماده ۱۹۵ قانون کار، این اداره کل همچون سنوات گذشته با برگزاری مراسمی با شکوه از منتخبین بیست و نهمین جشنواره امتنان از نخبگان جامعه کار و تولید استان تهران، تجلیل می نماید.

ایشان افزودند: پس از برگزاری جشنواره مذکور و مشخص شدن نتایج نفرات برتر آن در سه بخش صنعت، کشاورزی و خدمات، آنها به جشنواره امتنان از نخبگان جامعه کار و تولید در سطح ملی معرفی خواهند شد.

شایان ذکر است؛ علاقمندان به رقابت در “بیست و نهمین جشنواره امتنان از نخبگان جامعه کار و تولید(کارگران، گروه کارها و واحدهای نمونه)استان” می توانند جهت ثبت نام و شرکت در این جشنواره به سایت http://emtenan.mcls.gov.ir  مراجعه نمایند.

آغاز-ثبت-نام-در-بیست-و-نهمین-جشنواره-امتنان-از-کارگران-گروه-کارها-و-واحدهای-نمونه-استان-استان-

نویسندگان :
ثبت شده در سایت پایگاه خبری بامنا طی شماره 20265 توسط شکوهی و در روز شنبه ۲۵ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۶:۳۷:۰۳
© Copyright 2017 http://bamna.ir . All Rights Reserved چاپ این خبر
شماره : 20254
۲۵ / ۹ / ۱۳۹۶ - ۱۰:۰۰

مقاله؛

بررسی حوادث مخازن ذخیره مواد شیمیایی و نحوه ارزیابی و کاهش خطرات

مخازن ذخیره در پالایشگاه­ها و واحدهای پتروشیمی محتوی مقادیر بالایی مواد خطرناک و بعضاً قابل‌اشتعال می­باشند و یک حادثه کوچک امکان ایجاد خسارات میلیون دلاری به اموال و توقف در پروسه تولید را به همراه خواهد داشت. نتایج حوادث بزرگ نیز باعث کاهش ارزش سهام شرکت­ها، ورشکستگی و تشکیل پروژه­های حقوقی خواهد شد.؛

علیرضا نریمان‌نژاد، رئیس ایمنی و پدافند غیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی

دانشجوی دکتری مدیریت و برنامه‌ریزی محیط زیست (دانشکده پردیس البرز دانشگاه تهران)

غلامرضا نبی بیدهندی، استاد دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران

حسن هویدی، استادیار دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران

 

  • مقدمه

مخازن ذخیره در پالایشگاه­ها و واحدهای پتروشیمی محتوی مقادیر بالایی مواد خطرناک و بعضاً قابل‌اشتعال می­باشند و یک حادثه کوچک امکان ایجاد خسارات میلیون دلاری به اموال و توقف در پروسه تولید را به همراه خواهد داشت. نتایج حوادث بزرگ نیز باعث کاهش ارزش سهام شرکت­ها، ورشکستگی و تشکیل پروژه­های حقوقی خواهد شد. در طول ۵۰ سال گذشته سازمان­های تجاری و انجمن­های مهندسی از قبیل API، NFPA، ASME و … استانداردها و راهنماهای سخت­گیرانه­ای برای طراحی، انتخاب مواد، ساخت و مدیریت ایمن مخازن ذخیره تدوین و منتشر نموده­اند، اما باز هم حوادث هولناکی در مخازن ذخیره اتفاق می‌افتد که منجر به تلفات جانی و مالی می‌گردد. درس‌آموزی از تجربه حوادث قبل، کمک شایانی به انجام عملیات­های ایمن در مخازن ذخیره مواد شیمیایی خواهد نمود.

 

  • انواع مخازن ذخیره مایعات هیدروکربنی

مخازن ذخیره مواد شیمیایی در صنایع نفتی و شیمیایی به منظور ذخیره­سازی مواد خام اولیه، میانی و یا محصولات تولید نهایی در یک محوطه خارج از محدوده فرآیندی مورد استفاده قرار می­گیرند. انواع مخازن ذخیره­سازی مواد قابل‌اشتعال و هیدروکربن­های مایع غالباً در سه گروه اصلی تقسیم­بندی می­شوند:

  • مخازن سقف ثابت یا مخروطی
  • مخازن سقف شناور روباز
  • مخازن سقف ثابت با سقف شناور داخلی

 

شکل ۱: انواع مخازن ذخیره

Pic-01

غالباً نوع دوم و سوم برای ذخیره­سازی هیدروکربن­های فرار از قبیل نفت خام، محصولات سبک (white) استفاده  می­شوند. پارامترهای مهم در انواع مخازن فوق، وجود دیواره­های خاکریز مناسب (Bunds)،حجم مناسب ذخیره­سازی، فاصله ایمن مناسب بین مخازن و تاسیسات می­باشد.

 

  • سناریوهای محتمل در حوادث مخازن ذخیره

سناریوهای محتمل در حوادث مخازن ذخیره عبارتند از:

  • حریق در قسمت Rim Seal
  • نشت و حریق روی سقف
  • حریق روی سطح تانک
  • حریق در محدوده دایک و Bund Well
  • انفجار Pontoon
  • Boilover

 

شکل ۲: سناریوهای حریق احتمالی در مخازن ذخیره

Pic-02

تحقیق و بررسی درخصوص حوادث انفجار مخازن ذخیره هیدروکربن مایع نشان می­دهدکه:

  • انفجار معمولاً از یک نشتی شروع می­شود.
  • سرریز شدن مایعات قابل‌اشتعال از مهم‌ترین موارد حادثه آتش­سوزی است.
  • انفجار ابر بخار (VCE) معمولاًدر فاصله ۳۰۰ – ۳۰ متری محل نشت اتفاق می­افتد.
  • محدوه زمانی جرقه و انفجار بین ۲۰ تا ۹۰ دقیقه از محل نشت است.
  • معمولاً شرایط جوی خنثی قبل از حوادث حاکم بوده است.

 

 

  • روش شناسی خطرات مخازن ذخیره مایعات هیدروکربنی

مخازن ذخیره مایعات هیدروکربنی معمولاً بخشی از تاسیسات نفتی و پتروشیمی محسوب شده و شناسایی خطرات و پتانسیل­های حریق در این مخازن از اهمیت بسزایی برخودار است. بنابراین ضروری است، انجام یک مطالعه و آنالیز خطر موارد ذیل را در بر گیرد:

  • شناسایی و مشخص‌نمودن محدوده مخازن شامل نقشه‌های عمومی آنها
  • جمع­آوری اطلاعات لازم در مورد داده‌های هواشناسی، Hydrographical، Meteorological و …
  • جمع­آوری داده­های هواشناسی لازم درخصوص دوره­های بارش باران و برف­های سنگین
  • لیست تاسیسات خطرناک مجاور محوطه مخازن
  • شرح فرآیند تولید هر قسمت از واحد
  • شناسایی ویژگی‌های مواد شیمیایی مطابق MSDS مواد

 

  • تجزیه و تحلیل حوادث مخازن

در تحقیق انجام شده حوادث بوقوع پیوسته در ۲۴۲ مخزن مواد شیمیایی در طول ۴۰ سال گذشته تاسیسات صنعتی دنیا با استفاده از دیاگرام استخوان ماهی (Fishbone) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج این تحقیق نشان می­دهد که ۷۴ درصد از حوادث مذکور در صنایع نفتی، ترمینال ذخیره و بارگیری نفت اتفاق افتاده است. حریق و انفجار در این مخازن با ۸۵ درصد، بیشترین آمار علل بروز حوادث را داشته‌اند. حدود ۳۳ درصد از حوادث مربوط به رعدو برق و ۳۰ درصد بدلیل خطاهای انسانی، شامل عملیات بهره‌برداری اشتباه و تعمیرات بوده است. از دلایل دیگر حوادث می‌توان به نقص تجهیزات (Equipment Failure)، خرابکاری، پارگی و شکستگی، نشت و پارگی خطوط، الکتریسته ساکن و حریق باز در اطراف مخازن اشاره نمود. اقدامات اصلاحی پیش‌بینی شده در این تحقیق به پیشگیری از تکرار حوادث مشابه کمک خواهد نمود و بیشتر این حوادث از طریق انجام مهندسی مناسب قابل پیشگیری و پیش‌بینی بوده است. از تعداد ۲۴۲ حادثه، ۱۱۴ مورد آن در امریکای شمالی،۷۲ مورد در آسیا و ۳۸ مورد آن در اروپا اتفاق افتاده است. بیشترین تعداد این حوادث، ۱۱۶مورد (۸/۴۷ درصد) در پالایشگاه­های نفت، ۶۴ مورد (۴/۲۶ درصد) در ترمینال‌های نفتی و بارگیری و حدود ۷/۲۵ درصد در واحدهای پتروشیمی دارای بیشترین نرخ حوادث بوده‌اند. (جدول شماره ۱)

 

جدول ۱: حوادث اتفاق افتاده براساس نوع فعالیت شرکت‌ها

Jadval-01

مطابق جدول شماره (۲) و براساس نوع مواد شیمیایی و محتویات مخازن، نفت خام، گازوئیل و محصولات نفتی همچون نفت سوخت و دیزل بیشترین تعداد حوادث را داشته­اند. تانک­های سقف شناور اتمسفریک بیشترین نرخ حوادث و مخازن سقف مخروطی (Core roof) دومین نرخ حوادث را داشته­اند.

 

جدول ۲:

Jadval-02

براساس آمارهای موجود، حریق در مخازن با ۱۴۵ مورد و انفجار با ۶۱ مورد بیشترین عامل ایجاد حادثه در مخازن ذخیره مواد شیمیایی بوده­اند. مطابق جدول شماره (۳) حریق و انفجار در مجتمع­ها ۸۵ درصد علل اصلی حوادث بوده­اند و نشت نفت و انتشار مواد سمی مایع، سومین عامل ایجاد حادثه در مخازن بوده است.

 

جدول ۳:

Jadval-03

  • علل حوادث

در جدول شماره (۴) مهم‌ترین علل حوادث مخازن ذخیره مواد شیمیایی بیان شده است. مطابق آمار، رعد و برق بیشترین علل تکرار حوادث بوده و خطاهای تعمیراتی در ردیف دومین و بعد از آن خطاهای بهره­برداری/ عملیاتی، خرابی تجهیزات و نقص سیستم­های ایمنی، خرابکاری، پارگی و شکستگی مخزن، نشت و پارگی خطوط، الکتریسته ساکن و حریق رو باز از دلایل عمده حریق مخازن بوده است.

 

جدول ۴:

Jadval-04

علل مستقیم و ریشه‌ای حوادث در دیاگرام استخوان ماهی نشان داده شده است.

 

شکل ۳: دیاگرام استخوان ماهی

 

Pic-03

  • رعد و برق (Lightning)

دو دلیل عمده درخصوص حوادث آتش­سوزی ناشی از رعد و برق وجود دارد. عامل اول برخورد مستقیم صاعقه و عامل دوم اثرات ثانویه همچون: تخلیه باند، پالس الکترواستاتیک و جریان­های زمین است. یک منطقه برخورد رعد وبرق دارای محدوده شعاعی ۱۰ متر می­باشد. زمانی‌که یک مخزن ذخیره در منطقه صاعقه قرار دارد، بخارات قابل‌اشتعال در معرض اثرات گرمایی یا Stroke channel ، ممکن است مشتعل شود.

Rim Seal مخازن سقف شناور مهم‌ترین مکان قابل‌احتراق در اثر برخورد صاعقه به آن می‌باشد. از عوامل موثر در ایجاد حریق مخازن بر اثر رعد و برق موارد زیر است:

  • ضعف در سیستم اتصال به زمین مخزن، بمنظور جذب کامل یک صاعقه مستقیم
  • نشت مایع قابل‌اشتعال یا نشت در قسمت Rim Seal و ایجاد حریق در نتیجه برخورد رعد و برق به مواد نشت شده
  • برخورد مستقیم صاعقه به مخزن و در نتیجه نشت و آتش­سوزی

Tight sealing برای جلوگیری از خروج بخارات و مایعات قابل اشتعال ضروری است. برای ایمنی مخازن، شیرهای تخلیه (Vent Valve) مکان احتمالی دیگر در آتش­سوزی مخازن محسوب می­شوند در این حالت لازم است که Flame Arrestor نصب شود.

بکارگیری استانداردهای رعد وبرق از قبیل۷۸/۷۸۰  NFPA کمک شایانی به پیشگیری از حوادث آتش­سوزی مخازن خواهد نمود.

 

  • خطای تعمیراتی (Maintenance Error)

انجام عملیات جوشکاری، عامل بروز ۱۸ حادثه بوده است. در حادثه تسالونیکی سال ۱۹۸۶ یونان، برخورد جرقه­های ناشی از یک برشکاری باعث انتقال بخارات و گسترش آتش به مناطق دیگر شد که در اثر آن ۱۰ تانک ذخیره نفت به مدت ۷ روز در حال حریق بود و ۵ نفر کشته بهمراه داشت.

پیاده­سازی سیستم مجوز کارگرم براساس استانداردهای NFPA و مقرارت OSHA در پیشگیری از حوادث مهم است.

معیارهای کاهش اینگونه خطرات آتش­سوزی شامل: دستورالعمل­های مناسب کار گرم، تجهیزات خاموش­کننده کافی، تست مناسب تجهیزات، Seal نمودن همه درین­ها، ونت­ها، دریچه­های آدم­رو (Man Way)، فلنج­های باز و همه Sewerها است.

اصطکاک مکانیکی باعث ایجاد جرقه و مشتعل‌شدن بخارات قابل‌اشتعال می­گردد. همچنین شوک و جرقه­های الکتریکی باعث ایجاد اشتعال و انفجار در مخازن ذخیره خواهد شد. بمنظور کاهش خطرات الکتریکی، در نظر گرفتن استاندارد NFPA 70 بخش ۵۰۰، طبقه‌بندی مناطق خطرناک AICHE, 1993 ضروریست و مهندسین باید توجه ویژه­ای به ایمنی دستگاه­های الکتریکی معطوف نمایند.

از عوامل موثر در ایجاد حریق مخازن بر اثر خطاهای تعمیراتی نیز به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:

  • عدم کنترل و پوشش مناسب محوطه جرقه‌های حاصل از عملیات برشکاری و جوشکاری
  • استفاده از ابزار و تجهیزات Non-Explosion
  • جریان‌های اتصال کوتاه
  • جرقه‌های ترانسفورمر
  • ضعف در تجهیزات اتصال زمین

 

  • خطای عملیاتی/ بهره­برداری (Operational error)

سرریز شدن مواد شیمیایی در اثر خطاهای عملیاتی/ بهره برداری از مهم‌ترین علل بروز حوادث در مخازن ذخیره است. (۱۰ حادثه سرریز شدن از تعداد ۲۴۵ حادثه) زمانی‌که مایعات قابل‌اشتعال از مخازن سرریز می­شود، ایجاد جرقه و انفجار در این حالت غیر قابل پیش­بینی است. معمولا منابع ایجاد جرقه در اطراف مواد قابل‌اشتعال موجود در مخازن می­تواند به وقوع حریق و انفجار منجر شود. از تعداد ۱۵ مورد حادثه سرریز شدن مواد، ۱۳ مورد آن منجر به حریق و انفجار شده است. از مهم‌ترین عوامل بروز حوادث در اثر خطاهای عملیاتی/ بهره برداری موارد ذیل را می­توان نام برد:

  • سرریز مخازن بعلت خرابی سیستم اندازه­گیری سطح و یا خطای انسانی در بکارگیری دستورالعمل بارگیری
  • انتشار ماده قابل‌اشتعال بدلیل بازشدن تصادفی ولوهای درین
  • نشت نفت براثر خطای اپراتور
  • ورود یک محصول با درجه حرارت بالا به مخزن
  • خرابی تجهیزات و سیستم­های ابزار دقیق
  • غرق‌شدن سقف شناور در نتیجه Bursting و ایجاد حریق در تمامی سطح فوقانی مخزن
  • خرابی نشان‌دهنده سطح مایع در اثر سرریز شدن مواد
  • خرابی ولو تخلیه (Discharge)
  • باز نبودن ولو ونت (Rusted Valve)

 

  • خرابکاری (Sabotage)

خرابکاری چهارمین علت بروز حوادث در مخازن ذخیره بوده است. ۱۵ مورد حادثه خرابکاری بدلیل حملات تروریستی و یا عملیات نظامی بوده است.

 

  • شکست تجهیزات (Equipment Failure)

۱۱ مورد از حوادث خرابی یا شکست تجهیزات در مخازن ذخیره مواد شیمیایی، مربوط به غرق‌شدن سقف شناور (Sunken Roof) بوده است. چهار مورد مربوط به شکست ولو (Valve failure)، دو مورد اختلال در عملکرد هیترها، یک مورد شکست آنالایزور و یک مورد شکست ترموستات بوده است. بازرسی و تعمیرات منظم بمنظور اطمینان از عملکرد صحیح دستگاه­های فوق، روش مناسب پیشگیری می­باشد.

 

  • پارگی و ترک (Crack & Rupture)

۱۷ مورد ترک در مخازن ذخیره منجر به نشت مواد شیمیایی (نفت، اسید هیدروکلریک، اسید سولفوریک، Molten sulfur، حلال سیانید سدیم) و بروز حریق و انفجار شده است. بیشتر خسارات تانک­های ذخیره‌سازی مربوط به فرسودگی و تنش حرارتی جداره مخازن می­باشد. ترک معمولاً در کف مخازن و لبه­های جوش اتفاق می­افتد. از عوامل موثر در ایجاد حریق مخازن بر اثر پارگی و ترک موارد زیر است:

  • ضعف در عملیات جوشکاری/ لحیم­کاری
  • خمیدگی و اعوجاج پوسته مخزن
  • خوردگی سقف و پوسته و فرونشت زمین

 

  • الکتریسته ساکن (Static Electricity)

۱۲ مورد از حوادث مخازن ذخیره مواد شیمیایی مربوط به الکتریسته ساکن است. ۶ مورد این حوادث در طول عملیات نمونه‌برداری (sampling) از محتویات قابل‌اشتعال مخازن با دسترسی آزاد (Open Access Point) ها بوده است. استفاده از وسایل فلزی یا ظروف غیرهادی، از عوامل تهدید در زمان نمونه­برداری محسوب می­شود. بمنظور کاهش خطرات نمونه­برداری، می‌بایست از دسترسی اپراتورها به Open point ها جلوگیری شود. همچنین از ظروف و ابزارهای غیررسانا برای عملیات نمونه‌برداری استفاده شود. جریان سیال در خطوط و آشفتگی سیال پمپ شده، منجر به تولید الکتریسته ساکن در مایع و خطوط انتقال شده که ایجاد یک جرقه احتمالی بین ظروف فلزی نمونه‌گیری و تولید تجهیزات انتقال مایع، باعث بروز آتش‌سوزی و انفجار خواهد شد. ظروف بایستی به یکدیگر اتصال زمین (Bonded) شود تا خطر تخلیه الکتریسته ساکن در طول عملیات انتقال مایعات قابل‌اشتعال به حداقل برسد.

