پنج شنبه ۸ تیر ۱۳۹۶ - Thursday 29 June 2017
کد خبر : 17523
تاریخ انتشار : شنبه ۲۰ خرداد ۱۳۹۶ - ۱۱:۴۴
بازدید: بازدید: 311

مقاله(قسمت 2)

مدیریت آتش سوزی پس از زلزله


firemanage-bamna-300x215

روش پژوهش این مقاله ،اطلاعات منتشر شده درباره  آتش سوزی ناشی از گاز  طبیعی در زلزله هایی که در آمریکا و شهر کوبه در ژاپن رخ داده است. بیان   می کند و با تجه به دستاوردهای مربوط به آن مطالعات ،وضعیت کنونی شبکه گاز رسانی در تهران بزرگ را به بحث می گذارد. با توجه به اینکه در دهه های اخیر ، خوبختانه در تهران […]

به گزارش پایگاه خبری بهداشت، ایمنی و محیط زیست "بامنا"؛

روش پژوهش

این مقاله ،اطلاعات منتشر شده درباره  آتش سوزی ناشی از گاز  طبیعی در زلزله هایی که در آمریکا و شهر کوبه در ژاپن رخ داده است. بیان   می کند و با تجه به دستاوردهای مربوط به آن مطالعات ،وضعیت کنونی شبکه گاز رسانی در تهران بزرگ را به بحث می گذارد.
با توجه به اینکه در دهه های اخیر ، خوبختانه در تهران زلزله شدیدی بوقوع نپیوسته ، شرکت  گاز تهران بزرگ  بر حسب زلزله های ناشی از گسل های فعال ممکن است در این منطقه گازرسانی رخ دهد از ۵ سناریو برای بررسی وضعیت ایمنی تاسیسات گازی در برابر زلزله  استفاده کرده است.که نتایج آن در این مطالعه استفاده خواهد شد.

تاثیر آسیب به سیستم انتقال گاز طبیعی در زلزله ای گذشته

توجه به زلزله های  گذشته در کالیفرنیا  درباره عملکرد سیستم انتقال گاز طبیعی می تواند  سودمند  باشد. البته نتیجه گیری درباره  وضعیت ایمنی سیستم گازرسانی پس از زلزله در یک نقطه،و تعمیم آن به سایر نقاط دنیا بنا به دلایلی بسنده نخواهد بود از جملع تفاوت بارز در جنس خطوط لوله کشی ،فشار عملیاتی،نوع وسایل گازسوز و ساختار ساختمان ها.هنگام استخراج اطلاعات و استنباط از زلزله های اخیر،باید  احتیاط کردزلزله های آینده ممکن است بارها و انواع صدمات فراساختاری،که در گذشته مشاهده نشده ایجاد کنند.بویژه تعداد آتش سوزیی های تجربه شده در زلزله های گذشته  ممکن است  شاخص قابل اعتمادی برای  آتش سوزی های آینده نباشد. زیرا ارتباط  پیچیده ای  بین  شدت لرزش زمین ،زمان حادث شدن زلزله از لحاظ حضور و یا عدم حضورساکنین ساختمان ها در خانه های خود و صدمات پایدار ناشی از ساختار ها وجود دارد.
برهم کنش شرایط زیر می تواند بر افزایش خسارات حریق ناشی از زلزله موثر باشد:
۱-ساختمان خالی از سکنه باشد و افراد برای کاهش صدمات وارده به سیستم گاز و یا کنترل حریق های کوچک حضور نداشته باشند.
۲-ساختمان های بلند یا مجتمع های انبوه پوشش گیاهی مستعد برای آتش سوزی.
۳-شرایط جوی باد تند و رطوبت اندک.
۴- آسیب سیستم توزیع آب که قابلیت های آتش نشانی را بشدت محدود میکند.
۵-کاهش پاسخگویی آتش نشانی بدنبال خرابی وسایل ارتباطی ،تقاضای متعدد برای کمک ،آسیب مستقیم ایستگاه آتش نشانی،محدودیت راه دستیابی به علت تراکم ترافیک و تخریب مسیرهای تردد و تاخیر در کمک های متقابل همسایگان.

زلزله سانفرانسیسکو(۱۹۰۶)

این زلزله در ساعت ۵:۱۳ بامداد رخ داد و ۶۵ ثانیه طول کشید.اندازه ی برآورد شده زلزله ۸/۷ ریشتر بود. این زلزله توانست نکاتی برجسته را درباره حریقی که پس از زلزله رخ میدهد آشکار سازد. البته در آن زمان منابع اولیه احتراق واژگونی لامپ نفتی ونفت و کورهی گاز بود. ماموران آتش نشانی بدلیل شکستگی لوله های توزیع آب قادر به اطفای حریق نبودند و سرعت باد نیز مزید برعلت شده بود تا حریق به  سمت غرب سانفرانسیسکو توسعه یابد. در سال ۱۹۰۵ هئیت مدیره اداره ی ملی آتش هشدار داده بود که کنترل حریق های بزرگ در این شهر خیلی مشکل است چون منطقه بزرگ و در ارتفاع زیاد است.دریچه های متعدد بی حفاظ در ساختمان ها وجود دارد که جریان نامحدود  باد  را میسر میسازند. همچنین امکان حضور کامل(یکپارچه)آتش نشانی اندک است و قابلیت اشتعال بسیاری از ساختمان ها بالاست.

زلزله ویتر کالیفرنیا(۱۹۸۷)

این زلزله هنگام صبح و با بزرگی ۹/۵ ریشتر اتفاق افتاد.پس  لرزه های این زلزله  با بزرگی ۳/۵ ریشتر روز  بعد ادامه داشت و  تقریبا ۱۰۰۰۰ واحد مسکونی و تجاری آسیب دیدند.بعد از وصل مجدد سیستم گازرسانی توسط شرکت گاز کالیفرنیای جنوبی ،تقریباً ۲۰۶۰۰درواست تلفنی جهت تعمیرات از طرف مصرف کنندگان صورت گرفت که ۱۶۵۰۰ مورد آن در ارتباط راه اندازی  شیر قطع گا بود که  توسط مصرف کنندگان در  هنگام بروز زلزله  عملیات قطع گاز بوسیه آن صورت گرفته بو د. سیستم انتقال گاز  با فشار زیاد آسیب ندید ،شبکه توزیع ۲۲ مورد  نشتی ناشی از خوردگی داشت.تقریبا ۵۹۰۰ نشتی به دنبال زلزله کشف شد کخ ۲۰۰۰ مورد آن مرتبط  با زلزله بود ۷۵% خسارات مربوط به  اتصالات لوله های گاز بود که تحت نیروی زلزله تایید شده بودند.

زلزله لوما پریتا کالیفرنیا(۱۹۸۹)

این زلزله در ساعت ۵:۰۴ صبح با بزرگی ۲/۷ ریشتر رخ داد. حدود ۹۰۰ خانه نزدیک کانون زلزله آسیب دیدن .بیش از ۶۰ نفر جان خود را از دست دادند، پل های ارتباطی  بین نواحی مختلف فرو ریخت و برق  منطقه  قطع شد. گرکت گاز و الکترونیک پاسفیک که مسئول گاز رسانی منطقه بود. در طول مدت دو هفته بعد از زلزله ۱۹۰۴ نشتی را شناسایی کرد که ۶۰۱ مورد آن دارای درجه ۱ بودند و در این میان ۵۱۰ مورد (۸۵%)در  سرویس های  لوله کشی منازل رخ داده بود . پس از زلزله این شرکت برای تامین گاز منطقه از خطوط لوله استیل و چدن با توزیع فشار کم گاز استفاده کرد.

زلزله نوردیج کالیفرنیا(۱۹۹۴)

زلزله مذکور در ساعت ۴:۳۱ باتمداد و به بزرگی ۷/۶ ریشتر رخ داد.شرکت گاز کالیفرنیای جنوبی که مسئول گازرسانی این ناحیه است متحمل خسارت شدیدی شد در گزارش منتشر شده از سوی این شرکت  اشاره شده  که بیش از  ۲۷۶۰۰۰   فاجعه مرتبط با زلزله در روز بعد از زلزله ثبت شده است.خسارت به شکل ۳۵ نقص در شبکه لوله کشی قدیمی انتقال گاز در این شهر،۱۲۳ نقص در شبکه لوله کشی  استیلی توزیع گاز و ۱۱۷ نقص در خطوط سرویس دهنده،بوده است.بالغ بر ۳۹۴ مورد نشتی ناشی از خوردگی،شناسایی شد.