برخی عوامل ایجاد حریق در مخازن ذخیره بدلیل تولید الکتریسته ساکن عبارتند از:

  • ایجاد جرقه و الکتریسته ساکن در هنگام بریدن لاستیکSeal کننده سقف شناور
  • ضعیف‌بودن سیستم اتصال به زمین مخزن و در نتیجه ایجاد جریان­های الکتریکی در پوسته مخزن و مشتعل‌شدن بخارات قابل‌اشتعال
  • ایجاد جرقه در حین انتقال سیال، در طول عملیات پرشدن مخزن، مخصوصا در زمان افزایش نرخ/ سرعت بارگیری
  • دستورالعمل نمونه­گیری ضعیف (کفش، دستکش، دستگاه­های VHF نامناسب) و امکان تولید جرقه حین بارگیری

 

  • نشت و پارگی خط (Leak Line Rupture)

۱۵ مورد نشت مواد قابل‌اشتعال، بدون در نظر گرفتن هیچ‌گونه سیستم آشکارساز، باعث ایجاد حریق و انفجار در مخازن ذخیره شده است.

از عوامل موثر در ایجاد حریق مخازن بر اثر نشت و پارگی خط موارد زیر را می‌توان نام برد:

  • نشت پمپ/ ولو
  • نشت مایع قابل‌اشتعال از گسکت
  • شکست متریال خطوط لوله‌کشی
  • بی­مهارتی پیمانکار در انجام امور محوله
  • شکست خطوط لوله بدلیل انبساط مایع

 

  • شعله­های رو باز (Open Flames)

۸ مورد شعله­های روباز از قبیل: حریق علف­های خشک، سیگار کشیدن و ذرات داغ باعث ایجاد حریق در مخازن ذخیره شده است.

 

  • بحران‌های طبیعی (Natural Disaster)

متناسب با شرایط و ویژگی‌های لرزه‌ای، خسارات به مخازن ذخیره مواد شیمیایی یک پدیده پیچیده ناشی از زمین لرزه می‌باشد. خوشبختانه تنها چهار مورد از آتش‌سوزی‌ها و نشت مواد شیمیایی بزرگ، مربوط به زمین‌لرزه می‌باشد که از این تعداد ۳ مورد در ژاپن و یک مورد در ترکیه اتفاق افتاده است.

 

  • واکنش­های اتفاقی/ فراری (Runaway Reaction)

واکنش گرمازای فراری ممکن است زمانی‌که در مخازن ذخیره ناخالصی یا مواد خارجی وجود داشته باشد، رخ دهد که نمونه آن حادثه انتشار بخارات ایزوسیانید بوپال هند در اثر واکنش گرمازای مایع متیل ایزو سیانیت با آب در سال ۱۹۸۴ می باشد.

آتش‌سوزی مخازن مواد شیمیایی، حوادث نسبتاً نادری هستند که ممکن است اتفاق بیافتد. اما عواقب غیر قابل انتظاری برای تاسیسات، محیط زیست، سلامت کارکنان و همسایگان را بدنبال دارد. اما با این حال حوادث اخیر در سطح دنیا همچون حادثه مخزن نفت بانسفیلد (انگلستان) و حادثه مخزن ذخیره پالایشگاه نفت کارپین (۲۰۰۹-آمریکا) اتفاق افتاده است.

این حوادث نشان می­دهد نه تنها دامنه تخریب در مقیاس بزرگ را بدنبال دارند، بلکه پتانسیل آسیب به محیط زیست را نیز به همراه دارند. تحقیقات مرتبط با انتشار دود غلیظ حاصل از این حوادث آتش‌سوزی بیانگر انتشار میزان بسیار زیاد آلاینده‌های اکسید گوگرد (So2)، منواکسید کربن (Co)، پلی آروماتیک (pah5)، ترکیبات فرار(voc) و به خطر افتادن سلامت کارکنان و ساکنین اطراف این تاسیسات صنعتی را خواهد داشت.

 

  • ضعف سیستم­های ایمنی پشتیبان:

سیستم­های حفاظت و پییشگیری ایمنی، معمولا بعنوان سیستم مکمل در کاهش پیامدهای حاصل از حریق مخازن مورد استفاده قرار گرفته ولی این سیستم‌ها بعضا بدلیل نقص در عملکرد، باعث گسترش دامنه حریق و خسارات خواهند شد.

از مهم‌ترین عوامل موثر در ارتباط با این موضوع به مواردی همچون :

  • کافی نبودن سیستم کولینگ مخازن
  • کمبود تامین آب جهت عملیات اطفاء حریق
  • یخ‌زدگی آب موجود در سیستم خطوط لوله آتش‌نشانی
  • فقدان سیستم آلارم و آشکارساز حریق (F&G)
  • خرابی پمپ دیزل / یدکی آب آتش‌نشانی
  • فقدان تجهیزات ثبت رویداد و کنترل فیزیکی CCTV
  • فقدان طرح واکنش در شرایط اضطراری مخازن ذخیره

 

  • جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

براساس آنالیز و تجزیه و تحلیل‌های انجام‌شده، مطابق دیاگرام استخوان ماهی و همچنین نقطه نظرات کارشناسان خبره در حوزه مذکور، بمنظور پیشگیری از وقوع حوادث حریق و انفجار در مخازن ذخیره که می‌تواند علاوه بر تبعات انسانی، خسارات مالی و زیست محیطی جبران‌ناپذیری از قبیل: آلودگی هوا، آب‌های زیرزمینی، خاک و … بدنبال داشته است، اقدامات ذیل صورت پذیرد:

  • یکپارچه نمودن سیستم حفاظت از سرریز شدن مخازن (سوئیچ‌های سطح‌سنج High-High و Low-Low و ارتباط و اتصال آنها به ولو قطع‌کننده جریان Shut-Off Valve )
  • در نظر گرفتن سیستم حفاظت از رعد و برق ( پیش‌بینی سیستم مناسب اتصال به زمین جهت هر یک از تانک‌ها و ترکیب آن با سیستم هدایت‌کننده رعد و برق در موقعیت مناسب و ارتفاع از محوطه تانک‌ها)
  • در نظر گرفتن سیستم‌های پیشگیری از حریق Rim Seal (که غالبا در مخازن سقف شناور اتفاق افتاده است.)
  • بررسی و بازدیدهای منظم از سیستم‌های ونت قسمت فوقانی مخازن سقف ثابت و اطمینان از کارائی مناسب آنها
  • استفاده از ابزار و تجهیزات ضدحریق در زمان انجام هر نوع فعالیت تعمیراتی در محدوده سایت مخازن
  • جلوگیری از غوطه‌وری سقف مخازن و تعمیرات و بازرسی منظم از Pontoon ها و Rim Seal و سیستم درین
  • پیشگیری از حوادث Boilover از طریق خروج آب از مخازن طی بازه‌های زمانی مناسب
  • در نظرگرفتن پدیده‌های آب و هوایی شدید از قبیل: بارش‌های سنگین، گردباد، طوفان و امکان جاری‌شدن مواد هیدروکربنی و آسیب به محیط زیست پیرامون
  • در نظر گرفتن مخاطرات ورود سیال با دمای بالا به مخزن و بروز حریق
  • بررسی نفوذپذیری دیواره‌های اطراف مخازن Dike Wall
  • در نظر گرفتن سناریوهای انفجار ابر بخار VCE در مخازن ذخیره و پیش‌بینی‌های لازم جهت جلوگیری از وقوع این پدیده
نویسندگان :
ثبت شده در سایت پایگاه خبری بامنا طی شماره 20254 توسط شکوهی و در روز ساعت ۱۰:۰۰:۰۸
© Copyright 2017 http://bamna.ir . All Rights Reserved چاپ این خبر
شماره : 20244
۲۴ / ۹ / ۱۳۹۶ - ۱۰:۰۰

مقاله؛

سولفید هیدروژن H2S

یکی از خطراتی که آتش‌نشانان و افراد شاغل در محیط‌های شیمیائی را بسیار تهدید می‌کند، وجود انواع مواد و گازهای سمی است که اثرات جبران‌ناپذیر و کشنده‌ای روی سلامت آنها دارند. شناخت مواد شیمیائی و مواد حاصل از ترکیبات آن‌ها که دارای گستره زیادی می‌باشند، کاری دشوار می‌باشد.؛

هادی خواجه پور، کارشناس آتش‌نشانی

hadikhajehpour125@gmail.com

Khajepoor

یکی از خطراتی که آتش‌نشانان و افراد شاغل در محیط‌های شیمیائی را بسیار تهدید می‌کند، وجود انواع مواد و گازهای سمی است که اثرات جبران‌ناپذیر و کشنده‌ای روی سلامت آنها دارند. شناخت مواد شیمیائی و مواد حاصل از ترکیبات آن‌ها که دارای گستره زیادی می‌باشند، کاری دشوار می‌باشد. ولی می‌توان با شناخت برچسب اطلاعات ایمنی مواد شیمیائی (MSDS) و به کارگیری وسایل حفاظتی مانند: دستگاه تنفسی و نیز نحوه عملکرد وسایلی مانند: دستگاه‌های هشداردهنده گازها به طور قابل توجهی از آسیب‌دیدگی‌های ناشی از وجود مواد شیمیائی پیشگیری کرد. از مهم‌ترین و خطرناک‌ترین گازهای سمی که در بسیاری از محیط‌های کاری و عملیاتی مانند: حوادث چاه، انبار مواد شیمیائی، چاه‌های نفتی و پالایشگاه‌ها وجود دارد، گاز سولفید هیدروژن می‌باشد. فراوانی و اهمیت خطر این گاز تا جائی است که تقریباً تمام تولید‌کنندگان معتبر دستگاه‌های هشدار‌‌دهنده گاز در جهان، آن را به عنوان یکی از گزینه‌های اصلی جهت تشخیص در این دستگاه‌ها قرار داده‌اند. امید است پس از مطالعه این مقاله و آشنائی با این قاتل آشکار، به اهمیت استفاده از دستگاه تنفسی و نحوه کار با دستگاه‌های هشدار‌دهنده گازها توجه بیشتری شده و محیط‌هایی را که احتمال وجود این گاز در آن وجود دارد، شناسائی کرده و از آسیب‌دیدگی مصون گردید.

 

مشخصات عمومی

سولفید هیدروژن  (Hydrogen Sulfide)با فرمول شیمیائی H2S گازی بی‌رنگ، سمی و آتش‌گیر با بوی نافذ تخم‌مرغ فاسد می‌باشد. این گاز به صورت گاز فاضلاب و متعفن همراه با ایجاد خفقان شناخته می‌شود که از طریق حس بویایی در غلظت ۳/۰ – ۰۱/۰ قسمت در میلیون (ppm) قابل تشخیص می‌باشد. ولی اطمینان به حس بویایی برای تشخیص آن روش درستی نیست، زیرا در غلظت بالایppm 100در مدت چند دقیقه حس بویایی را از کار می‌اندازد. هیدروژن‌ سولفید خالص، سنگین‌تر از هوا بوده و در مناطق کم‌ارتفاع نظیر: چاه‌های فاضلاب، گودال‌ها، تونل‌ها و راه‌آب‌ها تجمع می‌یابد. گاز سولفید هیدروژن به طور طبیعی در نفت خام، مخازن گاز طبیعی، گازهای آتشفشانی و چشمه‌های آب گرم نیز وجود دارد.

این گاز همچنین می‌تواند در نتیجه فرآیندهای زیر تولید گردد:

  • فعالیت‌های صنعتی نظیر: فرآوری مواد غذائی، دباغی، تولید گوگرد، کاغذ‌سازی، نساجی، تاسیسات تصفیه فاضلاب، تولید قیر و آسفالت و کوره‌های ذغال سنگ

 

جدول ۰۱

Jadval-01

اثر بر سلامت: گاز سولفید هیدروژن بسیار سمی است و افراد از طریق استنشاق این گاز در معرض آن قرار گرفته و سریعاً در ریه جذب می‌گردد. ثابت شده که این گاز از طریق ممانعت در عملکرد آنزیم سیتوکروم اکسید، مانع جذب اکسیژن می‌گردد.

آثار تماس کوتاه‌مدت: تماس کوتاه‌مدت (حاد) با سولفید هیدروژن باعث ایجاد سوزش و حساسیت در حلق، بینی، چشم و ریه‌ها می‌گردد. تماس با غلظت‌های بالاتر آثار جدی بر سلامت گذاشته و حتی منجر به مرگ می‌گردد.

 

جدول ۰۲

Jadval-02

باید توجه‌ داشت که علائم ادم ریوی (تشکیل مایع در ریه‌ها)، نظیر درد در قفسه سینه یا کوتاهی تنفس می‌تواند تا ۷۲ ساعت بعد از تماس به تعویق بیفتد.

آثار تماس دراز مدت: سولفید هیدروژن در بدن تجمع نمی‌یابد. گزارشات حاکی از این است که تماس تکراری و یا طولانی، باعث کاهش فشار خون، سردرد، تهوع، از دست دادن اشتها، التهاب چشم و سرفه‌های مزمن می‌گردد.

راه‌های تماس

تماس چشمی: التهاب و سوزش چشم‌ها در غلظت‌های کم (کمتر از ppm 10) و در بیش از ppm 50 اشک شدید، تاری دید و درد چشم در نور اتفاق می‌افتد. بسیاری از علائم با قطع تماس از بین می‌رود ولی در موارد تماس زیاد و شدید، چشم دچار آسیب دائمی می‌گردد. تماس چشم با سولفید هیدروژن مایع منجر به ایجاد یخ‌زدگی می‌شود.

استنشاق: استنشاق این ماده باعث ایجاد سرگیجه، سردرد و تهوع و تماس در غلظت زیاد منجر به توقف تنفس، کما یا بیهوشی می‌گردد. تماس با غلظت ppm 600 به مدت ۳۰ دقیقه مرگ‌آور است. استنشاق مداوم غلظت کم، حس بوِیایی را از کار می‌اندازد. لذا بو نمی‌تواند برای مدت طولانی، علامت هشداردهنده مناسبی باشد. از دیگر عوارض تماس می‌توان به از دست دادن حافظه، از کار افتادگی ماهیچه‌های صورت و تخریب بافت عصبی اشاره نمود.

پوست: گاز سولفید هیدروژن باعث سوزش پوست شده و تماس مستقیم با مایع سبب یخ‌زدگی می‌شود که علائم آن عبارتند از: تغییر رنگ پوست به سفید یا زرد خاکستری. درد بعد از تماس به سرعت برطرف می‌شود.

 

دسته بندی خطر

ملاحظات اضطراری: این ماده در حضور هوا خطر آتش‌گیری دارد. از هوا سنگین‌تر بوده و در مسافت زیادی پخش می‌شود.

عبارات ایمنی و ریسک: عبارات ایمنی و خطر، عباراتی استاندارد مخصوص مواد خطرناک می‌باشند. عبارات مربوط به ریسک (خطر) توصیف عمومی از خواص فیزیکی وشیمیایی، زیست محیطی و تأثیر بر سلامت می‌باشد. عبارات ایمنی اطلاعاتی درباره جابجایی و انبار‌داری ایمن، انهدام ضایعات، وسایل حفاظت فردی و کمک‌های اولیه می‌دهد.

 

عبارات ریسک: R12 (شدیداً آتش‌گیر) ، R26 (سمیت شدید در اثر استنشاق) و R50 (برای محیط‌های دریایی شدیداً سمی)

عبارات ایمنی:S1/2  (در محیط در بسته و دور از دسترس اطفال نگهداری شود.) ، S7/9  (در محیط با تهویه مناسب نگهداری شود.) ،S16  (دور از منبع جرقه نگهداری شود. استعمال دخانیات ممنوع) و S45 (در صورت بروز سانحه و یا در صورت احساس کسالت سریعاً با پزشک تماس گرفته شود.)

 

رتبه بندی و لوزی خطر سولفید هیدروژن

 

جدول ۰۳

Jadval-03

کنترل تماس: باید متذکر شد که تأثیرات ناشی از تماس با سولفید هیدروژن به عواملی نظیر: مدت، تعداد دفعات و مقدار استفاده، میزان تأثیر وسائل و روش‌های حفاظتی و نحوه استفاده از آن‌ها بستگی دارد. تهیه دستورالعملی که تمام احتمالات خطرآفرین را پیش‌بینی نماید، غیر ممکن بوده و آتش‌نشانان و افراد باید خطرات و روش‌های کنترل را ارزیابی و در مواقع مناسب به کار ببرند.

 

جدول ۰۴

Jadval-04

روش‌های پیشگیرانه
بهترین راه حفظ سلامتی، اجتناب از تماس با سولفید هیدروژن می‌باشد. کنترل‌های مهندسی و وسایل حفاظت فردی روش‌هایی هستند که به منظور کنترل و حفاظت به کار گرفته می‌شوند. این روش‌ها به منظور حذف تماس با یک ترکیب به کار گرفته می‌شوند که از طریق حذف ترکیب از هوا و یا ایجاد مانع بین کاربر و ترکیب انجام می‌گیرد. مثال‌هایی در این زمینه برای جلوگیری از تماس با سولفید هیدروژن عبارتند از:

  • تعبیه حسگرهای گاز و سیستم هشداردهنده در محیط
  • تهویه مناسب به منظور کاهش غلظت سولفید هیدروژن در هوا
  • سیستم بستهبه همراه مشعل
  • حذف سولفید هیدروژن از جریانات گاز یا مایع

وسایل حفاظت فردی: برای حفاظت از چشم‌ها از عینک ایمنی و یا ماسک تمام صورت استفاده شده و در مواقعی که غلظت سولفید هیدروژن بیش از حد مجاز (OEL) باشد از دستگاه تنفسی استفاده گردد.