زلزله کوبه ژاپن(۱۹۹۵)

زلزله  مذکور در ساعت ۵:۴۶ صبح و بزرگی ۹-۱۰ مقیاس در ریشتر در منطقه هانشین رخ داد .خسارات وارده به سیستم گازرسانی به شرح زیراست:
هیچ گونه خسارتی به تاسیسات تولیدگاز و تاسیسات انتقال گاز فشار بالا وارد نشد.لوله های فشار متوسط به سختی آسیب دیدند ولی به مخازن گاز آسیبی وارد نشد. در خطوط کم فشار لوله های پلی اتیلنی آسیبی ندید.ولی اتصالات مکانیکی به سختی آسیب دید. در لوله کشی خانگی ،لوله های پلی اتیلنی و لوله های شکل پذیر (انعطاف پذیر) آسیبی ندید. اما  وسایل گاز سوز ثابت و سنگین وزن تا حدودی آسیب دیدند.

خلاصه تجربیات زلزله های پیشین

تجربیات خسارات حاصل از زلزله های اخیر بیانگر آن است که در آینده باید انتظار چه رویدادیهایی باشیم حرکات زمین نیروی کافی برای آسیب رسانی به ساختمان ها و خیلی آسان تر از آن تاسیسات گاز و سیستم های گاز مصرف کنندگان و در نتیجه ایجاد حریق های مرتبط با زلزله را دارند. مشترکین گاز باید آموزش مناسب را برای کاربرد شیر های قطع اضطراری گاز دیده باشند تا بتوانند هنگام مشاهده خسارت ساختار یا تجهیزات و وسایل یا حتی گمان آن تشخیص بو یا صدای نشتی گاز و … واکنش مناسب ارئه دهند. تعداد حریق های مرتبط با زلزله ممکن است برابر یا کمتر از تعدا ساختمان های خسارت دیده باشد. تعدا حریق های مرتبط با زلزله های آینده نیز ممکن است کمتر یا بیشتر از زلزله های اخیر باشد به هرحال حریق های ناشی از گاز طبیعی در هنگان زلزله ۲۰-۵۰ درصد حریق های پس از زلزله را تشکیل می دهد.

چگونگی آسیب سیستم های گازرسانی بر اثر وقوع زلزله

اکثر آسیب های رایج سیستم های گازرسانی ناشی از زلزله ،مربوط به آسیب ساختمان هایی است که سیستم های گازی در آنجا نصب می شوند و یا تجهیزاتی که در تماس با خطوط گازرسانی هستند.زلزله می تواند باعث ایجاد تکان هایی در زمی شده ،که این خود می تواند بطور مستقیم به سیستم های انتقال گاز طبیعی آسیب وارد کند . دو روش شایع آسیب رسانی در ذیل بیان شده است:
-آسیب به دستگاه ها و وسایل مصرف گاز،به دلیل عملکرد ضعیف تجهیزات ،ساختمان ها و دیگر ساختارها:فاکتورهای عمده و مهم که به آسیب زلزله به سیستم های مصرف گاز کمک می کند ،عملکرد ضعیف ساختمان ها ،دیگرساختارها و آتش سوزی وسایل گازسوز است.در اثر وقوع زلزله های اخیر واژگون شدن (تغییر مکان)وسایل گاسوز مانند آبگرمکن ها،دیگ های بخار،خشک کن ها و بخاری ها علت عمده و اصلی آتش سوزی های مرتبط با گاز می باشند که بعد از زلزله رخ داده اند (۷۱% در زلزله خط الراس شمالی)در اغلب تاسیسات مسکونی و تجاری ،وسایل گازسوز بوسیله گاز طبیعی تغذذیه می شوند .خط لوله خانگی ،بوسیله ی یک لوله فولادی کوچکی با قطر کم توسط پیچ و مهره بطور مستقیم ،یا توسط لوله ی خم شوی فولادی ضد زنگ با طول کم،به تجهیزات (وسایل)گازسوز وصل می شود.اگر چه لوله ی خم شو،قابلیت تطبیق با تکان های معادل وسایل را  دارداما هر دو حالت اتصال ذکر شده ،در طول زلزله های شدید مستعد آسیب می باشند.
در اکثر موارد دستورالعمل های ساختمانی لازم میداند،آبگرمکن ها در سطحی بالاتر از کف نصب شوند. در این حالت نگهدارنده این وسایل اغلب از ساختارها یا سازه های چوبی و یا حتی کلاهک چوبی تامین می شود.در گاراژها یا جاهای دیگر که امکان تجمع بخارات قابل اشتعال سوخت هایی مانند بنزین در مجاورت کف وجود دارد نگهدارنده های بر آمده (طاقچه-مانند)برای نصب وسایل گاز سوز مناسب هستند.
آسیب به سیستم خدمات گاز شهری:بخش خدمات توزیع گاز شهری متشکل از شبکه ای بزرگ از لوله هایی است که در زیر زمین قرار دارند.تنها بخشی کوچک از آن در روی زمین قرار دارد که برای پایش و کنترل جریان گاز در شبکه به کار می رود.زلزله در وهله نخستت از طریق جابجایی مداوم زمین به بخش خدمات شهری آسیب می رساند مانند سطوح لغزش دار،حرکات رانشی زمین ئ ایجاد آسیب پذیری در خاک بدلیل تکان های قوی زمین.برای اینکه خطوط لوله کشی زیر زمین در مقابل اثرات جابجایی زمین دوام بیاورند باید توانایی حرکت در مقابل تکانهای زمین راداشته باشند.
به دلیل ضعفی که در اثر زنگ زدگی،روش های سنتی معماری و همچنین فقدان مطالعات جامع در خطوط لوله ی فرسوده پدید آمده است این خطوط در مقابل زلزله های فعال آسیب پذیر هستند.عکس العمل این خطوط به مجموعه ای ا ز عوامل بستگی دارد که عبارتند از:اتصالات محکم در خطوط لوله کشی،ضخامت دیوار،قطر لوله،خواص مواد،استقامت خاک و دامنه تکان در مقابل خطرات زلزلهمیزان خسارت وارد شده به لوله کشی مدفون،با میزان تکان زمین مرتبط است.اعتقاد بر این است که خاک بر روی لوله های مدفون فشار آورده و آنها را وادار به گسستگی میکند.
برای اجزای روزمینی سیستم توزیع گاز طبیعی که بطور معمول شامل تاسیسات تنظیم فشار و اندازه گیری هستند،تکان زمین خطرناک است البته آسیب به این بخش ها در کالیفرنیا در مواردی که این قطعات ،اتصال محکمی با ساختارهای سیستم و ساختمان داشته اند.بندرت رخ داده است.

تنوع شیرهای قطع گاز در هنگام وقوع زلزله

سیستم های رایج قطع گاز در جهان با وجود تنوع ظاهری از مکانیسم های مشابه ای تبعیـت مـی کننـد ایـن مشابهت از منابع مطالعات زمین لرزه ها، کارآیی این شیرها در زلزله و تجارب شخصی کارخانه هـا  بعمـل آمـده اسـت. بیشتر این فعالیت تحقیقاتی و سوابق تولید  آنها متعلق به کشورهای ژاپن، المان، آمریکا بوده است.