جابجایی، انبارداری و حمل و نقل: در صورت نگهداری در سیلندر هیچگاه از حرارت و شعله مستقیم در نزدیکی سیلندرها استفاده نشود. سیلندرها در محیط با تهویه مناسب و به دور از زنگ‌زدگی نگهداری شوند. محل نگهداری باید به دور از مکان‌های پر رفت و آمد و خروج اضطراری باشد. منبع شعله و ایجاد جرقه نباید وجود داشته باشد. تجهیزات الکتریکی در محل انبار باید از نوع ضدجرقه باشند. محل نگهداری مواد قابل‌اشتعال باید از اکسیژن و سایر اکسیدکننده‌ها حداقل ۲۰ فوت فاصله داشته باشد یا دارای حفاظی غیر آتشگیر و مقاوم در برابر آتش، به مدت نیم‌ساعت به ارتفاع حداقل ۵ فوت باشد. دمای انبار نباید بیش از ۵۲ درجه سانتی‌گراد باشد. اقدامات لازم برای آشکارسازی نشت و تجهیزات هشداردهنده باید در محل انبار وجود داشته باشد.

مواد ناسازگار: سولفید هیدروژن احیاء‌کننده قوی و فعالی است که باید از اکسیدکننده‌ها، پراکسیدهای آلی، مواد قلیایی، فلزاتی نظیر مس، سرب و اکسیدهای فلزی جدا  نگهداشته شود. این ماده برای بیشتر فلزات خورنده بوده و با این مواد برای تشکیل سولفیدهای فلزی وارد واکنش می‌گردد.

 

جدول ۰۵

Jadval-05

خطرات آتش سوزی

این گاز شدیداً آتش‌گیر بوده و در محدوده وسیعی از غلظت با هوا، مخلوط قابل‌انفجار ایجاد می‌نماید. در حین سوختن گاز دی‌اکسید‌گوگرد تولید کرده، در محیط بسته تجمع یافته و خطر انفجار ایجاد می نماید.

 

جدول ۰۶

Jadval-06

اطفاء حریق

  • عملیات اطفایی با کمترین نیرو انجام شود و سایر افراد از محیط دور شوند.
  • درصورت امکان گاز از منبع،قطع و آتش در حالی که نشت از منبع قطع‌شده، خاموش گردد. این امر مانع تجمع دوباره گاز و اشتعال مجدد می‌گردد.
  • از مقادیر زیاد آب برای سردنمودن کپسول‌های مجاورو از پودر خشک مواد شیمیایی، کف و دی‌اکسیدکربن برای خاموش‌نمودن آتش استفاده گردد.

 

نشت تصادفی و انهدام ضایعات

  • محیط را تخلیه نمایید.
  • منابع ایجاد جرقه را حذف نموده، تهویه با سیستم ضد جرقه انجام گرفته، درصورت امکان نشت قطع گردد.
  • حفاظت کلیه افراد و محیط باید در نظر گرفته شده و میزان سولفید هیدروژن در محیط باید اندازه‌گیری گردد.
  • ورود افراد بدون وسائل حفاظت فردی به محیط زمانی مجاز است که هوا حاوی حداقل۵/۱۹ درصد اکسیژن باشد. برای ورود به محیط، مقدار بخارات قابل‌اشتعال در محیط باید کمتر از ۴/۰درصد، یعنی ۱۰درصد میزان LEL (کمترین حد انفجار) سولفید هیدروژن باشد.

 

پاکسازی محیط

سولفید هیدروژن مایع: از لمس ماده نشت‌یافته خودداری گردد. از ورود مواد به آبراهه‌ها و فاضلاب‌ها ممانعت بعمل آید. درصورت امکان نشت را قطع نموده و در غیر این صورت اجازه دهید، مایع تبخیر و یا توسط سیستم‌های جاذب، جذب گردند.

سولفید هیدروژن گازی: در صورت ایمن بودن شرایط، نشت را قطع نمایید. در صورتی که منبع نشت سیلندر بوده و قطع نشت ایمن نمی‌باشد، سیلندر را به محیط مناسب در هوای آزاد منتقل نموده و اجازه دهید تخلیه و یا توسط سیستم‌های جاذب، جذب گردند.

 

وقتی رایحه مرگبار حیات‌آور می‌شود!

  • دانشمندان قرن‌هاست که درخصوص تاثیر زهرآلود سولفید هیدروژن بر انسان آگاه هستند. امروز براساس همین آگاهی است که در سر چاه‌های نفت و گاز و محیط‌های آلوده، اقدامات ایمنی و پیشگیرانه‌ای برای حفظ سلامت کارگران نفتی و یا افرادی مانند آتش‌نشانان که در معرض این گاز‌ها هستند، صورت می‌گیرد. اما نکته جالب توجه این است که انسان برای ادامه حیات به این گاز نیاز دارد! چرا که طی یک دهه گذشته، دانشمندان متوجه این نکته شده‌اند که سولفید هیدروژن در شکل‌گیری و تداوم بسیاری از فرآیندهای حیاتی درون بدن انسان، نقش کلیدی و غیرقابل انکاری ایفا می‌کند.
  • کنترل فشار خون و تنظیم سوخت و ساز بدن ازجمله اموری است که این گاز، نقش حیاتی را در آنها به عهده دارد. حتی فعالیت مغزی نیز صرفا در گروی وجود این گاز در سیستم عصبی است. یافته‌های اخیر دانشمندان نشان می‌دهد، اگر بتوان این گاز را به درستی در اختیار گرفت، بیماران و آسیب‌دیدگان حوادث از مرگ حتمی نجات پیدا خواهند کرد. در حقیقت با استفاده از این گاز نه ‌تنها می‌توان به بیمارانی که دچار حملات قلبی شده‌اند، کمک کرد، بلکه آسیب‌دیدگان حوادث را نیز تا انجام عمل جراحی یا دریافت واحدهای خونی زنده نگه داشت.

پژوهشگران در آمریکا و کانادا نشان دادند که سولفید هیدروژن توسط آنزیم خاصی موسوم به CSE تولید می‌شود و متوقف کردن فعالیت این آنزیم می‌تواند باعث بالارفتن فشار خون شود. بعلاوه با این اقدام به رگ‌های خونی در موش‌های آزمایشگاهی نیز آسیب وارد می‌شود. محققان با استفاده از دانش ژنتیک و دستکاری ژن‌ها، موش‌هایی را متولد کردند که میزان اندکی آنزیمCSE  تولید می‌کردند و در نتیجه سطح سولفید هیدروژن در سرم آنها کاهش می‌یافت. پس از حدود هفت هفته بعد از تولد معلوم شد این موش‌ها که گرفتار جهش ژنتیکی شده‌اند، علایم فشار خون بالا را از خود بروز می‌دهند. همچنین کمبود سولفید هیدروژن باعث شد که این موش‌ها نسبت به روش‌های آرام‌کننده رگ‌های خونی واکنش ناقص و معیوب نشان دهند. نتایج این تحقیق تایید می‌کند که سولفید هیدروژن با اکسید نیتریک ترکیب شده و گازی را تشکیل می‌دهد که می‌تواند فشار خون را تنظیم کند. این کشف راه را برای پیداکردن روش‌های جدید درمان فشار خون بالا هموار خواهد کرد.

نویسندگان :
ثبت شده در سایت پایگاه خبری بامنا طی شماره 20244 توسط شکوهی و در روز جمعه ۲۴ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۰۰:۴۶
© Copyright 2017 http://bamna.ir . All Rights Reserved چاپ این خبر
شماره : 20241
۲۳ / ۹ / ۱۳۹۶ - ۱۷:۰۰

مقاله-اقلیم و تاثیر آن برتوسعه ی صنعت گردشگری-قسمت دوم؛

مطالعه موردی شهراهواز

براي آزمون سنجي اين فرضيه همه مدل هاي اقليمي موجود اعم از تجربي،كلاسيك و زيست اقليمي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند.بنابراين با استفاده از كليه اطلاعات ايستگاه هواشناسي استان با تاكيد بر پارامترهاي دما،بارش،باد،رطوبت و ساعات آفتابي اقدام به تعيين جدول اقليم آسايش شهر اهواز و همچنين ضريب راحتي در هواي آزاد شد.تحليل جداول نشان مي دهد ؛

نویسنده: ماندانا یاوری

کارشناس ارشد مدیریت محیط زیست

mikhak96

*آزمون فرضیه دوم

” به نظر می رسد عناصر اقلیمی در توسعه توریسم و جذب گردشگر در شهر اهواز نقش مثبت دارند.”

 

برای آزمون سنجی این فرضیه همه مدل های اقلیمی موجود اعم از تجربی،کلاسیک و زیست اقلیمی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.بنابراین با استفاده از کلیه اطلاعات ایستگاه هواشناسی استان با تاکید بر پارامترهای دما،بارش،باد،رطوبت و ساعات آفتابی اقدام به تعیین جدول اقلیم آسایش شهر اهواز و همچنین ضریب راحتی در هوای آزاد شد.تحلیل جداول نشان می دهد که ماههای خرداد،تیر،مرداد و شهریور اغلب واژه هایی مانند گرم،داغ،بسیار داغ،فشار بیوکلیمایی،نامطبوع و…. مشاهده می شود که همگی حاکی از هوای گرم توام با شرجی،وزش باد و پدیده جدید گرد و غبار می باشد.

یکی از مهمترین گزینه ها و فاکتورهای شایسته به منظور جذب گردشگر، مطلوب بودن آب و هوای منطقه از نظر دما،بارش،رطوبت و ساعات آفتابی می باشد.معمولا گردشگران سعی می نمایند قبل از مسافرت به یک منطقه از نظر وضعیت آب و هوایی اطلاعاتی را کسب نمایند.

اکثریت اقلیم شناسان بهترین دمای مطلوب برای گردشگری را ۱۸ تا ۲۲ درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی هوا را کمتر از ۴۵ درصد تعیین نموده است که این محدوده در ماههای تابستان به هیچ وجه در شهر اهواز رخ نمی دهد زیرا رطوبت نسبی در طول فصل تابستان در شهر اهواز به بیش از ۵۰ درصد و دمای هوا نیز بیش از ۵۰ درجه سانتیگراد می باشد.در واقع این گونه آب و هوا برای اشخاصی که در این فصل به شهر اهواز مسافرت می نمایند بدون استفاده از دستگاه های خنک کننده در خودرو و خانه امکان پذیر نمی باشد.

در طول دوره های آماری مورد بحث نشان می دهد که در فصل تابستان به علت بدی شرایط آب و هوایی از تعداد مسافرین کاسته می شود ولی رد فصل زمستان و اوایل بهار(فروردین ماه) به علت داشتن هوای مطبوع و خنک بیشترین آمار توریست را داریم.

بنابراین فرضیه دوم مبنی بر اینکه عوامل اقلیمی در توسعه توریسم و جذب گردشگر در شهر اهواز نقش مثبت دارند، نیز صادق است.پس این شرایط اقلیمی است که زمانبندی مسافرتهای گردشگری را تعیین می نماید،لذا رشد صنعت توریسم تابعی از وضعیت و شرایط اقلیمی استان می باشد.

 

بحث و نتیجه گیری

در راستای مطالعات انجام شده در فصل چهارم می توان نتیجه گرفت که در طول دوره گرم سال به علت ورود سامانه پرفشار جنب حاره ای هوایی صاف و گرم و همراه با رطوبت زیاد (شرجی) بر استان حاکم است که این وضعیت طی ماه های خرداد،تیر،مرداد و شهریور بسیار مشهود است.

به طور کلی بیشینه دما و رطوبت طی این ماه ها در استان اتفاق می افتد.البته در دوره سرد سال نیز به دلیل ورود جریانات مرطوب احتمال وقوع یخبندان بسیار کم است،ولی گاهی در مناطق مرتفع استان این پدیده رخ می دهد.

دوره بارش منطبق بر فصول سر و خنک می باشد.بر اساس طبقه بندی کوپن شهر اهواز دارای شاخص BWH یا خشک جنب حاره ای و طبق روش دومارتن در منطقه خشک قرار دارد.

 

*ضریب راحتی یا احساس غالب در شهر اهوازحاکی از آن است که طی ماههای اردیبهشت،خرداد،تیر،مرداد و شهریور در شب و روز هوا گرم،داغ و بسیار گرم می باشد در صورتیکه در ماههای مهر،آبان،آذر،دی،بهمن،اسفند و فروردین سرد، مطبوع،خنک و یا بسیار خنک است.

این شاخص معیار مناسبی برای مسافرت و رشد گردشگری در استان و شهر اهواز می باشد.

 

* شاخص اقلیم توریسم میکزوفسکی(TCI)، نیز در این تحقیق به منظور کمک به آسایش زیست اقلیم اهواز به کار گرفته شده است که در فصل چهارم به تفضیل در این خصوص توضیح داده شده است.

این بررسی نشان می دهد که ماههای منطبق بر فصول بهار،پاییز و زمستان مطلوب،اما فصل تابستان نامطلوب است.لذا داده های این تحقیق بیانگر این مطلب است که گردشگرانی قصد مسافرت به این استان و شهر را دارند می بایست به گونه ای برنامه ریزی نمایند که چنانچه در فصل تابستان قصد مسافرت و یا گردشگری به این استان و شهر را دارند سعی نمایند تمهیدات لازم به ویژه خودرو کولردار را مدنظر داشته باشند.

جدول ۴- نتیجه  شاخص اقلیم توریسم ماهانه ایستگاه اهواز

دسامبرنوامبراکتبرسپتامبراوتژوئیهژوئنمی آوریلمارسفوریهژانویهماه
۶۷٫۸۶۳۶۸۵۷٫۲۵۴۵۲۵۹٫۲۶۶٫۲۷۳٫۸۷۱٫۸۷۶٫۴۶۲٫۸

 

TCI
 

خوب

 

خوب

 

خوب

 

قابل تحمل

 

قابل تحمل

 

قابل تحمل

 

قابل تحمل

 

خوب

 

خیلی خوب

 

خیلی خوب

 

خیلی خوب

 

خوب

رتبه توصیفی

 

ماخذ:ماندانا یاوری ۱۳۹۰

از میان مدل های اقلیمی بکار رفته  در این پایان نامه به نظر می رسد که مدل های کلاسیک و تجربی کوپن و دومارتن با توجه به عدم لحاظ برخی پارامترهای جوی نمی توانند بیانگر وضعیت واقعی اقلیم استان باشند زیرا به رطوبت که یکی از مهمترین شاخص های جوی است توجه نشده است.

مدلهای زیست اقلیم توریسم میکزوفسکی(TCI) و شاخص ترجونگ نسبتا با اقلیم اهواز سازگاری دارد.در مجموع مسئولین و گردشگران از نتایج این مدل ها می توانند بهترین زمان سفر و گردشگری را تعیین نمایند.

 

 

نویسندگان :
ثبت شده در سایت پایگاه خبری بامنا طی شماره 20241 توسط شکوهی و در روز پنج شنبه ۲۳ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۷:۰۰:۰۰
© Copyright 2017 http://bamna.ir . All Rights Reserved چاپ این خبر
شماره : 20237
۲۳ / ۹ / ۱۳۹۶ - ۱۱:۳۲

مقاله-مطالعه موردی شهراهواز؛

اقلیم و تاثیر آن برتوسعه ی صنعت گردشگری

مطالعه و شناسایی محدودیتها و مخاطرات تهدید کننده جوی و اقلیمی و آگاهی از جاذبه ها و پتانسیل های نهفته در ویژگی های جوی و اقلیمی جغرافیای گسترده کشور در فصل های مختلف سال به منظور تاثیرگذاری آنها در برنامه ریزیهای ملی و استانی نظیر توسعه گردشگری از اهمیت درخور توجهی برخوردار است.؛

نویسنده: ماندانا یاوری

کارشناس ارشد مدیریت محیط زیست

mikhak96

چکیده

مطالعه و شناسایی محدودیتها و مخاطرات تهدید کننده جوی و اقلیمی و آگاهی از جاذبه ها و پتانسیل های نهفته در ویژگی های جوی و اقلیمی جغرافیای گسترده کشور در فصل های مختلف سال به منظور تاثیرگذاری آنها در برنامه ریزیهای ملی و استانی نظیر توسعه گردشگری از اهمیت درخور توجهی برخوردار است.

توریسم عبارت است از سفری مسئولیت پذیر به مناطق طبیعی،بازدید آثار باستانی،فرهنگی و……در این بین آب و هوا تاثیر زیادی بر گردشگری دارد و بیشتر توریست ها با توجه به وضعیت اقلیمی مقصد و یا زمان سفر را مشخص می نمایند.

در این تحقیق سعی شده که میزان تاثیر عناصر و عوامل اقلیمی بر جاذبه ها و پتانسیل جذب توریسم در شهر اهواز،بر اساس آمار هواشناسی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته شود.در تعیین تیپ اقلیمی منطقه از روش های سنتی و کلاسیک مانند دومارتن،کوپن و سلیانینوف استفاده شده است و جهت تکمیل بیشتر تحقیق علاوه بر مدل های اقلیمی ذکرشده با استفاده از شاخص اقلیم توریسم(TCI) و ترجونگ نیز جهت ارزیابی آب و هوایی اهواز در پیشبرد جذب توریسم ارائه گردیده است.

نتایج نشان می دهد که ماههای منطبق بر فصول بهار،پاییز و زمستان  برای گردشگری و سفرمطلوب،اما فصل تابستان نامطلوب است.

 

مقدمه

یکی از گام های اساسی در جهت ارتقاء توسعه هر کشوری استفاده بهینه از کلیه امکانات و منابع آن با مدیریت علمی و استفاده از پژوهش های صاحبنظران است.اگرچه منابع نفتی و معدنی و چندقلم از کالاهای صادراتی در گذشته و حال جوابگوی نیازهای ما بوده ولی به هرحال این منابع روزی به پایان خواهد رسید. لذا ضرورت دارد که به بخش های دیگر تولیدتوجه شود یکی از این بخش ها با توجه به تنوع اقلیمی کشور و وجود گیاهان و جانوران منحصر بفرد می تواند صنعت توریسم باشد.

نتایج بررسی ها و تحقیقاتی که تاکنون انجام شده نشان می دهد هرنوع آب و هوا فعالیت های توریستی مخصوص به خود را دارد و اگر کشوری دارای اقلیم های مختلف باشد امکان جذب توریسم در بیشتر مواقع سال ممکن خواهد بود،زیرا آب و هوا به عنوان یک عامل مهم در جذب یا عدم جذب توریسم محسوب می گردد و هر منطقه که دارای تنوع آب و هوایی باشد پتانسیل بیشتری جهت جذب توریسم خواهد داشت.

در این تحقیق با توجه به گرایش برنامه ریزان کشور به صنعت توریسم،در حد توانایی سعی گردیده که ضمن معرفی مناطق،هدف گردشگری استان با رویکرد شناخت اقلیم،زمانهای مناسب را در اختیار گردشگران و مسافران قرار داده تا آنها بتوانند با توجه به شرایط آب و هوایی ،از مکانهای گردشگری استان خوزستان بهره مند شوند.

استان خوزستان دارای پتانسیل بسیار بالایی برای جذب گردشگر ایرانی و خارجی است . این منطقه از کشور از نظر وجود آثار باستانی ، تاریخی ، طبیعی و فرهنگی بسیار غنی است ، اما صنعت گردشگری در این استان رونق چندانی نیافته است. به نظر می رسد نارسائی های موجود در بخش توریسم و توجه ناکافی به پتانسیل های گردشگری استان خوزستان یک از علل این موضوع می باشد.

امید است این تحقیق ما را در دستیابی به این مهم یاری نموده و توجه و همکاری همه جانبه سازمانهای ذیربط را در امر گردشگری به دنبال داشته باشد.

 

مواد و روش‌ها

در این تحقیق جمع‌آوری اطلاعات به دو روش مطالعه کتابخانه ای و میدانی صورت گرفته است.

*در روش کتابخانه ای با استفاده از منابع کتابنامه‌، آمار مربوطه، گزارشات علمی موجود، مصاحبه‌ها و کلیه اطلاعات مربوطه موجود در سازمان‌ها و ارگان‌های زیربط با موضوع پروژه و نیز با کمک داده های هواشناسی استان با فاکتورهایی مانند دما،رطوبت،سمت و سرعت باد،ساعات آفتابی و بارش استفاده گردیده است.این آمارها به صورت روزانه،ماهانه،فصلی و سالیانه محاسبه گردید و براساس همین اطلاعات تجزیه و تحلیل انجام داده شد.

*در روش میدانی با حضور در اماکن توریستی و تصویربرداری از آنها  اطلاعات مورد نیاز جمع آوری گردید.

 

 موقعیت ایستگاه هواشناسی

جامعه آماری شامل ایستگاه های سینوپتیک شهرستان اهواز می باشد که مشخصات آن در جدول ۴-۱ نشان داده شده است،که از پارامترهای مختلف جوی مانند حداقل دما،حداکثر دما،جهت و سرعت باد،حداقل و حداکثر مطلق،تبخیر،رطوبت نسبی،ساعات آفتابی و بارندگی استفاده شده است که علاوه بر آن با مراجعه به منابع معتبر داخلی و خارجی و بهره گیری از منابع دیگر ارگانها سعی شده که پژوهش با اطلاعات آماری به روز و قابل اعتماد تدوین و جمع آوری گردید.

 

جدول ۱- مشخصات ایستگاه هواشناسی در محوده مطالعاتی

 

نام ایستگاهنوع ایستگاهشهرستانطول جغرافیاییعرض جغرافیاییسال تأسیس
اهوازسینوپتیکاهواز۴۰َ         ۴۸ْ   ۲۰َ   ۳۱ْ۱۹۵۱

ماخذ:آمار دریافتی از مرکزهواشناسی استان ۱۳۹۰

 

 

آزمون فرضیات

 

شهر اهواز در مجموع دارای اقلیم گرم و خشک است.در این پژوهش سعی گردیده با کمک مدل های اقلیمی کلاسیک و تجربی و همچنین مدل های زیست اقلیمی پاسخ های مستدل ارائه شود.مدل های اقلیمی کلاسیک مانند کوپن،دومارتن و…. به طور معمول همه پدیده های جوی تاثیرگذار در تعیین اقلیم یک منطقه را به صورت همزمان بررسی نمی کنندو یا پدیده مهمی مانند رطوبت نسبی که یکی از تاثیرگذارترین فاکتور بر روی آب و هوای اهواز می باشد را مدنظر ندارند،لذا شناخت اقلیم فقط براساس این مدل ها خالی از ایراد نمی باشد و با واقعیت موجود متفاوت است.اما در یک پژوهش علمی باید همه راه های ممکن را مورد بررسی قرار داده که بتوان از میان آنها بهترین گزینه ها را انتخاب نمود.

البته باید گفته شود هدف از بیان مطالب ذکرشده به معنای رد این مدل ها نیست چراکه این مدل ها در برخی از مناطق بسیار دقیق می باشد،در نهایت اینکه آنها برای همه نقاط با اقلیم های متفاوت دور از خطا نخواهد بود.بنابراین برای صحت دقیق استفاده از آنها،از شاخص اقلیم توریست میکزوفیسکی (TCI)،شاخص ترجونگ نیز مورد ارزیابی قرار گرفته شد که با مراجعه به داده های به دست آمده نشان می دهد که این خروجی ها با واقعیت های موجود منطقه همگونی نزدیکتری دارد و نسبت به مدل های تجربی و کلاسیک بهتر و از اطمینان بالایی برخوردار است.

 

*آزمون فرضیه اول

به منظورآزمون سنجی فرضیه اول تحقیق مبنی بر اینکه ازمنظر بیوکلیمای انسانی فصل بهار،پاییز و زمستان بهترین زمان برای جذب گردشگران است.

در ابتدا با استفاده از روش ترجونگ ضریب راحتی در هوای آزاد در شهراهواز محاسبه گردید.جدول ۲ نتایج را نشان می دهد.

بررسی جدول مذکور نشان میدهد که در اکثر مواقع د رشهر اهواز در ماه های تابستان(تیر،مرداد،شهریور) وضعیت احساس غالب در شب و روز اغلب داغ،بسیار گرم و گرم می باشد ولی احساس غالب محاسبه شده در فصل های بهار،پاییز و زمستان در شب و روز خنک،بسیار خنک و مطبوع به دست آمده است و یا حداقل تعدیل یافته است.

 

جدول ۲- ضریب آسایش شهر اهواز با استنفاده از روش ترجونگ

ماهاحساس غالب
احساس غالب در روزاحساس غالب در شب
فروردینمطبوعخنک
اردیبهشتگرمگرم
خردادگرمگرم
تیربسیار داغداغ
مردادبسیار داغداغ
شهریورداغگرم
مهرگرمخنک
آبانمطبوعبسیارخنک
آذرخنکسرد
دیسردخیلی سرد
بهمنسردسرد
اسفندمطبوعبسیارخنک

ماخذ:ماندانا یاوری ۱۳۹۰

 

در روش شاخص اقلیم توریسم میکزوفسکی(TCI)، وضعیت  فصل تابستان نامطلوب ولی فصل بهار،پاییز و زمستان دارای شرایط مطلوب و زمینه ورود و جذب گردشگردر این سه فصل وجود دارد،محاسبات این شاخص در جدول ۳ آورده شده است.

آمارهای ورود گردشگران به استان و شهر اهواز نیز حاکی از این مطلب است که در فصل تابستان از تعداد مسافرین و گردشگران به شدت کاسته شده است.بدون تردید مسافران و گردشگران هنگام مسافرت به اهواز، به گونه ای برنامه ریزی می نمایند که با فصل تابستان تداخل نداشته باشد.زیرا در فصل تابستان به ویژه در ماههای خرداد،تیر،مرداد و شهریور به دلیل ورود جریانات گرم و مرطوب،هوای این مناطق گرم تؤام با رطوبت زیاد(شرجی) است که این رطوبت زیاد پیامدهایی مانند تنگی نفس و دیگر مشکلات تنفسی را بدنبال داشته و تاکید می شود افرادی که مبتلا به بیماری های قلبی و تنفسی هستند در چنین شرایطی از خانه خارج نشوند.

شایان ذکر است در طی چند سال اخیر جریانات حامل گردوغبار برخاسته از چشمه ه

نویسندگان :
ثبت شده در سایت پایگاه خبری بامنا طی شماره 20237 توسط شکوهی و در روز ساعت ۱۱:۳۲:۰۵
© Copyright 2017 http://bamna.ir . All Rights Reserved چاپ این خبر
شماره : 20215
۲۲ / ۹ / ۱۳۹۶ - ۱۷:۲۱

خبر؛

گزارش تصویری کنفرانس ملی رویکردهای نوین مدیریت ریسک و مدیریت شهری

گزارش تصویری؛

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نویسندگان :
ثبت شده در سایت پایگاه خبری بامنا طی شماره 20215 توسط شکوهی و در روز چهارشنبه ۲۲ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۷:۲۱:۵۴
© Copyright 2017 http://bamna.ir . All Rights Reserved چاپ این خبر
شماره : 20207
۲۲ / ۹ / ۱۳۹۶ - ۱۰:۰۰

مقاله؛

مواجهه با حوادث نشت گاز

همان‌طورکه می‌دانید مواد به صورت‌های مختلف در طبيعت وجود دارد که عبارتند از: جامد، مايع، گاز، پلاسما، فلزات مايع (جيوه)، پلاستيك‌ها و غیره. ماهیت مواد، با یکدیگر تفاوت دارد. مايعات و گازها را سيال گويند. آنها به شكل ظرف خود در مي‌آيند و آزادی مولکولی در گازها از بقیه مواد بیشتر است.؛

 

چکیده:

همان‌طورکه می‌دانید مواد به صورت‌های مختلف در طبیعت وجود دارد که عبارتند از: جامد، مایع، گاز، پلاسما، فلزات مایع (جیوه)، پلاستیک‌ها و غیره. ماهیت مواد، با یکدیگر تفاوت دارد. مایعات و گازها را سیال گویند. آنها به شکل ظرف خود در می‌آیند و آزادی مولکولی در گازها از بقیه مواد بیشتر است.

از جمله حوادثی که سازمان‌‌های آتش‌نشانی با آن مواجهه می‌شوند، حوادث نشت گاز است که خود می‌تواند با توجه به شرایط محل حادثه، وضعیت‌های بسیار سخت و دشواری را برای افراد آتش‌نشان ایجاد کند. چنانچه گاز در محل حادثه شعله‌ور باشد، شرایط به مراتب آسان‌تر از شرایط نشت گاز در یک ساختمان است. حوادث نشت گاز برای تمام آتش‌نشانان دنیا بسیار حساس و با اهمیت است. آتش‌نشانان، بدون هیچ سوالی، به استقبال حریق و حوادث می‌روند و شجاعانه تمام افراد را از صحنه‌های آتش‌سوزی نجات می‌دهند. در واقع در تمام دنیا، تشکیلات آتش‌نشانی براساس نجات جان و مال مردم از آتش‌سوزی‌ها بنا شده است و نسبت به جان خود این ریسـک را می‌پذیرند. گواه این مدعا مرگ حمید آذری، محمدرضا سمیعی پنجی و امید عباسی از آتش‌نشانان شجاع آتش‌نشانی تهران و یا بسیاری از آتش‌نشانان اقصی نقاط دیگر جهان می‌باشد که در مواجهه با گازها، هنگام انجام عملیات نجات و آتش‌نشانی اتفاق افتاده است. آنچه در این مقاله می‌خوانید، مشخصا درخصوص گازها و مواجهه با حوادث نشت گاز می‌باشد.

 

مقدمه

از جمله حوادثی که سازمان‌های آتش‌نشانی با آن مواجهه می‌شوند، حوادث مربوط به نشت گاز می‌باشد که می‌تواند با توجه به اطلاعات و شرایط محل حادثه، وضعیت‌های بسیار سخت و دشواری را برای آتش‌نشانان ایجاد کند. برای مثال: وجود تعدادی مصدوم در محل نشت گاز، عدم آگاهی از موقعیت مصدومین، مواجهه با گازی کشنده و سمی یا بسیار قابل‌اشتعال، عدم اطلاع از نوع گازهای موجود در محل حادثه، مواجهه با نشت چند ترکیب از گاز، کار در شرایط سرمای شدید یا محلی مرتفع و یا کار در تاریکی شب، عدم دسترسی فوری به تجهیزات خاص جهت مقابله با حادثه و غیره. افراد آتش‌نشان تجربیات زیادی از حوادث نشت گاز و انفجار گازها دارند. برخی از حوادث نشت گاز مربوط به نشت گاز از قسمت صندوق عقب خودروهای گازسوز می‌باشد که متاسفانه تعدادی از این حوادث، علاوه بر ایجاد خسارات مالی، جراحات و تلفات جانی را نیز در پی داشته است. درخصوص گازها لازم است بدانیم که: اگر گاز در محل حادثه شعله‌ور باشد، شرایط به مراتب، آسان‌تر از شرایط نشت گاز در یک ساختمان است. موفقیت در کنترل حوادث نشت گاز برای تمام آتش‌نشانان دنیا بسیار حایز اهمیت می‌باشد.

 

سیالات

مایعات و گازها را سیال گویند. آن‌ها انعطاف‌پذیرند و به شکل ظرف خود در می‌آیند. مایعات قابل اشتعال، سطح سوز بوده و در آتش‌سوزی مقادیر زیادی از آن‌ها، نیاز به تاکتیک‌های استفاده از کف و یا نصب سیستم اطفاء کف، گاز و غیره بر روی تجهیزات یا مخازن می‌باشد که عملی پیشگیرانه محسوب می‌شود.

گازها، موادی هستند که مولکول‌های آنها دارای جابجایی سریع و آزادی حرکت بیشتری نسبت به مواد دیگر می‌باشند. گازها دارای شکل یا حجم مشخصی نیستند و شکل آنها تابع ظرف‌شان بوده و قابلیت فشردگی یا متراکم نمودن گازها، همچنین انبساط یا قابلیت توسعه آن‌ها، به پتانسیل تغییرات در حجم گازها مربوط می‌گردد. حجم گازها نیز به فشار و دما بستگی دارد. برای مطالعه گازها، بایستی خواص آن مورد بررسی قرار گیرد. چهار متغیر لازم برای بیان حالت یک نمونه گاز عبارتند از: فشار، حجم، دما و مقدار گاز. نخستین قوانین گازها مربوط به قرن ۱۸ میلادی می‌شود. هنگامی که دانشمندان دریافتند که میان فشار، حجم و دمای یک گاز، رابطه برقرار است و امکان این وجود دارد، رابطه‌ای که برای یک نمونه برقرار است، برای تمام گازها نیز برقرار باشد. گازها در شرایط متفاوت، شبیه هم رفتار می‌کنند. چون با تقریب خوبی می‌توان گفت که مولکول‌های گازی مرتب در تلاش‌اند تا در دورترین فاصله ممکن از یکدیگر قرار گیرند.

در جدول شماره ۱ دما و فشار بحرانی چند ماده متفاوت آمده است.

جدول ۱

۰۱

قانون عمومی گازها (General law of Gases)

قانون عمومی گازها با تلفیق قوانین چارلز و بویل در مورد گازها بوجود می‌آید.

فرمول ۰۱

فرمول ۰۱

این قانون گاهی اوقات به صورت زیر بیان می‌شود که یک شکل بسیار مفید معادله می‌باشد و به نام معادله حالت (Equation of state) شناخته شده است.

فرمول ۰۲

فرمول ۰۲

P : فشار مطلق (برحسب نیوتن متر مربع)

V : حجم برحسب فوت مکعب یا متر مکعب

M : جرم برحسب کیلوگرم

R : عدد ثابت گازها (ژول بر کیلوگرم کلوین)

T : دمای مطلق برحسب کلوین

هرچه چگالی و نیروی جاذبه بین مولکولی گازها کمتر باشد، به گاز ایده‌آل یا گاز کامل نزدیک‌تر است. گاز کامل گازی است که مولکول‌های آن هیچ‌گونه نیروی کششی بر هم وارد نکنند و تمام انرژی درونی آن‌ها، انرژی جنبشی باشد.

 

طبقه‌بندی گازها

گازها را می‌توان بصورت‌های مختلفی تقسیم‌بندی نمود. چند نوع از طبقه‌بندی گازها که برای آتش‌نشانان نیز حائز اهمیت می‌باشد، در زیر آمده است:

– از نظر اشتعال (براساس خواص شیمیایی)

الف) گازهای قابل‌اشتعال. مانند: استیلن، متان، هیدروژن سولفوره، منواکسیدکربن و …

ب) گازهای غیر قابل‌اشتعال. مانند: هلیوم، کلر، نیتروژن، دی اکسیدکربن و …

– از نظر سمیت

الف) گازهای سمی مانند: منواکسیدکربن، کلر، هیدروژن سولفوره، سیانید هیدروژن و …

ب) گازهای غیرسمی مانند: دی اکسیدکربن، ازت یا نیتروژن، اکسیژن، هیدروژن و …

لازم به ذکر است مقدار اکسیژن کافی هوا برای استنشاق انسان‌ها ۲۱ تا ۵/۱۹ درصد می‌باشد و در وضعیت‌های کمتر از ۵/۱۹ درصد اکسیژن هوا، افراد دچار سرگیجه، سردرد و حتی در مقادیر بسیارکم، دچار مرگ مغزی خواهند شد.

نکته: گازهای غیرسمی مانند، دی کسید کربن، نیتروژن، هیدروژن و … چنانچه در یک محیط بسته جایگزین هوا شده و مقدار اکسیژن را کاهش دهند، باعث اختلال در سیستم تنفسی می‌شوند و حتی می‌توانند منجر به مرگ افراد شوند.

گازها را می‌توان براساس چگالی آنها نیز طبقه‌بندی نمود که این وجه از طبقه‌بندی برای افراد آتش‌نشان اهمیت زیادی دارد.