فلسفه طراحی و ساخت شیرقطع اتوماتیک گاز در مقابل زلزله

همانطور که در مباحث قبل توضیح داده شد دانـش فنـی طراحـی و سـاخت ایـن نـوع از شـیرها جـزو اسـناد تولیدکنندگاه آنها محسوب می شود. با توجه به قیمت بالای شیرهای وارداتی و عدم وجود استاندارد خاصـل داخـل بـا توجه به دوری و نزدیکی از گسلهای فعال و عدم تعیین ارتفاع نصباین شیرها و محدود استفاده از آنها در گازهای تمیز، عملاً خرید این شیرها و نصبانها نمی تواند ایمنی لازم را فراهم آورد.
طبق نظر متخصصین امر گاز در کشور و کارشناسان صاحب نظر در دنیا شیر های قطع گاز بایـد شـرایط زیـر را داشته باشند:
۱- جوابگوی لرزه خیزی ایران باشند.
۲-ضمن داشتن کارایی مطلوب دارای مکانیزم ساده ای باشد
۳- بتواند برای سالهای مورد استفاده قرار گیرد و نیاز با مراقبت و نگهداری زیاد نداشته باشد
۴- مستقل از کنتور و رگولاتور باشد تا مشخص گردد هر یک از اجزای نامبرده هنگام زلزله به وظیفه خود عمل کرده است. بطوریکه عمل نکردن یک عضو در عملکرد دیگری را از کار نیندازد.
۵- به آسانی قابل نصب باشد و هر چند سال یکبار بتوان آن را تست کرد.
۶- صد در صد تولید داخل باشد.
۷- هزینه تولید صنعتی آن حتی الامکان پائین باشد، این امر در ساخت شیر ایرانی این حاصل این پژوهش به یک پنجم قیمت خارجی می رسد.
۸- کلیه آموزشها و گارانتیها در داخل کشور عملی باشد.

با توجه به نکات مطروحه و مطالعه گزار شهای خسارات بعد از زلزلـه خصوصـاً در کشـورهای ژاپـن، آمریکـا و تایوان، این شیرها تصمیم گرفته شد، شیرهایی تولید شود که اولاً کاملاً مکانیکی بوده و عدم عملکرد آنها حدود۱۰-۱۵% باشد و جهت عملکرد به انرژی الکتریکی نیازی نداشته باشند تا امکان جرقه در آنها به صـفر برسـد. ثانیـا، ایـن شیرها میبایست در عین سادگی اجزا، براحتی قابل نصب و آزمایش باشند عنوان هدف طراحی قرار گرفت.

کارکرد کلی شیرهای قطع اتوماتیک گاز در زلزله
اساس کارکرد کلی این شیرها همانند تمامی سیستم های خود کنترل الکتریکی یـا مکـانیکی شـامل مراحـل:
ورودی
داده ها، پردازش و خروجی خواهد بود، ورودی  مورد نظر در ساختار کلی این شیرها می تواند  نوسـان ناشـی  از یک زلزله باشد که در  مرحله پردازش توسط یک حسگر تشخیص دهنده نوسان حس می شود و فنر یا ضامنی آزاد می شود که در خروجی بستن مسیر لوله گاز توسط  شیر را در بر خواهد داشت.
قلب محرک این نوع شیرها می تواند سنسور( حسگر )الکتریکی ای مکانیکی باشد. با توجه به حساسیت احتمال جرقه زنی در شیرگاز  هر چند تعدادی از شیرها با این روش ساخته شده اند ولی به صورت عام کاربرد ندارد و معمـولاً مورد توجه کارشناسان صنعت گاز قرار نمیگیرد.لازم به توضیح است کـه سنسـورهای مـورد اسـتفاده در حسـگرهای الکتریکی یا الکترومکانیکی می توانند از انواع:
۱- ضربه ای به کمک رله
۲- الفایی به کمک آهن ربا
۳- خازنی
۴- پاندول با تغییرات مقاومت الکتریکی می باشند.
سنسورهای مکانیکی تنوع سنسورهای  الکتریکی یا  الکترومکانیکی را ندارنـد و عمومـاً  در دو دسـته پانـدولی و گوی غلتان تقسیم بندی می شوند. با توجه به نوع شیر – الکتریکی ، الکترومکانیکی یا مکانیکی منابع تغذیـه بـه کـار رفته در جهت آماده نگه داشتن (کوک کردن )شیرها می تواند به صورت الکتریکی یا کـاملاً مکـانیکی)  جـرم و فنـر ) باشد. یادآور می شود که از نقاط ضعف شیرهای  الکتریکی یا الکترومکانیکی می تواند به کارگیری یک منبع تغذیه مثلاً باطری یا عمر طولانی و معضلات بازدید و نگهداری و عمر مفید باتری با خطر جرقه همرا ه باشد.
یافته ها