– از نظر چگالی

جرم واحد حجم را چگالی می‌گویند. معمولا افزایش دما باعث کاهش چگالی می‌شود. چگالی گازها را معمولاً نسبت به هوا و چگالی مایعات را نسبت به آب می‌سنجند که به آن چگالی نسبی می‌گویند. مطابق فرمول زیر چگالی را با  ، جرم را باm  و حجم را با v نشان می‌دهند.

فرمول ۰۳

فرمول ۰۳

فرمول ۰۳

همانطور که می‌دانید، چگالی نسبی است و چگالی گازها را با هوا مقایسه می‌کنند. هر یک لیتر هوا حدوداْ  ۲۹۳/۱ گرم می‌باشد. (جرم اتمی هوا حدودا  ۹/۲۹ درنظر گرفته می‌شود که با توجه به مجموع جرم اتمی اکسیژن و نیتروژن بدست می‌آید.)

گازها از نظر چگالی به دو گروه تقسیم می‌شوند:

الف) گازهای سبک‌تر از هوا مانند: هیدروژن، متان، هلیوم، منواکسیدکربن، گاز استیلن و …

ب) گازهای سنگین‌تر از هوا مانند: بوتان، دی اکسیدکربن، پروپان، هیدروژن سولفوره، کلر و …

در جدول ۲ چگالی برخی از مواد (فلزات، جامدات و مایعات) تحت شرایط آزمایشگاهی بدست آمده است.

جدول ۲

۰۲

حوادث نشت گاز و عملیات تهویه

حوادث هولناک نشت گاز عمدتا با پیامدهای گسترده و تلفات فراوانی همراه هستند. لذا در مواجهه با چنین حوادثی می‌بایست درصورت امکان اجرا و با رعایت کامل اصول ایمنی و حفاظتی اقدام به تهویه محیطی گردد. بنابراین فرماندهان آتش‌نشانی در چنین شرایطی باید نکات زیر را مد نظر داشته باشند:

۱- اطلاعات مربوط به محل حادثه شامل: تعداد افراد، محبوسین، افراد خارج شده، خطرات و وسایل خطرناک موجود در محل، وجود سیلندر گاز، ترانس برق، وجود سیم برق غیرمجاز (برق‌دزدی)، گالن مواد شیمیایی یا بنزین و … را جمع‌آوری نموده و مطابق با نتایج اولیه ارزیابی ریسک خطرات موجود، تاکتیک موثر، روش اجرایی و آرایش تیم عملیاتی را انجام داد.

۲- درصورت امکان قبل از ورود به محل نشت گاز، کلیه منابع حرارتی و یا دارای پتانسیل ایجاد زمینه انفجار همچون کنتور برق، برق اظطراری، شیر گاز و حتی تلفن، بیرون از ساختمان قطع شود.

۳- بررسی شود که آیا امکان تهویه محل وجود دارد یا خیر؟

۴- بر اثر تهویه،اماکن همجوار تحت تاثیر خطرات نشت گاز قرار نگیرد و گاز به محیط باز تهویه گردد.

۵- بررسی شود که آیا انجام تهویه وضعیت محل و افراد محبوس شده را بهبود می‌بخشد یا خیر؟

۶- بررسی شود که تهویه به چه صورتی (افقی یا عمودی) و از چه نیروی محرکه‌ای استفاده می‌شود (فن فشار مثبت، فن فشار منفی، سرلوله آب، توربکس و… یا از نیروی باد و تهویه طبیعی برای این کار استفاده می‌شود.)

۷- به قدرت و جهت وزش باد توجه شود.

۸- الزامات کلی درخصوص انجام تهویه و ارزیابی ریسک خطر، مرتباٌ انجام شود.

۹- حداقل نفرات برای این‌کار در نظر گرفته شود و از ایجاد هرگونه عامل زمینه‌ساز ایجاد الکتریسته ساکن یا جرقه‌ پیشگیری بعمل آید.

۱۰- یک سرلوله آب آتش‌نشانی یا هوزریل (آب‌دار و با فشار مناسب، آماده بکار) برای تیم عملیاتی قبل از ورود آنان به محل، نزدیک درب ورودی، بر روی زمین قرار داده شود تا هنگام ورود به محل نشت گاز، آن را با خود همراه داشته، در صورت لزوم از آن بهره‌برداری کنند.

۱۱- کلیه اعضای تیم اقدام‌کننده از البسه حفاظت فردی مناسب با دستگاه تنفسی استفاده کنند.

۱۲- از تجهیزات عملیاتی سالم و مناسب این حادثه استفاده شود. مثلا دستگاه فن (خصوصا فن‌های مکنده) باید ضد جرقهAnti spark  باشد. همچنین از گازسنج یا وسایل سنجش/ کشف و شناسائی گازها، با رعایت الزامات وسیله، استفاده گردد.

۱۳- طبق آزمایشات انجام‌شده، تخلیه خاموش‌کننده پودر و گاز در اتاقی که نشت گاز رخ داده است، منجر به ایجاد فاصله و برهم زدن اختلاط گاز/ هوا شده و در پیشگیری مقطعی از انفجار موثر واقع می‌رگدد. مکانیسم این فرایند بدین نحو است که تا زمانی‌که پودر بی کربنات سدیم در هوا معلق است، مخلوط اشتعالی با منابع جرقه‌زنه، مشتعل نمی‌شود.

۱۴- درصورت وجود افراد مصدوم/ محبوس/ گرفتار یا مفقود در محل حادثه، نجات جان آنها، در درجه اول اولویت می‌باشد.

۱۵- اطراف محل حادثه را باتوجه به موقعیت و شرایط حادثه، به‌صورتی ایمن و مناسب حصارکشی کنید. همچنین افراد با رعایت کامل اصول ایمنی از محیط تخلیه گردد.

۱۶- درصورت اطمینان از نشت گاز قابل‌اشتعال، وضعیت حادثه در شرایط بحرانی و پر خطر (محدوده اشتعال گاز) در نظر گرفته، موارد فوق‌الذکر مدام بررسی و رعایت گردد. همچنین ارزیابی ریسک خطر پویا Dynamic Risk Assessment و مستمر تا پایان عملیات انجام شود.

 

نتیجه‌گیری:

از جمله حوادثی که سازمان‌های آتش‌نشانی با آن مواجهه می‌شوند، حوادث نشت گاز است که می‌تواند با توجه به شرایط محل حادثه، وضعیت‌های بسیار سخت و دشواری را برای متصرفین بنا و آتش‌نشانان ایجاد کند. چنانچه گاز در محل حادثه شعله‌ور باشد، شرایط به مراتب آسان‌تر از شرایط نشت گاز است. حوادث نشت گاز برای تمام آتش‌نشانان دنیا، بسیار حساس و با اهمیت می‌باشد. در مواجهه با این حوادث لازم است تا آتش‌نشانان از ماهیت گازها و خطرات آنها شناخت کافی داشته باشند تا با بهره‌گیری از این اطلاعات بتوانند واکنشی مناسب داشته و آسیب‌های حادثه را تقلیل دهند. در این جهت لازم است اولویت‌بندی امور انجام و بر اساس برنامه‌ریزی فرمانده حادثه انجام گردد. مانند: ایمنی صحنه، حصارکشی در اطراف محل (باتوجه به موقعیت و شرایط حادثه)، تخلیه افراد از صحنه با وضعیتی ایمن، ارزیابی ریسک خطر و جمع‌آوری اطلاعات مربوط به محل و … .

 

پیشنهاد می‌گردد:

– خرید البسه نخی و تجهیزات حفاظت فردی مناسب تا در اختیار افراد آتش‌نشان قرار داشته باشد. منابع تولید الکتریسیته ساکن از بین رود.

– آموزش مستمر افراد آتش‌نشان و تیم‌های عملیاتی و انجام تمرینات مستمر بر میزان توانایی آتش‌نشانان در مواجهه با حوادث نشت گاز می‌افزاید.

– انجام پژوهش در اثبات یا رد کارآمدی استفاده از تجهیزات دیگر. به عنوان مثال: استفاده از فن‌های دمنده و … .

– خرید تجهیزات نمونه‌بردار و گازسنج مناسب برای تیم‌های عملیاتی

– انجام مانورهای چند ایستگاه آتش‌نشانی با سازمان‌های امدادی دیگر برای هماهنگ‌شدن در مواجهه با حوادث بزرگ مقیاس و بحرانی (یادآوری حادثه نشت گاز متیل ایزو سیانید از یک کارخانه صنعتی تولید حشره‌کش در بوپال هند منجر به مرگ ۸۵۰۰ نفر انسان و مرگ بسیاری از احشام پیرامون محل حادثه شد.)

 

منابع فارسی

  • تهویه صنعتی/ کمیته تهویه صنعتی انجمن بهداشت صنعتی آمریکا، مترجم: محمد جواد جعفری، نشر فدک ایساتیس، نوبت چهارم ۱۳۹۱
  • حسین‌زاده، قربان؛ هاشمی شال، مهدی (۱۳۹۳) تهویه در عملیات آتش نشانی، انتشارات آذر برزین
  • گیوه‌چی، سعید؛ حسین‌زاده ، قربان (۱۳۸۸) آتش‌سوزی‌ها، روش‌های پیشگیری و کنترل آن، نشر موسسه آموزش عالی علمی، کاربردی هلال ایران
  • لاهیجانیان همایون، حسین طلا و پریسا علیزاده، ۱۳۸۶، پیشگیری از حریق، نشر مهرازان
  • جزوات و مواد درسی مورد مطالعه نویسندگان، در دوره‌های رفتارشناسی حریق، بررسی علل حریق، تهویه و غیره در کالج مورتون انگلستان (۲۰۰۸ میلادی)
  • ghorban80s@yahoo.com قربان حسین‌زاده خانه سر، کارشناس ارشد ایمنی و آتش‌نشانی

    mahdi.hashmi@yahoo.comمهـدی هاشمی شـال، کارشناس ارشد ایمنی و آتش‌نشانی

نویسندگان :
ثبت شده در سایت پایگاه خبری بامنا طی شماره 20207 توسط شکوهی و در روز ساعت ۱۰:۰۰:۳۳
© Copyright 2017 http://bamna.ir . All Rights Reserved چاپ این خبر
شماره : 20194
۲۱ / ۹ / ۱۳۹۶ - ۱۲:۰۹

مقاله؛

روشهای رهاسازی مصدومین در حوادث خودرویی

ایربگ‌ها یا کیسه‌های هوا کیسه‌هایی هستند که به هنگام تصادفات با سرعت تقریبی 160 الی 180 کیلومتر بر ساعت توسط تخلیه گاز تحت فشاری که معمولا ازت یا نیتروژن می‌باشد (کمتر از 90 گرم) عمل کرده و باد می‌شوند تا باعث جلوگیری از برخورد سرنشینان با اجزای مختلف خودرو نظیر فرمان، شیشه یا داشبورد و ... گردند.؛

قسمت دوم – ایربگ Air Bags

ایربگ‌ها یا کیسه‌های هوا کیسه‌هایی هستند که به هنگام تصادفات با سرعت تقریبی ۱۶۰ الی ۱۸۰ کیلومتر بر ساعت توسط تخلیه گاز تحت فشاری که معمولا ازت یا نیتروژن می‌باشد (کمتر از ۹۰ گرم) عمل کرده و باد می‌شوند تا باعث جلوگیری از برخورد سرنشینان با اجزای مختلف خودرو نظیر فرمان، شیشه یا داشبورد و … گردند. علاوه بر این پوشش محافظتی مناسبی جهت قسمت‌های حساس مصدومین به ویژه در ناحیه سر و گردن فراهم می‌نمایند تا مانع از برخورد قطعات مختلف جداشده از بدنه ناشی از تصادفات با آنها باشند. کیسه‌های یادشده دارای فشاری حدود Psi 4 می‌باشند. جهت جلوگیری از چسبندگی قسمت داخلی کیسه در دراز مدت، داخل این کیسه‌ها را با پودر تالک یا آرد ذرت آغشته می‌نمایند.

توجه نمائید عمل‌کردن یک کیسه هوا، به معنی ایمن‌بودن بقیه ایربگ‌های عمل نکرده نمی‌باشد. بنابراین از مسیر عملکرد کلیه ایربگ‌های دیگر احتراز نمائید.

تاریخچه: اولین ثبت اختراع در مورد بالش‌های بادشونده، مربوط به سقوط هواپیماهاست که در طی جنگ جهانی دوم به ثبت رسیده ‌است. در دهه ۱۹۸۰ اولین کیسه هوا برای اتومبیل‌ها ساخته شد. پس از سال ۱۹۹۸، تمام اتومبیل‌های تولیدشده ملزم به داشتن کیسه‌های هوا در قسمت راننده و مسافر گردیدند. آمارها نشان می‌دهد، استفاده از کیسه هوا در اتومبیل‌ها باعث کاهش ۳۰ درصدی خطر مرگ در تصادف‌های رو در رو می‌گردد.

ساختار

هر کیسه هوا از ۳ قسمت اصلی تشکیل شده‌ است:

خود کیسه هوا که از پارچه نایلونی و سبک ساخته شده و در بین فرمان، داشبورد، در صندلی‌ها و درها جاسازی شده ‌است.

  • حسگر (سنسور): وسیله‌ای است که به کیسه فرمان می‌دهد تا پر از گاز مخصوص شده و باد شود. باد شدن زمانی صورت می‌گیرد که نیرویی معادل با نیروی برخورد خودرو با سرعت ۱۶ تا ۲۴ کیلومتر بر ساعت، به دیوار آجری باشد. در اثر برخورد، یک جزء در این سیستم تغییر مکان داده، باعث بسته‌شدن یک مدار الکتریکی شده و به سنسور فرمان می‌دهد که تصادف اتفاق افتاده ‌است. سنسور، اطلاعات لازم را از شتاب‌سنج دریافت می‌کند.
  • سیستم بادکننده: در کسری از ثانیه گاز نیتروژن تولید می‌شود. جریان گاز نیتروژن گرم، کیسه را باد می‌کند. کیسه نیز با سرعتی در حدود ۳۲۲ کیلومتر بر ساعت از محل خود خارج می‌شود. یک ثانیه بعد، گاز نیتروژن سریعاً از سوراخ‌های ریزی که در کیسه تعبیه شده، خارج می‌شود.
  • numbers_54694a5fe75fb_w1500

unnamed

صنعت خودروسازی و تجهیز خودروها به وسایل ایمنی جانبی

در حالی که در کشور‌های پیشگام و پیشرفته در صنایع خودروسازی، تجهیز وسایل نقلیه به تجهیزات جانبی از قبیل کیسۀ هوا و یا انجام تست تصادف که باعث افزایش ضریب ایمنی در خودروها می‌شود، جزء ملزومات ابتدایی طراحی خودروها محسوب می‌شود، در ایران برای برخی خودروهای اصطلاحا مدرن دو نوع از مونتاژ در نظر گرفته میشود که یکی با طراحی ایربگ و دیگری ساده و بدون ایربگ است. از بابت این افزایش ساده ایمنی و چند اختلاف کوچک دیگر، بعضاً اختلاف هزینۀ دریافت‌شده معادل بیش از ده درصد از کل قیمت است. از این جهت خریداران با وسع و توان مالی معمولی، خودروهای بدون کیسۀ هوا را ترجیح می‌دهند. البته خودروهای معمولی اصلاً کیسۀ هوا ندارند. ادامۀ این سیاست، اگر هم بصورتی به نفع صنایع خودروسازی در کشور باشد، با احتساب کلی خساراتی که حوادث رانندگی در ایران در درازمدت ایجاد می‌کنند بعنوان کشوری که اولین عامل مرگ و میر در آن در اثر حوادث رانندگی است، نمی تواند در جهت رشد و توسعه عمومی عمل کند.

محافظ کیسه هوا: از لوازم ایمن‌سازی محل حادثه در برخی از تصادفات جاده‌ای کیسه محافظ ایربگ می‌باشد. ایربگ یکی از ملزومات خودروست که در اکثر تصادفات حافظ جان راننده و سرنشین می‌شود. اما در برخی موارد کیسه هوا به درستی کار نمی‌کند و بعد از تصادف باز نمی‌شود. در این موارد هنگام امدادرسانی به مصدومی که داخل خودرو گیر کرده است، احتمال بازشدن کیسه هوا و و واردکردن آسیب جدی به امدادگر و مصدوم وجود دارد. در این شرایط برای خنثی‌کردن اثر بازشدن غیرمنتظره کیسه هوا پس از تصادفات جاده‌ای می‌توان از محافظ و پوشش نگهداری کیسه هوا جهت ایمن‌سازی محل استفاده کرد. این وسیله در دو مدل ارائه می‌شود که یکی برای سمت راننده و دیگری مخصوص سمت سرنشین است. زمانی که محل عملیات ایمن باشد، امدادگران با تمرکز بیشتری کارشان را انجام می‌دهند. محافظ کیسه هوا حجم و وزن کمی دارد و نصب‌کردن آن بسیار ساده است. یکی از این طراحی‌ها توسط شرکت Holmatro به‌عنوان تولیدکننده پیشرفته ابزارهای نجات و امداد جهت استفاده در وسایط نقلیه به ابزاری بسیار کاربردی و الزامی‌ای تبدیل شده است. تنها یک سایز Secunet Ш جدید برای همه ماشین‌ها قابل استفاده بوده و به‌کارگیری آن باعث می‌شود تا امدادگر در صحنه وقوع حادثه، هیچ‌گونه اتلاف وقتی برای انتخاب سایز متناسب ایربگ خودروی حادثه‌دیده نداشته باشد. گفتنی است  Secunet Шمناسب تمام انواع فرمان‌های ماشین با قطر ۳۵ تا ۵۱ سانتی متر، ازجمله فرمان خودروهای سواری، وانت، اتوبوس یا کامیون می‌باشد. نصب پوشش جدید نگهداری کیسه هوا، سریع و آسان است. به این صورت که کاربران مربوطه، ابزار یادشده را تنها بر روی فرمان ماشین قرار داده، به آرامی تسمه را می‌کشند و از این طریق آن را بر روی فرمان محکم می‌کنند. از آن جا که این ابزار بخشی از ستون فرمان را نیز می پوشاند، خروج گاز و قطعات را به حداقل می‌رساند. همچنین به دلیل آن که  Secunet Шاز بافت آرامید تقویت‌شده ساخته‌شده است، نه تنها دارای استحکام بالاست، بلکه برای نصب آسان نیز از قابلیت انعطاف‌پذیری فوق‌العاده نیز برخوردار می‌باشد.

ابزار و تجهیزات امداد و نجات از عوامل بسیار موثر و تعیین‌کننده در امر نجات به ویژه در حوادث جاده‌ای هستند. در سال‌های اخیر و با توجه به توسعه روزافزون حمل و نقل جاده‌ای، توجه به کاهش آثار ناشی از تصادف بر روی سرنشینان، با افزایش مقاومت بدنه خودروها، به طرز قابل توجهی افزایش یافته و سازندگان خودرو با بکارگیری طراحی‌های جدید و مواد مقاوم، خسارات جانی سرنشینان را کاهش داده‌اند. اما از طرفی این تمهیدات لزوم بکارگیری تجهیزات امروزی امداد جاده‌ای که قابلیت بکارگیری بر روی خودروهای جدید را داشته باشند، افزایش داده است. لذا استفاده امدادگران از تجهیزات محافظت در برابر حوادث در خلال امدادرسانی ضروری‌تر می‌نماید.

تجهیزات حفاظت فردی: این لوازم شامل البسه مخصوص است که معمولا لباس یکسره ضد خش شبرنگ‌دار، کلاه ایمنی استاندارد، عینک ایمنی، دستکش‌کار پنج انگشتی، کفش ساق‌دار کف و پنجه فولادی، دستگاه تنفسی و ماسک پارچه‌ای تنفسی، دستکش لاتکس جراحی (زیرا امکان برخورد با خون و مایعات بدن وجود دارد) ، به اضافه عینک محافظ چشم برای مصارف پزشکی می‌باشند.

تجهیزات فنی گروهی:

باتوجه به محدودیت‌های فضای خودروی نجات و در نظر گرفتن خسارات احتمالی می‌توان از یک سری تجهیزات ساده تا بسیار پیچیده و پیشرفته به‌منظور محافظت افراد استفاده کرد. انتخاب نوع ابزار و تجهیزات مناسب، همراه افراد کارآزموده می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در جهت کاهش زمان عملیات نجات و نیز خسارات ناشی از آن داشته باشد. ارزش یک گروه نجات با در کنار هم قرارگرفتن متغیرهای مختلفی از قبیل: تعداد افراد، سن افراد، فیزیک بدنی، میزان تجربه، آمادگی جسمانی، ابزار و تجهیزات و غیره که با هم پیوستن آنها تشکیل یک زنجیره را می‌دهند، محاسبه می‌شود. ارزش هر زنجیره عملیاتی را با ضعیف‌ترین قسمت آن مشخص می‌کند.

برای مثال چنانچه بالاترین امتیاز نمره ۵ در نظر گرفته شود، یک تیم عملیاتی از نظر تجربه نمره ۵ ، از نظر آمادگی جسمانی نمره ۵ و بقیه موارد بجز تجهیزات، نمره ۵ خواهد بود و اگر به تجهیزات آن نمره ۴ بدهیم، ارزش نهایی زنجیره (تیم) نمره ۴ محسوب می‌گردد. به این نوع نگرش، تئوری حلقه ضعیف (Weak Link Theory) می‌گویند. نتیجه اینکه تمامی عناصر اصلی یا حلقه‌های زنجیره باید هم سطح با هم رشد کنند تا کارآیی تیم به حداکثر برسد. …

مهندس مصطفی کاظمی طالخونچه، کارشناس آتش‌نشانی

مدیر عامل شرکت امداد نجات فر‌آتش پاد

Kazemimostafa2012@Gmail.Com

ادامه در قسمت بعدی

نویسندگان :
ثبت شده در سایت پایگاه خبری بامنا طی شماره 20194 توسط شکوهی و در روز سه شنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۲:۰۹:۰۹
© Copyright 2017 http://bamna.ir . All Rights Reserved چاپ این خبر
شماره : 20190
۲۰ / ۹ / ۱۳۹۶ - ۱۰:۰۰

مقاله؛

درآمدی بر کمک‌های اولیه اضطراری

CPR یا احیاء قلبی-ریوی شامل اقداماتی است که برای بازگرداندن اعمال حیاتی دو عضو مهم قلب و مغز انجام می‌شود و تلاش می‌شود تا گردش خون و تنفس به طور مصنوعی تا زمان برگشت جریان خون خودبخودی بیمار برقرار شود.؛

CPCR یا احیاء قلبی، ریوی و مغزی

CPR یا احیاء قلبی-ریوی شامل اقداماتی است که برای بازگرداندن اعمال حیاتی دو عضو مهم قلب و مغز انجام می‌شود و تلاش می‌شود تا گردش خون و تنفس به طور مصنوعی تا زمان برگشت جریان خون خودبخودی بیمار برقرار شود.

بدلیل اینکه بدون این اقدامات، به علت فقدان اکسیژن مرگ مغزی دائمی در عرض زمان کمتر از ۴ تا ۶ دقیقه (زمان طلایی) ایجاد می‌شود، واژه احیاء قلبی ریوی (CPR) در سال ۱۹۸۸ به احیاء قلبی، ریوی و مغزی (CPCR) تغییر نام داد. ایست قلبی- تنفسی بی‌گمان یکی از خطیرترین وضعیت‌هایی است که نیاز به اقدام فوری جهت حفظ حیات و پیشگیری از ضایعات جبران‌ناپذیر اندام‌های حیاتی بدن دارد. این اقدامات براساس پروتکل‌های خاصی صورت می‌گیرد که لازمه اجرای آن کسب دانش و مهارت فرد احیاگر می‌باشد. درحال حاضر فقط ۱۰ درصد موارد احیاء داخل یا خارج از بیمارستان موجب بقاء طولانی مدت بیماران می‌شود.

LE-1050-response

مراحل احیا:

قبل از هرگونه اقدامی جهت انجام احیای قلبی-تنفسی روی مصدوم اطمینان حاصل کنید که این عمل سلامتی شما یا مصدوم را از نظر سرایت بیماری‌هایی همچون ایدز و هپاتیت تهدید نمی‌کند. مهم‌ترین تغییر در دستورالعمل احیاء ۲۰۱۰ تغییر A-B-C (راه هوایی- تنفس- گردش خون) به C-A-B (گردش خون- راه هوایی- تنفس) می‌باشد. به استثنای نوزادان تازه متولد شده. مراحل CPR در خارج از بیمارستان به ترتیب (چپ به راست)

عبارتند از C-A-B:

C ماساژ قلبی Circulation

A بازکردن راه هوایی Air way

B دادن تنفس مصنوعی Breathing

نکته: در کلیه بیماران، عمل C-A-B صادق نیست. زیرا درخفگی‌ها باید اول راه هوایی را باز نمود بعد تنفس و در آخر گردش خون.

ماساژ قلبی

آغاز ماساژ قلبی به علت کمک به پمپاژ مصنوعی قلب، اولین قدم و مهم‌ترین مانور امدادگر است که باید هرچه سریع‌تر آغاز گردد. قبلاً توصیه می‌شد که برای بزرگسالان به ازای هر ۱۵ ماساژ قلبی ۲ تنفس مصنوعی و برای کودکان و نوزادان به ازای هر ۵ ماساژ قلبی ۲ تنفس مصنوعی انجام شود. در حال حاضر به جز در مورد نوزادان توصیه می‌شود که ۳۰ ماساژ قلبی برای هر دو تنفس مصنوعی انجام شود.

ادامه این مطلب ویژه کاربران عضو می باشد، لطفاً وارد شوید

نویسندگان :
ثبت شده در سایت پایگاه خبری بامنا طی شماره 20190 توسط شکوهی و در روز دوشنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۰۰:۴۲
© Copyright 2017 http://bamna.ir . All Rights Reserved چاپ این خبر
شماره : 20183
۱۹ / ۹ / ۱۳۹۶ - ۱۰:۰۰

مقاله؛

ایجاد ساختاری برای منطقه سقوط آوار در آتش‌سوزی‌ها

دو نوع عامل عمده در فروپاشی ساختمان‌ها در هنگام آتش‌سوزی وجود دارد. به همین دلیل هر آتش‌نشان نیاز دارد تا درک خوبی از ساخت و ساز ساختمان و اینکه چگونه تحت تاثیر حریق قرار می‌گیرد، داشته باشد. اگر می‌خواهیم درباره منطقه فروپاشی صحبت کنیم؛

Establishing Collapse Zones at Structure Fires

مقدمه

دو نوع عامل عمده در فروپاشی ساختمان‌ها در هنگام آتش‌سوزی وجود دارد. به همین دلیل هر آتش‌نشان نیاز دارد تا درک خوبی از ساخت و ساز ساختمان و اینکه چگونه تحت تاثیر حریق قرار می‌گیرد، داشته باشد. اگر می‌خواهیم درباره منطقه فروپاشی صحبت کنیم، باید بدانیم که دیوار در زمان حریق چگونه سقوط می‌کند و اگر بخواهیم انواع مختلفی از دیوارهایی که تحت تاثیر قرار می‌گیرند را دسته‌بندی کنیم، بایستی به مواد و مصالح استفاده شده در آنها و جزئیاتی که در زمان ساخت و ساز در آنها وجود دارد، توجه کنیم. به طور مثال: یک دیوار غیر حمال، برای فروپاشی، پتانسیل بیشتری نسبت به دیواری که بار تحمل می‌کند، دارد. از سوی دیگر، یک دیوار پیش‌ساخته در زمان فروپاشی به صورت شیب ۹۰ درجه سقوط می‌کند.

اولین نشانه از فروپاشی احتمالی، خود دیوار است. به همین دلیل بایستی فرماندهان آتش‌نشانی اطمینان حاصل کنند که اعضای تیم می‌توانند انواع ساخت و ساز و همچنین دیگر علائم هشداردهنده فروپاشی احتمالی، از قبیل: دود، آب، اتصالات ملات، دیوارهای جدا در گوشه و کنار و یا دیوارهای خمیده را شناسایی کنند.

Colaps-(1)

انواع منطقه فروپاشی

سه نوع شایع از فروپاشی دیوار وجود دارد:

  • فروپاشی با زاویه ۹۰ درجه
  • فروپاشی سقوط پرده (سقوط تدریجی)
  • فروپاشی به درون/ بیرون

این سه مدل، هر کدام ویژگی‌های منحصر به فرد خود را در زمان فروپاشی دارند. اما در زمانی که فشار حرارت بر روی دیوارها، در حال ایجاد مناطق فروپاشی در اطراف خود است، باید بدترین حالت‌ها در نظر گرفته شود.

منطقه فروپاشی با زاویه ۹۰ درجه، شبیه سقوط یک درخت است که ارتفاع دیوار به طور کامل از ساختمان جدا می‌شود. اکثر کارشناسان معتقدند که در این نوع از فروپاشی، بایستی فاصله با دیوار ۱ و نیم برابر ارتفاع ساختمان باشد.

یک نکته قابل توجه برای محافظت از آتش‌نشانان در زمان سقوط دیوار که باید در زمان فروپاشی در نظر گرفته شود، این است که بایستی به یاد داشت که یک آجر می‌تواند ۴ تا ۶ پوند (۲ تا ۳ کیلوگرم) وزن داشته باشد.

  • زمانی که فروپاشی با زاویه ۹۰ درجه صورت می‌گیرد، باید طول افقی دیوار نیز در نظر گرفته شود و اینکه شکست یک بخش، می‌تواند شکست تمام طول دیوار را به دنبال داشته باشد.
  • زمانی که فروپاشی به شکل مدل سقوط پرده (سقوط تدریجی) صورت می‌گیرد، بخشی از دیوار فرو می‌ریزد و در پایین دیوار، آواری ایجاد می‌کند که همین آوار نیز سست بوده و امکان دارد دوباره ریزش کند.
  • زمانی که سقوط به درون/ بیرون اتفاق می‌افتد، دیوار از هر دو طرف شروع به ریزش کرده و در نتیجه دیوار به سمتی فرو می‌ریزد که نازک‌تر شده باشد.

نکته: در مدل «سقوط پرده» و سقوط به درون/ بیرون، ممکن است منطقه فروپاشی کوچک باشد، اما از آنجا که آتش‌نشانان باید همیشه بدترین حالت را در منطقه فروپاشی در نظر بگیرند، بنابراین حفظ فاصله (یک و نیم برابر ارتفاع ساختمان) حیاتی و ضروری است.

 

مشخص‌کردن منطقه فروپاشی

تعیین محدوده احتمالی سقوط، زمانی باید آغاز شود که اولین تیم عملیاتی وارد محل می‌شود.

اگر اولین تیمی که به محل می‌رسد، خارج از منطقه فروپاشی باشد، آنها باید وضعیت منطقه را با تیم‌های بعدی که بر سر صحنه حاضر می‌شوند، هماهنگ کند و اگر مشاهده می‌شود که شرایط مناسب نیست، وضعیت دیوارها رو به وخامت است و یا اینکه حریق به گونه‌ای است که عملکرد تیم باید به سمت عملیات تدافعی پیش برود، نباید اجازه دهند که نیروهای عملیاتی و خودروهای‌شان جابجایی ناصحیح داشته باشند زیرا ممکن است در منطقه فروپاشی قرار بگیرند.

عملیات تدافعی Operation Defensive به عملیاتی گفته می‌شود که در آن اعضای تیم آتش‌نشانی در خارج از ساختمان و در فاصله معین در حال اطفای حریق می‌باشند. در این نوع عملیات از مانیتور با برد بلند استفاده می‌شود و اصطلاحاً محیط را با آب « فراگیر و غرق» می‌کنند. ولی عملیات تهاجمی Operation Offensive به عملیاتی گفته می‌شود که اطفای حریق از داخل ساختمان انجام می‌گیرد.

 

 

ادامه این مطلب ویژه کاربران عضو می باشد، لطفاً وارد شوید

نویسندگان :
ثبت شده در سایت پایگاه خبری بامنا طی شماره 20183 توسط شکوهی و در روز یکشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۰۰:۱۶
© Copyright 2017 http://bamna.ir . All Rights Reserved چاپ این خبر
شماره : 20180
۱۸ / ۹ / ۱۳۹۶ - ۱۶:۰۰

مقاله؛

طراحی سیستم اعلام حریق متعارف بر اساس استاندارد BS5839

براساس استاندارد BS 5839 (قسمت اول) حداكثر سطح تحت كنترل در شرايط نرمال براي هر دتكتور حرارتي، مربعي با سطح مفيد بيش از 50 مترمربع (شعاع 5/3 متر) و براي دتكتور دودي، مربعي با سطح مفيد بيش از 100 مترمربع (شعاع 5/7 متر) است كه بايد رعايت گردد.؛

 