گزینه های کاهش تعداد موارد حریق مرتبط با زلزله و دفعات قطع گاز به دنبال وقوع زلزله:
-مهار وسایل و تجهیزات در برابر نیروهای زلزله: مجموعه قوانین ایمنی و بهداشتی تاکید بر آن دارد که برای جلوگیری از سقوط یا تغییر مکان افقی که در اثر زلزله بوجود می اید همه وسایل گازسوز و به خصوص آبگرمکن ها ،بوسیله ی تسمه و یا پیچ و مهره، ثابت و محکم شوند.در این رابطه  تکنیک ها و ابزار  پیشنهادی زیادی ارائه  شده است.در شرکت ملی گاز ایران  و  بویژه شرکت گاز تهران  دستورالعمل های  این چنینی که مصرف کننده ها را به سوی اجرای این موارد هدایت کند وجود ندارد و تکنیک و ابزار خاصی معرفی نشده است.
-محدود سازی جریان گاز ایران بویژه شرکت ملی گاز ایران دستورالعمل های این چنینی که مصرف کننده را به سوی اجرای این موارد هدایت کند  و جود ندارد و تکنیک و ابزار خاصی معرفی نشده است.
-محدود سازی  جریان گاز طبیعی به  ساختمان ها :در شرایط اضطراری  بعد از وقوع  زلزله که احتمال  مشتی در پی آن ایجاد حریق و انفجار وجود دارد ،جریان گاز طبیعی به ساختمان ها با اتخاذ تدابیر قابل کنترل و محدود سازی است:
۱-استفاده از آچار یا شیر قطع دستی : این  گزینه  یک  گزینه  شایع بوده که به دنبال یافتن هر گونه علامت مبنی برنشتی گاز توسط ساکنین ساختمان ها در بیشتر مناطق که دستورالعمل استفاده صحیح از آن در  مستنداتی  تهیه و  ابلاغ  شده  است  ژاپن (ازاکا) و ایران(تهران) انجام می شود.                                                                                                                                                                 ۲- شیر گاز خودکار  حساس به لرزش (ارتعاشی): این شیر که مکانیزم ادراکی دارند.  در اثر حرکت ارتعاشی ناشی  از  زلزله فعال می شوند.  از اشتباهات رایج در عملکرد این شیرها  عکس العمل آنها به ارتعاشاتی است که ربطی به زلزله ندارند مانند تردد وسایل نقلیه سنگین .با توجه به اینکه این شیرها بطور معمول در نزدیکی کمنور نصب می شوند در اثر آسیب وسیع ساختمانی،احتمال آسیب  خود دستگاه نیز  وجود دارد .در کشور ژاپن به دنبال زلزله شهر کوبه استفاده از این نوع شیرها معمول شده است و شیرهای استفاده شده از لحاظ مقاومت در برابر زلزله های با بزرگی بیش از ۶ ریشتر مناسب شناخته شده اند.ولی در سیسم گاز رسانی کشور ما از این سیستم استفاده نشده است.
۳-شیرهای تخلیه (شیرهای جریان بالا):این شیرها قابلیت نصب در سیستم لوله کشی خانگی را دارنداین شیرها در برابر تغییرات فشار حساس هستند و اگر لوله ی گاز بشکند یا نشتی عمده ای رخ دهد برای قطع خودکار منبع گاز عمل میکند.در امریکا و ژاپن دامنه فعالیت این  شیرها وسیع بوده و در تهران نیز مورد استفاده قرار می گیرد.
۴-استفاده از دتکتور متان:مکانیسم حساسی دارد که حضور گاز طبیعی را مشخص می کند و بر مبنای حدود انفجار عمل می کند. این سیستم فقط به منظور نشتی پس از وقوع زلزله راه اندازی شده است .
۵-سیستم های هیبرید گاز:این دستگاه ها بطور گستره وجود دارند و از قسمت های  واحد کنترل ،سنسور داخلی و   همچنین خروجی آلارم تشکیل شده اند ورودی های حسگر می تواند تکان (ارتعاش) جریان غیر عادی گاز،تشخیص گاز طبیعی و … باشد و خروجی های آن آژیرهای شنیداری ،دیداری و ضامن قطع گاز است.از این سیستم  جهت تامین ایمنی بیشتر به همراه هر کدام از گزینه های فوق بکار رود.
بهبود عملکرد ساختمان در برابر تکان های زلزله:زلزله به لوله کشی خدمات گاز رسانی آسیب می رساند اما مطابق نتایج ارائه شده و به  دنبال پژوهش های صورت  گرفته توسط شرکت گاز تهران مصالح بکار رفته  در سیستم گازرسانی  مخصوصا لوله کشی زیر زمینی توانایی  لازم برای استقامت در برابر نیروهای حاصله از زلزله را دارند .مشکل موجود در این زمینه به  لوله کشی داخل  منازل بر می گردد که ایمنی  این قطعات تحت تاثیر مقاومت بناها و ساختار آنها قرار می گیرد .ساختارهای جدید آسیب پذیری کمتری در مقایسه با ساختارهای قدیم دارند.در مجموع آسیب پذیری از ناحیه ساختمان ها در تمام نقاط دنیا موردی حاد بوده و در تهران این مسئله از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
بهبود سیستم انتقال گاز طبیعی : بطور کلی ریسک مربوط به  آسیب ناشی  از سیستم انتقال و توزیع گاز چندان مهم نیست زیرا  خطوط  لوله کشی در زیر خیابان ندفون شده اند همچنین پیامدهای ناشی از نشتی و .. بدلیل منتهی شدن به محیط آزاد بیرون عواقب انسانی کمتری دارد. اما نکته قابل ذکر در رابطه با سیستم توزیع گاز،تاسیسات روزمینی بویژه علمک ها و لوله کشی داخل منازل است که طبق گزارش های شرکت گاز تهران بیشترین ریسک ایجاد فجایع را دارند.در سیستم های فرسوده توزیع گاز همانند سیستم گاز ازاکا قبل از وقوع زلزله کوبه که  قدمتی بالغ بر ۱۰۰ سال داشت.برخی قسمتهای این سیستم لوله کشی دچار نشتی دارند.در زلزله های رخ داده در کالیفرنیا نیز موارد متعددی از نشت گاز در سیستم های فرسوده گزارش شده است. در تهران نیز اولین سیستم گاز رسانی  به منطقه ۹ آبان در سال ۱۳۵۴  یر می گردد که در آن از لوله های فولادی با عمر مفید ۲۵ سال استفاده شده است اما در بیشتر مواردد  سیستم گازرسانی  که بعد از انقلاب  شکوهمند اسلامی انجام گرفته قدمت سیستم گازرسانی در آنها حتی به یک دهه نمی رسد.از لوله های پلی اتیلنی با عمر مفید ۵۰ سال استفاده شده است.