طراحی سیستم اعلام حریق متعارف بر اساس استاندارد BS5839

  1. براساس استاندارد BS 5839 (قسمت اول) حداکثر سطح تحت کنترل در شرایط نرمال برای هر دتکتور حرارتی، مربعی با سطح مفید بیش از ۵۰ مترمربع (شعاع ۵/۳ متر) و برای دتکتور دودی، مربعی با سطح مفید بیش از ۱۰۰ مترمربع (شعاع ۵/۷ متر) است که باید رعایت گردد.
  2. از نظر مداری، محل شستی اعلام حریق (MCP) در ابتدای هر زون و قبل از دتکتورهاست.
  3. در انتهای هر زون، یک المان با مقاومت ته خط (L.R) مطابق با مشخصات تابلو کنترل مرکزی نصب گردد.
  4. در پارکینگ از دتکتور با نرخ افزایش حرارت HR (A1R&A2R) استفاده شود.
  5. دتکتورهای انباری و پارکینگ در صورتی‌که در یک قسمت باشند، روی یک زون قرار می‌گیرند و از طریق LED تفکیک می‌شوند.
  6. برای هر انباری یک دتکتور دود داخل آن قرار گیرد و هر دتکتور به یک LED که در بیرون درب انباری است، متصل می‌گردد.
  7. اگر جلوی انباری‌ها راهرو وجود داشته باشد، بایستی دتکتور دود در آن راهرو پیش‌بینی گردد.
  8. موتورخانه، هم به دتکتور دود و هم به دتکتور حرارت نیاز دارد. پس می‌توان به جای آن‌ها از دتکتور ترکیبی استفاده کرد.
  9. برای موتورخانه‌های بزرگ، زون مستقل لازم است.
  10. در کنار راه‌های خروج از پارکینگ و لابی، ازجمله در کنار رمپ پارکینگ، نصب شستی اعلام حریق (MCP) ضروری است.
  11. هر طبقه از ساختمان روی یک زون مستقل قرار می‌گیرد. مگر اینکه مساحت طبقه بیش از ۲۰۰۰ مترمربع یا تعداد دتکتور‌ها بیشتر از ۲۰ عدد (در نوع متعارف) باشد.
  12. در پاگرد طبقات (فضای مشترک در ورودی آپارتمان‌ها) در هر طبقه نیاز به دتکتور دودی می‌باشد (تعداد دتکتور بسته به ابعاد فضای مشترک می‌باشد) این دتکتورها معمولا روی زون طبقه قرار می‌گیرند.
  13. در پاگرد طبقات و لابی، نصب شستی اعلام حریق (MCP) نیز ضروری است. شستی و دتکتورهای راه‌پله معمولا روی زون راه‌پله قرار می‌گیرد. درصورتی‌که درب دودبند بین راه‌پله و فضای مشاعات (روبروی آسانسور) باشد، ۲ عدد دتکتور و در غیر این صورت یک دتکتور دود کفایت می‌کند. دتکتور فضای مشاعات در صورت وجود درب دودبند روی زون طبقه قرار می‌گیرد.
  14. در هر طبقه یک شستی اعلام حریق (MCP) مجاور راه پله نصب گردد. بهتر است این شستی در کنار فضای آسانسور، نزدیک تجهیزات اطفای دستی باشد.
  15. برای راه‌پله‌ها، از طبقه همکف تا بالاترین طبقه، یک زون در نظر گرفته شود. ولی شستی و دتکتور زیرزمین‌ها بر روی زون زیرزمین مربوطه قرار گیرد.
  16. در صورتی که هر طبقه فقط دارای یک واحد آپارتمان باشد، نصب LED اجباری نیست، ولی اگر بیش از یک آپارتمان در هر طبقه باشد، نصب یک عدد LED جلوی درب ورودی هر آپارتمان به منظور تفکیک در زون ضروری است.
  17. در آشپزخانه از دتکتور حرارتی دمای ثابت HF (A1S &A2S) استفاده شود.
  18. آشپزخانه دوم نیاز به دتکتور جداگانه از نوع HF (A1S &A2S) دارد.
  19. در موتورخانه از دتکتور حرارتی دمای ثابت HF (A1S &A2S) استفاده شود. همچنین درصورتی‌که تجهیزات دودزا (مانند بویلر مازوت یا گازوییل‌سوز) نداشته باشد، بهتر است از دتکتور دود نیز به‌عنوان پشتیبان استفاده شود (نزدیک تابلوی کنترل و تجهیزات برق نصب شود.)
  20. در هال (سالن) هر آپارتمان نصب دتکتور دود ضروری است.
  21. فضای نشیمن جدا، نیاز به دتکتور جداگانه از نوع دود دارد.
  22. داخل هر اتاق خواب نصب یک دتکتور دود الزامی است.
  23. در سقف دستگاه پله (سقف خرپشته) نصب یک عدد دتکتور دود ضروری است. این دتکتور معمولا روی زون آسانسور قرار می‌گیرد. (در سیستم آژیر عمومی می‌توان این دتکتور را بر روی زون راه‌پله قرار داد.)
  24. در موتورخانه آسانسور، نصب دتکتور دود و حرارت یا دتکتور ترکیبی ضروری است.
  25. دتکتورهای سقف خرپشته (ترجیحا) و موتورخانه آسانسور و سقف شفت آسانسور معمولا بر روی زون مستقل می‌باشند.
  26. تابلوی اعلام حریق A.C.P بهتر است داخل اتاق نگهبانی قرار گیرد. ولی باید در معرض دید و قابل دسترس باشد.
  27. در نزدیکی تابلو A.C.P نصب آژیر الزامی است.
  28. نصب یک آژیر اضافه داخل اتاق‌ خواب‌های دارای حمام اختصاصی، الزامی است.
  29. جلوی درب ورودی ساختمان، در فضای مشرف به کوچه اصلی یا خیابان، یک آژیر Out door و یک چراغ چشمک‌زن (Strobe light) نصب و به خط آژیر جنرال روی A.C.P متصل شود.
  30. در تمامی ساختمان‌های مسکونی با یک واحد در هر طبقه، آژیر واحدها از خط آژیر عمومی (GENERAL ALARM) تغذیه شود.
  31. در نقشه تک خطی اعلام حریق، تغذیه دوبل (۲۴VDC و ۲۲۰VAC) و تلفن‌کننده خودکار نشان داده شود.
  32. در تمامی ساختمان‌های با سیستم متعارف (کانونشنال) آژیرهای طبقه همکف، زیر زمین‌ها و فضاهای مشاعات بایستی به‌صورت خط آژیر عمومی (General Alarm) رسم شوند، حتی اگر سیستم بصورت آژیر مستقل رسم شده باشد.
  33. به‌منظور مشخص‌شدن تعداد آژیرها در پارکینگ و زیر زمین‌ها، از محاسبه افت شدت صوت استفاده گردد. محل آژیر به‌نحوی جانمایی گردد تا داخل تمامی انباری‌ها (با فرض بسته بودن درب) شدت صدای استاندارد را داشته باشند.بهروز نادری، کارشناس سیستم‌های اعلام و اطفاء حریق

    B.Naderi@msc.ir

نویسندگان :
ثبت شده در سایت پایگاه خبری بامنا طی شماره 20180 توسط شکوهی و در روز شنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۶:۰۰:۰۸
© Copyright 2017 http://bamna.ir . All Rights Reserved چاپ این خبر
شماره : 20175
۱۸ / ۹ / ۱۳۹۶ - ۱۳:۱۰

خبر؛

داوری سکان سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران را به دست گرفت

محمدعلی نجفی در حکمی مهدی داوری دولت آبادی را به‌عنوان مدیرعامل سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران منصوب کرد؛

 

🛑محمدعلی نجفی در حکمی مهدی داوری دولت آبادی را به‌عنوان مدیرعامل سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران منصوب کرد

photo_2017-12-09_13-02-05

photo_2017-12-09_13-02-05

نویسندگان :
ثبت شده در سایت پایگاه خبری بامنا طی شماره 20175 توسط شکوهی و در روز ساعت ۱۳:۱۰:۰۱
© Copyright 2017 http://bamna.ir . All Rights Reserved چاپ این خبر
شماره : 20169
۱۸ / ۹ / ۱۳۹۶ - ۱۰:۰۲

مقاله؛

نظارت ایمنی سازمان آتش‌نشانی بر مراکز تجاری طبق قوانین نظام صنفی

همانطوری‌که می‌دانیم مهم‌ترین اولویت کارکنان در مراکز تجاری این است که در یک محیط کاری ایمن فعالیت داشته باشند و هرگز دچار خطرات ناشی از آتش‌سوزی و حوادث نشوند. متأسفانه بسیاری از آنها اطلاعات بسیار کمی درخصوص مسائل ایمنی دارند و تأثیر بروز آتش‌سوزی را نادیده می‌گیرند؛

 

همانطوری‌که می‌دانیم مهم‌ترین اولویت کارکنان در مراکز تجاری این است که در یک محیط کاری ایمن فعالیت داشته باشند و هرگز دچار خطرات ناشی از آتش‌سوزی و حوادث نشوند. متأسفانه بسیاری از آنها اطلاعات بسیار کمی درخصوص مسائل ایمنی دارند و تأثیر بروز آتش‌سوزی را نادیده می‌گیرند. لذا دستیابی به سطح مناسبی از ایمنی با ثبات وقتی به تحقق می‌رسد که با ارتقاء سطح آموزش ایمنی در جامعه و تدوین قوانین اجرائی و ملزم‌نمودن به رعایت و اجرای آن و دستور‌العمل‌ها، محیط مناسب و ایمنی را برای فعالیت‌های اقتصادی فراهم آوریم و افزون بر آن بتوانیم عوامل استرس‌زای شغلی ناشی از محیط کار نامطلوب، شرایط فیزیکی نامناسب و یا اضطراب‌های ناشی از ناامن بودن محل کار را برطرف نمائیم.

نظارت ایمنی سازمان آتش‌نشانی بر مراکز تجاری طبق قوانین نظام صنفی

در کشور ما رشد سریع حاشیه‌نشینی بدون برنامه، تمرکز روز‌افزون جمعیت در محله‌‌های پرتراکم، برج‌سازی‌ها، تجمع فعالیت‌های مختلف صنفی و صنعتی در کنار هم، گسترش بی‌رویه شبکه‌های گازرسانی، بی‌توجهی به احتمال وقوع زلزله و آتش‌سوزی در برنامه‌های توسعه و نحوه استقرار مراکز جمعیتی‌، عدم رعایت نکات ایمنی در ساخت و سازهای مسکونی و تجاری‌های شهر و وضعیت نابسامان ایمنی بخش اعظم ساختمان‌های شهری، در بروز افزایش خسارت‌های ناشی از آتش‌سوزی موثر است.

در این زمینه تنها مجموعه تخصصی که درخصوص مقابله با این حوادث مستقیماً اقدام می‌نماید، سازمان‌ها و واحدهای خدمات ایمنی و آتش‌نشانی هستند که به موجب بندهای ۱۴ و ۲۰ ماده ۵۵ قانون شهرداری‌ها ایجاد شده‌اند. لذا وجود یک مجموعه منظم ایمنی مناسب با جمعیت شهر، وضعیت جغرافیایی و اقلیم محیط، تنوع بافت شهری با کاربری‌های گوناگون و داشتن یک ساختار نرم‌افزاری مناسب با اهداف و شرح وظایف مشخص، ضروری و انکار‌ناپذیر است. ماهیت و جایگاه سازمانی هر تشکیلاتی اقتضا می‌کند که این تشکیلات و حاکمیت آن، در ابعاد مختلف و سایر موارد، برنامه‌ریزی، هماهنگی و قانونمندی لازم را دارا باشند‌. این امر مهم درخصوص سازمان‌های آتش‌نشانی به عنوان واحدهای بحران‌مدار نیز صادق بوده و وجود آن ضرورت بیشتری دارد. همچنین طرح‌های ایمنی در برابر حریق ابزاری است در دست مدیران شهری به منظور اتخاذ راهکارهای مدیریت ریسک و تصمیم‌گیری. همچنین به عنوان یک اهرم و طرح‌ریزی برای کسانی که موظف به ارائه خدمات اضطراری هستند و در حقیقت طرح‌های ایمنی دستور‌العمل‌های ایمنی‌سازان آتش‌نشانی و یک منطقه را روشن و محقق می‌سازند. بدین صورت که روش‌های پیشگیرانه مناسب به منظور کاهش احتمالی آمار آتش‌سوزی ارائه شده و دستورالعمل‌های مداخله برای فرونشاندن خطر نیز طرح‌ریزی گردیده تا هنگام بروز آتش‌سوزی اثرات مخرب آن کاهش یابد.

ادامه این مطلب ویژه کاربران عضو می باشد، لطفاً وارد شوید

نویسندگان :
ثبت شده در سایت پایگاه خبری بامنا طی شماره 20169 توسط شکوهی و در روز ساعت ۱۰:۰۲:۰۱
© Copyright 2017 http://bamna.ir . All Rights Reserved چاپ این خبر
شماره : 20164
۱۵ / ۹ / ۱۳۹۶ - ۱۰:۰۰

مقاله؛

حوادث خودرویی و فرایند نجات مصدوم

حوادث و سوانح، جزئی اجتناب‌ناپذیر از زندگی جوامع بشری گردیده‌اند که با توجه به عوامل بروز آنها و اشکال مختلف آن، زندگی، اموال، آسایش و آرامش انسان‌ها را همواره در معرض تهدید قرار داده‌اند. برخی از این حوادث توسط بشر و پاره‌ای نیز توسط نیروهای طبیعت شکل می‌گیرند. آن دسته از این عوامل که ساخت دست بشر هستند، در اثر دو عامل اساسی ذیل به‌وجود می‌آیند:؛

مهندس مصطفی کاظمی طالخونچه

کارشناس آتش نشانی و مدیر عامل شرکت امداد نجات فر آتش پاد

Kazemimostafa2012@Gmail.Com

 

مقدمه:

حوادث و سوانح، جزئی اجتناب‌ناپذیر از زندگی جوامع بشری گردیده‌اند که با توجه به عوامل بروز آنها و اشکال مختلف آن، زندگی، اموال، آسایش و آرامش انسان‌ها را همواره در معرض تهدید قرار داده‌اند. برخی از این حوادث توسط بشر و پاره‌ای نیز توسط نیروهای طبیعت شکل می‌گیرند. آن دسته از این عوامل که ساخت دست بشر هستند، در اثر دو عامل اساسی ذیل به‌وجود می‌آیند:

  1. عمدی ۲٫ غیرعمدی یا سهوی

در مجموعه حوادثی که به صورت عمدی به وجود می‌آیند، در اغلب اوقات وقوع حادثه محرز و خسارات ناشی از آن کمتر از میزان برآورد شده توسط عامل آن نمی‌گردد (اکثرا موفقیت‌آمیز و به صورت حتمی به وقوع می‌پیوندد)، چون تمامی موانع از قبل بررسی شده است. اما درخصوص حوادث غیرعمدی، همان‌گونه که می‌دانیم این حوادث خسارات بالایی را در بردارند و به دو دلیل به وجود می‌آیند: یکی در اثر عدم اطلاع از اصول ایمنی و دیگری عدم رعایت اصول ایمنی

 

حوادث و سوانح حمل و نقل و ترافیکی مجموعه حوادثی است که به صورت روزمره آماری بزرگ از تلفات انسانی را به خود اختصاص داده است و شامل تمامی حوادثی است که از مجموعه وسایل و تجهیزات حمل و نقل به وجود می‌آیند. از این دست حوادث می‌توان حوادث جاده‌ای، دریایی، هوایی و کلیه حوادثی که در ارتباط با سیستم‌های حمل و نقل به وجود می‌آید را نام برد. حوادث مربوط به آسانسور، پله برقی، ریل‌های نقاله و تمامی دستگاه‌هایی که در حمل و نقل نقش دارند را نیز می‌توان در زمره این حوادث به حساب آورد.

کشور ایران با جمعیت حدود هفتاد و پنج میلیون و با وجود آمار چندین میلیونی خودروهای در حال تردد، دارای یکی از بالاترین مصدومیت‌های ناشی از تصادفات خودرویی در جهان است. در چند ساله اخیر توجه دولت‌ها بر کاهش آسیب‌های جانی و مالی ناشی از این تصادفات با استفاده از روش‌های پیشگیرانه و نیز سرمایه‌گذاری جهت تجهیز واحدهای امدادی و آتش‌نشانی سراسر کشور به ابزارهای تخصصی نجات و امداد مصدومین و حادثه دیدگان متمرکز گردیده است. داشتن ابزار مناسب لازم اما کافی نیست و نمی‌توان نقش برجسته آموزش و تجربه مستمر ناجیان در جهت کاهش صدمات را کتمان نمود.

قسمت عمده این مقاله ترجمه‌ای از بخش‌های مهم کتاب (روش‌های رهاسازی مصدومین در حوادث خودروییVehide Extrication Techniques)) است که توسط براندون موریس، مدرس ارشد سازمان ملل تهیه و تدوین گردیده است. موریس تجارب مبسوطی در زمینه نجات در حوادث خودرویی، سقوط هواپیما، زلزله و سایر حوادث طبیعی داشته و در زلزله اسفبار سال ۸۲ شهر بم به صورت داوطلبانه به ایران سفر کرده و در عملیات نجات حضور فعال داشت.

 

نحوه نجات مصدومین در حوادث

حادثه: پدیده‌ای است که معمولا به صورت غیرمنتظره به وجود آمده و منجر به وارد شدن خسارات جانی، مالی و روحی برای فرد یا اعضای یک جامعه می‌گردد.

ایمنی: به کارگیری مجموعه تدابیری است که از وقوع حادثه جلوگیری کرده یا در صورت وقوع، از شدت خسارات ناشی از آن می‌کاهد.

مراحل عمومی مواجهه با حوادث: جهت رویارویی با کلیه حوادث ابتدا باید شناخت کلی نسبت به عوامل حادثه‌ساز پیرامون خود بدست آوریم و سپس به صورت جزئی آنها را مورد شناخت و بررسی قرار دهیم. به طور مثال اگر عوامل حادثه‌ساز پیرامون ما آسانسور، چاه یا اتومبیل می‌باشند، بایستی یک نجات‌گر ابتدا کلیه اجزای تشکیل‌دهنده آسانسور را شناخته و نحوه عملکرد آنرا بداند. سپس نسبت به علل و عوامل به وجود آمدن حادثه توسط آن حادثه‌ساز خاص بررسی‌های لازم را انجام داده و در نهایت با تحلیل اطلاعات بدست آمده، نسبت به طراحی یک تاکتیک عملیاتی مناسب جهت مهار حادثه اقدام نماید که در این مرحله انتخاب روش عملیات نجات و انتخاب ابزار مناسب از اهمیت بالایی برخوردار می‌باشد. بدیهی است در پایان عملیات نجات اقدام به تامین نکات ایمنی در ارتباط با حادثه‌ساز مورد نظر می‌کنیم، تا از بروز حوادث مجدد جلوگیری شود.

  1. شناخت حادثه‌سازها
  2. تاکتیک و روش‌های عملیاتی (دسترسی و دستیابی، کمک‌های اولیه، رهایی از موانع، آماده‌سازی حرکت، حرکت)
  3. علل حادثه
  4. تامین نکات ایمنی

طراحی تاکتیک عملیات بایستی مبتنی بر اصولی انجام پذیرد که به عنوان اصول نجات می‌توان از آنها نام برد. این اصول شامل موارد ذیل است:

– دسترسی و دستیابی: بعضی اوقات این امر با کمترین تلاش و به راحتی امکان‌پذیر می‌گردد و گاهی نیاز به یک سری عملیات و تکنیک‌های پیچیده جهت رسیدن به مصدوم یا دسترسی (به مفهوم لمس‌کردن مصدوم با دست) می‌باشد. لزوم این کار در این است که پس از لمس مصدوم بتوان ارزیابی صحیحی از وضعیت سلامت او داشت. چنانچه مصدوم فوت کرده باشد که خود به خود مسئله صورت دیگری پیدا می‌کند، طبیعی است در این حالت نیازی نیست که دست به اقدامات پر ریسک زده شود. ولی اگر مصدوم زنده باشد، بایستی وارد مرحله بعدی و اقدامات فوری شد. قبل از شروع این مرحله لازم است کلیه اقدامات لازم جهت تضمین ایمنی نجات‌گر و مصدوم در حین عملیات نجات تعیین شده و انجام گردد. به نحوی که خطر بروز حوادث بعدی را از بین برده یا به حداقل برساند.

– کمک‌های اولیه: پس از دسترسی به مصدوم، مهم‌ترین کار حفظ و ارتقاء سلامت وی می‌باشد که در این صورت مجموعه اقدامات صحیح کمک‌های اولیه می‌تواند سلامت مصدوم را تضمین و دوره درمان بعدی او را به نسبت قابل ملاحظه‌ای کاهش دهد.

– رهایی از موانع: در این مرحله پس از تثبیت وضعیت سلامت مصدوم، اقدام به آزادسازی وی از قیود و موانعی که او را در بر گرفته است، می‌گردد.

– آماده سازی برای حرکت: پس از اینکه مرحله فوق به انجام رسید و مصدوم از قیود و موانع آزاد شد، بایستی مصدوم را آماده حرکت کرد. (بستن یک بورد، تثبیت کردن و …) همچنین روش و محل انتقال او را از قبل مشخص نموده، تمامی موانع طول مسیر را از سر راه حذف و وارد آخرین مرحله انجام می‌گردد.

– انتقال: پس از انجام اعمال فوق، انتقال آخرین مرحله‌ای است که در آن مصدوم جهت مراقبت‌های تخصصی‌تر و یا انتقال به محل امن‌تر به سمت وسیله نقلیه اورژانس پزشکی، منتقل می‌شود.

پنج موردی که در بالا به آن اشاره شد به عنوان اصول نجات در طراحی تاکتیک عملیاتی معروف است که بر مبنای آن تاکتیک عملیاتی طراحی و اجرا می‌شود.شایان ذکر است که تنها در حوادثی که مخاطرات خاصی از قبیل انفجارات، سقوط، آوار و یا عوامل خطرناک دیگر در محل حادثه وجود داشته باشد باید بلافاصله پس از مرحله اول مرحله پنجم را انجام و بعد از رسانیدن مصدوم یا مصدومین به نقطه امن اقدام به ارائه خدمات پزشکی و کمک‌های اولیه برای وی نمود. آخرین مرحله در مواجهه با حوادث، تهیه دستورالعمل و نکات ایمنی در ارتباط با نوع خاص حادثه‌ساز در سه مرحله می‌باشد که شامل موارد زیر است:‌

  1. نکات ایمنی قبل از حادثه
  2. نکات ایمنی هنگام حادثه
  3. نکات ایمنی پس از حادثه

نکات ایمنی قبل از حادثه: تهیه دستورالعملی درخصوص پیشگیری از حادثه است که با رعایت آن بتوان از وقوع حادثه جلوگیری کرد و یا شدت تخریب آن را کاهش داد.

نکات ایمنی هنگام حادثه: دستورالعملی به منظور ایمن‌سازی محل حادثه برای مصدوم، نجاتگر و رهگذران است که با رعایت آن در طول عملیات نجات‌، منطقه از وقوع حادثه مجدد ایمن می‌گردد.

نکات ایمنی پس از حادثه: شامل دستورالعمل‌هایی است که پس از پایان عملیات نجات، به هنگام ترک محل به افرادی که در صحنه حادثه حضور دارند، داده می‌شود که با رعایت آن از خطرات احتمالی محل حادثه ایمن گردند.

Tanker-spill-Ndola

Tanker-spill-Ndola

نویسندگان :
ثبت شده در سایت پایگاه خبری بامنا طی شماره 20164 توسط شکوهی و در روز چهارشنبه ۱۵ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۰۰:۵۳
© Copyright 2017 http://bamna.ir . All Rights Reserved چاپ این خبر
شماره : 20161
۱۴ / ۹ / ۱۳۹۶ - ۱۰:۰۰

مقاله؛

چالش‌ها و راه حلها پنل های کنترل حریق

پانل‌های کنترل حریق و لوازم جانبی آنها از لحاظ طراحی، قابلیت اعتماد، انعطاف‌پذیری و قیمت، پیشرفت قابل توجهی داشته‌اند. اکثر سیستم‌های اعلام حریق سبک که در دنیا استفاده شده‌اند، در واحدهای مسکونی و تجاری نصب شده‌اند.؛

چالش‌ها و راه حلها

پانل‌های کنترل حریق و لوازم جانبی آنها از لحاظ طراحی، قابلیت اعتماد، انعطاف‌پذیری و قیمت، پیشرفت قابل توجهی داشته‌اند. اکثر سیستم‌های اعلام حریق سبک که در دنیا استفاده شده‌اند، در واحدهای مسکونی و تجاری نصب شده‌اند. پس، پانل‌ها و لوازم جانبی آنها، در خور این بازارها و مکان‌هایی مانند بیمارستان‌ها، مدارس و ساختمان دفاتر می‌باشند. ولی زمانی که سیستمی برای اماکن صنعتی طراحی می‌شود، با چالش‌های متعددی مواجه می‌شوند که در اماکن مسکونی و تجاری مشابه آنها وجود ندارد. در ادامه بحث مختصری راجع به این چالش‌ها خواهیم داشت.

محیط صنعتی

پانل‌های اعلام حریق محیط‌های صنعتی استاندارد باید دارای تعادل مناسب در طراحی، کاربرد و قابلیت دسترسی باشند. استاندارد NEMA 1/IP 10 به آن‌ها رتبه می‌دهد. برخی از سازندگان محوطه‌هایی را که مناسب شرایطی باشند پیشنهاد می‌دهند ولی وظیفه‌ی اصلی برعهده طراح/نصاب است. برای انتخاب محوطه، در نظر گرفتن موارد زیر بسیار مهم است:

  1. دسته‌بندی ناحیه‌ها: آیا امکان وجود بخارات و گرد‌های قابل‌انفجار وجود دارد؟ در این صورت برقراری تعادل فشار و رعایت استاندارد‌های انفجار، باید لحاظ شود.
  2. دما: آیا باید برای گرم یا سردکردن قطعات الکترونیکی موجود در محوطه آمادگی‌های دما انجام شود؟ برگه‌های رهنمای سازنده را بررسی کنید تا مطمئن شوید که دمای محوطه به دمای خطرناک نرسد.
  3. نصب هواکش: اکثر باتری‌ها نیاز دارند که هوای اطرافشان تهویه شود تا از اجتماع گازهای حاصل از شارژ شدن آنها جلوگیری شود.
  4. ماده‌ ساختمانی: سازه‌های مقاوم در برابر آب و هوا از فولاد نرم، با پوشش رنگ محافظ ساخته می‌شود که بهترین انتخاب برای جلوگیری از ورود غبار و رطوبت است ولی اگر محیط اطراف خورنده یا در تماس با جریان آب یا دستگاه‌هایی که با آب کار می‌کنند باشد، باید از مواد دارای مقاومت بیشتر در برابر خوردگی استفاده شود که فولاد ضد زنگ و فایبرگلاس از جمله بهترین گزینه‌های موجود هستند.
  5. دسترسی: در حالی که موقعیت قرارگیری پانل بسیار مهم است، قابلیت دسترسی مثلا برای پاسخ به آژیر، رفع یک مشکل یا شرایط نادرستی که فراهم شده و تنظیم مجدد و خاموش‌کردن آژیر، باید در نظر گرفته شود. طراحی پانل باید دارای یکپارچگی باشد و نیازهای کاربر را به خوبی رفع کند. سوییچ‌های محافظت دسترسی هم برای جداکردن قسمت‌های اتصال، قابل‌استفاده هستند.

توان

منبع تغذیه اصلی پانل کنترل حریق در کاربرد‌های صنعتی، می‌تواند مشکل‌ساز باشد. ممکن است کیفیت توان ورودی توسط شرکت سازنده پیش‌بینی نشده باشد. زمانی که دستگاه‌های بزرگ در حال انجام کار باشند، ممکن است ولتاژ اعمالی با ولتاژ پیش‌بینی شده تفاوت پیدا کند. فرکانس‌های تولیدشده توسط کنترل‌کننده‌های موتورهای الکترونیکی می‌تواند باعث ایجاد مشکل شود. زمانی‌که تعداد زیادی ساختمان محافظت می‌شوند، اختلاف پتانسیل در صفحه‌ زمین، می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی برای مداربندی متصل به زمین شود.

البته می‌توان با اضافه‌کردن ترانسفورماتور در منبع توان ورودی از برخی از این اتفاقات اجتناب کرد. مشکلات زمین با بررسی پتانسیل الکتریکی زمین در زمان اضافه‌شدن ساختمان‌های مختلف به پانل، قابل پیش‌گیری است. کاهنده‌های نوسان نیز می‌توانند برای کاهش پتانسیل مخرب حاصل از رعد و برق‌ها و سایر شرایط پیش‌بینی نشده‌ محیطی، موثر باشند.

اتصال بین سازه‌ها

اکثر پانل‌ کنترل‌های مدرن، قابلیت نصب لینک‌های ارتباطی یا لوپ‌های SLC را در خود دارند که این قابلیت با استفاده از سیم‌های مسی و کابل‌های فیبر کربنی ایجاد شده است. ارتباط بین ساختمان‌ها (مخصوصا آنهایی که در فضای باز ساخته شده‌اند) ممکن است به واسطه‌ شرایط ناسازگار محیط، خصوصا رعد و برق، دچار آسیب شود. نوسان‌گیرها هم می‌توانند برای کاهش آسیب موثر باشند. کابل‌های فیبر نوری می‌توانند جایگزینی برای کابل‌های مسی باشند تا احتمال کلی آسیب به حلقه‌های ارتباطی را کاهش دهند.

پانل کنترل

در بسیاری از حالات، قابلیت انعطاف و آدرس‌دهی یک پانل کنترل، آن را به یک گزینه‌ منطقی برای بخش صنعتی تبدیل می‌کند. ویژگی‌های برنامه‌نویسی آنها بسیار مهم و قابل اطمینان هستند و پانل‌های قابل آدرس‌دهی، این قابلیت را دارند که موقعیت دقیق دستگاه‌های فرعی نصب‌شده در اماکن دیگر دارای مشکل یا آژیر را نشان می‌دهند. در بخش صنعتی، کاربران با دستگاه‌های کنترل منطقی که قابل برنامه‌نویسی هستند (PLC)، آشنایی کامل دارند و ممکن است محدودیت‌های پانل‌های آژیر حریق را متوجه نشوند و بپرسند که چرا آنها مانند PLC هایی که در دستگاه‌هایشان استفاده می‌کنند، انعطاف‌پذیر نیستند. پانل‌های کنترل آژیر حریق، برای تحمل پارامتر‌های عملی که توسط مراجع بین‌المللی، اداره‌های آتش‌نشانی، واحد‌های اختصاص کد و نهاد‌های دولتی تعیین شده، طراحی شده‌اند. محیطی که کنترل‌کننده‌ اصلی نصب شده، باید به خوبی کنترل شود. مستقر شدن واحدهای عملی و دستگاه‌های مربوطه هم می‌تواند مشکل‌ساز باشد.

دستگاه‌های قابل آدرس‌دهی

هنگامی‌که درباره‌ دستگاه‌های دارای پانل کنترل قابل آدرس‌دهی صحبت می‌شود، افکار خوانندگان سریعا به سمت حسگرهای دود و گرما می‌رود. تمام سازنده‌ها، دستگاه‌هایی را پیشنهاد می‌دهند که تماس خشک و دستگاه‌های محدودکننده‌ جریان مانند: سوییچ‌های جریان و فشار، حسگرهای متداول گرما و … را آدرس می‌دهد. با استفاده از دستگاه‌های آدرس‌پذیر در تاسیسات، بسیار مهم است که متوجه شویم که دستگاه در جای درست خود نصب شده و کار می‌کند. برای دستگاه‌های قابل آدرس‌دهی، بازه دمایی مربوط به آنها باید لحاظ شود. هر یک از سازنده‌ها، بازه‌ دمایی مربوط به وسیله‌ای که تولید کرده‌اند را درج می‌کنند. اگر آنها را در جایی که شرایط لازم را ندارد، نصب شود، دستگاه به طور ناگهانی از کار می‌افتد یا گاه و بی‌گاه دچار مشکل می‌شود. نصب این دستگاه‌ها در نزدیکی فرها، کوره‌ها و یا جایی که در معرض شعله‌های آتش قرار بگیرند، باعث رسیدن دمای دستگاه به دمای خطرناک و وقوع مشکل می‌شود. بهترین مکان برای آنها جایی است که حداقل فاصله با دستگاهی که می‌خواهیم نظارت کنیم، داشته باشد.

آژیر و سیگنال

تاسیسات صنعتی، از پیشرفته‌ترین آنها مانند صنایع اتومبیل تا کارگاه‌های ریخته‌گری، دارای ویژگی‌های مشابهی هستند: محل کار معمولا پر سرو صدا و پر از رفت و آمد است و دارای ردیف‌های شلوغ و لیفتراک‌های قوی و دستگاه‌های اتوماتیک می‌باشند. کلید‌های اضطراری می‌بایست در جای مناسب نصب شده‌ و چراغ‌های هشداردهنده در نقاط مهم تعبیه شوند. این موضوع انتخاب و جایگذاری نقاط تماس و دستگاه‌های ارسال سیگنال را سخت می‌کند. محل قرارگیری این دستگاه‌ها به وسیله‌ کدها و استانداردهای صنعتی تعیین می‌شود. آنها ضمن آنکه باید در شرایط اضطراری هم قابل دسترسی و هم قابل تشخیص باشند، باید به خوبی آتش‌سوزی را اعلام کنند و مسیر خروج اضطراری و ایمن را به روشنی نمایان کنند. این تجهیزات باید در محیط‌های صنعتی، استحکام بیشتری داشته باشند و استانداردهای الکتریکی و آتش‌سوزی باید در آنها رعایت شود. فضاهای قابل انفجار به دستگاه‌های ویژه‌ای نیاز دارند که دارای ویژگی‌های بیشتری نسبت به دستگاه‌های معمولی هستند. شدت نور و صوت دستگاه‌ها هم باید در بازه‌ مجاز باشد. در برخی مکان‌ها، باید از دستگاه‌های بیشتر یا دارای ظرفیت بیشتر استفاده کرد. این موضوع، بار اضافی روی منبع توان اعمال می‌کند و نیاز به باتری را افزایش می‌دهد. اندازه‌ سیم‌ها باید برای تحمل جریان‌های های بالا، افزایش داده شود. گرچه تمام این موارد موجب افزایش هزینه‌ها و پیچیدگی نصب می‌شود ولی ضروری است در این مواقع به ارزش افزوده ایمنی آن بیشتر توجه شود.

دتکتورهای حریق

اتنخاب دستگاه‌های کشف سریع حریق یکی از مهم‌ترین چالش‌ها در محیط‌های صنعتی است. بسیاری از سیستم‌های طراحی شده موجود براساس کشف دود و گرما کار می‌کنند. زمانی که صحبت از محیط صنعتی می‌شود، لازم است که اطلاعاتتان را درباره‌ تکنولوژی حسگر‌ها و دستگاه‌های مربوطه افزایش دهید. خلاصه‌ مختصری از دستگاه‌های مورد استفاده به شرح زیر است:

– حسگرهای حرارتی کابلی Linear heat detectors  برای محافظت از سینی برق‌ها، رایزرهای کابل، بالابر‌ها، انبارهای قفسه‌ای در شرایط خاصی، به‌ کار می‌روند.

– فناوری حسگر دود در هوا Air aspirated smoke detectors  ، از محیط‌های الکترونیکی و دیتاسنترها فراتر رفته و برای محافظت در شرایط بسیار خطرناک هم مورد استفاده قرار می‌گیرد. نسل کنونی حسگرهای هوا، در حالی که دارای فیلترهای مناسب هستند، این قابلیت را دارند که بین ذرات معمولی حاصل از سوختن و ذرات غبار، تمیز قائل شوند. یک سازنده، قابلیت تشخیص گاز را به دستگاه خود اضافه کرده تا بتواند چند کار را هم زمان انجام دهد.

– گازسنج‌های ثابتFixed gas detectors  در تاسیسات گاز، جایگاه بارگیری تانکرها، ایستگاه‌های گاز و بسیاری موارد دیگر، کاربرد دارد. تکنولوژی‌های جدید کشف گاز و دستگاه‌های مربوط، از لحاظ الکتریکی، ضد اشتعال، محکم، ضد القائات الکترونیکی، خودکنترل و کاملا ضد انفجار هستند و براساس اشعه‌ مادون قرمز یا تحریک‌کننده‌های موضعی کار می‌کنند. آنها به هم متصل‌اند و یا با ارسال‌کننده‌ها که از روش ۴-۲۰ MA استفاده می‌کنند، به صورت لوپ قرار گرفته‌اند. انتخاب حسگر مناسب برای تضمین کارکرد و عمر بهتر دستگاه‌های حساس، بسیار کلیدی می‌باشد.

– دتکتورهای شعله‌ایFlame detectors  در کسری از ثانیه شعله‌های حریق را کشف و به‌سرعت اعلام می‌کنند. حسگر‌های تخصصی در جایی که سوخت‌های نامرئی مانند هیدروژن و سوخت‌های غیرکربنی ذخیره شده‌اند، استفاده می‌شوند. حسگرها در دو نوع سنتی فرابنفش و فروسرخ و انواع چند طیفی و مخصوص برای هر ماده، تولید می‌شود. حسگرهای ویدئویی، قابلیت پیگیری عامل حادثه را نیز فراهم می‌کنند.

سیستم‌های اطفاء حریق

سیستم‌های اطفاء اتوماتیک حریق باید متناسب با طراحی سازه باشند. نظارت بر سیستم‌های سنتی آبفشان، مشکل خاصی به وجود نمی‌آورد، ولی نکات ریزی در استفاده از عامل‌های CO2، کف، مواد شیمیایی خشک، مهار انفجار و سیستم‌های دیگر وجود دارد که چالش‌هایی در طراحی و استفاده از پانل‌های کنترل به وجود می‌آورند. دستگاه‌های بدون نیاز به ولتاژ هم برای تشخیص مشکل ایجاد شده، باید در کنار سیستم اصلی نصب شوند.

 

نتیجه‌گیری

کاربردهای صنعتی، چالش‌های منحصر به فردی را در پانل‌های کنترل آژیر آتش‌سوزی بوجود می‌آورند، با این حال فن‌آوری‌هایی برای رفع این چالش‌ها در دسترس هستند. مجموعه‌هایی از پانل و لوازم جانبی وجود دارد که به خوبی کار می‌کنند. تنها چیزی که مهم است، شناسایی این چالش‌ها و یافتن راه حل‌های کلی مربوط به آن‌ها می‌باشد و در نظر گرفتن شرایط محیطی و استراتژیک مجموعه صنعتی، ارزیابی ریسک، برآوردهای مالی مربوط به هر مورد، لازم و ضروری است. انتخاب طراح و محاسب مجرب و قوی، پیمانکار مسلط به پروژه و تأمین‌کننده حرفه‌ای تجهیزات موردنیاز سه ضلع مثلث کار حرفه‌ای در صنعت ایمنی حریق هوشمند است که فقط کارفرماهای آگاه و هوشمند می‌توانند آنرا از طریق مناقصه چرب و پخته عملیاتی کنند.

نویسندگان :
ثبت شده در سایت پایگاه خبری بامنا طی شماره 20161 توسط شکوهی و در روز سه شنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۰۰:۲۹
© Copyright 2017 http://bamna.ir . All Rights Reserved چاپ این خبر