آمادگی و برنامه ریزی عملیات (طرح واکنش اضطراری)                                       
برنامه ریزی صحیح نقش حیاتی در توسعه ایمنی گاز طبیعی ،بدنبال زلزله و سایر فجایع بازی می کند . در این رابطه شرکت گاز کالیفرنیا طرح واکنش های ضروری را در سطح عملیات جامعه مطرح می کند و استراتژی های برنامه عملیات را در طراحی کرده استدر این برنامه قدم اول شناسایی نواحی ریسک انتشار حریق بالا بدون توجه به دلیل آتش سوزی استو در ادامه آن استراتژی پیاده می شود.در ژاپن قانون صنعت گازرسانی و قانون اساسی مقابله با بحران ،دو قانون اصلی در امور گازرسانی می باشند.آنها با توجه به بلایای طبیعی گذشته ،قوانین و آیین نامه ها را تجدید نظر و اصلاحکرده اند و همه شرکت های گاز موظف به پیاده سازی و اجرای آن هستند.شرکت گاز تهران  نیز در این راستا طرح مقابله فوری با زلزله در سیستم گازرسانی را تصویب کرده و در آن سع پیشنیاز مقابله با بحران زلزله عبارتند از:فعالیت های انسانی،تاسیسات گاز رسانی (سخت افزار)و سیستم پیشگیری از بحران (_نرم افزار).

بحث و نتیجه گیری

بطور  کلی تکان های  لرزشی  زمین در مقایسه  با حریق ها به آسیب  ساختمانی منجر می شوند . تلاش برای بازسازی  سیستم  گاز بعد  از یک زلزله شدید.نیازمند بسیج همگانی پرسنل آموزش دیده است. کمیته ایمنی شرکت گاز تهران و سایر دستگاه ها و  سازمان های بزرگ در راستای نیل به ارتقاء ایمنی گاز طبیعی می توانند پیشنهادات ذیل را بکار گیرند
۱-ایجاد برنامه آموزشی مدون برای عموم مشترکین گاز و صاحب خانه ها و از طریق رسانه  به مرحله اجرا در آورد.۲-نسبت به تعویض کردن قطعات مستهلک و فرسوده برنامه راهبردی مناسبی تهیه واجرا کند
۳-موسسه استاندارد و  تحقیقات  صنعتی ایران  برنامه مدونی در جهت  اعطای گواهینامه برای تولید کنندگاه  لوازم و قطعات گازرسانی  تهیه کرده و بر اجرای آن نظارت دقیق داشته باشد
۴-کاربرد تجهیزات و فیوزهای قطع گاز مهمترین دلیل استفاده از این فیوزها زلزله خیز بودن ایران ،احتمال سیل و حملات هوایی و  خرابکاری ،فرسودگی سیستم و شبکه ها ،سهل انگاری های کودکان ،تخریب و آوار ساختمانی و … است.استفاده از فیوز های گاز به میزان ۹۹ /۹۹ درصد در آتش سوزی ها و گاز گرفتگی ها موثر است.تمامی امالکن مسکونی،تجاری،اداری و صنعتی و … میتوانند به این سیستم مجهز شوند.
۵-سازمان آتش نشانی با  بهره برداری از  تجهیزات  مناسب اطفای حریق ،جوانب اطلاع رسانی از میزان تلفات جانی و … در حریق های بعد از زلزله را مد نظر داشته باشد . پرسنل این سازمان باید افراد آموزش دیده در این زمینه باشند
۶-شهرداری تهران باید نظارت دقیق و کامل بر روند  ساختمان سازی و شهرسازی  داشته باشد و از اجرای اصول  ایمنی در  طراحی و  ساخت بناهای مقاوم در برابر زلزله اطمینان حاصل کن و  در شرایط اضطراری تمهیدات لازم  در رابطه با  مسیرهای دسترسی به  نواحی آسیب  دیده بیندیشد.
۷-شرکت گاز تهران از عملیاتی بودن طرح مقابله فوری با زلزله در سیستم گازرسانی مطمئن شده و با انجام مانورهای مربوطه نهارت های لازم را کسب کند.

منابع
۱-حسنی ن.”مطالعات آسیب پذیری ،بهسازی و مدیریت بحران سیستم گاز رسانی تهران  در مقابل زلزله “گزارش نهایی شرکت ملی گاز ایران.
HSE2-یوسفی پور م.”ایمن سازی و کنترل شبکه گاز تهران در مقابل زلزله”اولین همایش ملی مهندسی ایمنی و مدیریت

۳-Chung, Riley M. et. Al. (1995) “Post-Earthquke Fire and Lifelines Workshop,Long Beach, California,January 30-31, 1995
۴-Los Angeles Fire Department (1994)” Natural Gas Related Fires as a Result of the January 17,1994, Earthquake.
۵-Strand, C. L “Gas Leaks, Gas Related Fires, and Performance of Seismic Gas Shut-off Valves During the Northridge Earthquke” Us Fourth Conference on Lifeline Earthquake Engineering , ASCE, New, York1995
۶- Code :ASCE 25-97 ” Seismic Actuated Gas Shut-off Valves” 1997

نویسنده :

نمایشگاه cpse نمایشگاه isaf نمایشگاه cpse
چه امتیازی می دهید؟
5 / 0
[ 0 رای ]
ارسال نظر شما
انتشار یافته : ۰ در انتظار بررسی : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.


ساملباس کار خادمچهارمین کنفرانس جامع مدیریت بحران و HSEتبليغات تبليغات تبليغات تبليغات تبليغات
test