سه شنبه ۹ خرداد ۱۳۹۶ - Tuesday 30 May 2017
کد خبر : 16128
تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۶ اسفند ۱۳۹۵ - ۱۰:۵۹
بازدید: بازدید: 2311

ضرورت حفظ محیط زیست از نگاه رهبر معظم انقلاب


رهبر انقلاب
«نهضت حفظ محیط زیست» که از سوی انتشارات انقلاب اسلامی به چاپ رسیده، دربردارنده بیانات مقام معظم رهبری درباره محیط زیست است.

به گزارش پایگاه خبری بهداشت، ایمنی و محیط زیست "بامنا"؛

شاید در تصور بسیاری از افراد یا مسئولان، مباحث زیست­ محیطی در درجه­ چندم از اهمّیّت نسبت به مسائل سیاسی و اقتصادی قرار داشته باشد و شاید به همین دلیل نیز در موضوع به این اهمّیّت برخی از فعالیت‌­ها بسیار کُند انجام می‌­شود، آیت­‌الله خامنه‌­ای امّا مسائل زیست­‌محیطی را در اولویت و صدر مسائل کشور می‌­بینند؛ «درست است که در شمارش مسایل اساسی کشور، چشم‌ها و نگاه­‌ها به سمت اقتصاد، به سمت فرهنگ، به سمت مسائل پولی، به سمت مسایل سیاسی کشانده می‌شود- معمولاً این جور است- لیکن اگر با دقّت نگاه کنیم، مسائلی که مربوط به زیستِ انسانی است، بیشتر از آنها اهمّیّت دارد. سیاست برای چیست؟ اقتصاد برای چیست؟ خدمات گوناگون شهری و کشوری برای چیست؟ اصلاً پیشرفت کشور برای چیست؟ پیشرفت برای این است که انسان­‌ها زندگی مطلوبی داشته باشند. اگر محیط زیست تخریب شد، همه­ی اینها باطل خواهد شد. اهمّیّت محیط زیست اینجاست»(۱۷/اسفند/۸۹). رهبر معظّم انقلاب تا آنجا در بحث از اهمّیّت منابع طبیعی و محیط زیست پیش می‌­روند که آن را پشتوانه­ اصلی خودکفایی و استقلال کشور و عاملی برای مقاومت در برابر دشمنان ملت ایران می­دانند؛ «در مجموع، تمامی این منابع پشتوانه اصلی تضمین و بقای ذخایر طبیعی آب و خاک کشور و بالنّتیجه خودکفایی عمومی و استقلال اقتصادی محسوب می­‌گردند، یعنی همان چیزی که چشم طمع دشمنان ما و استکبار جهانی بدان دوخته شده است»(۱۵/اسفند/۶۶).

 

کتابِ «نهضت حفظ محیط زیست» که در آن گزیده­ای از بیانات حضرت آیت­‌الله العظمی خامنه­‌ای درباره­ محیط زیست از سال ۱۳۶۳ تاکنون گردآوری شده، مجموعه ارزشمندی است که می­‌تواند در یک نگاه کلی خوانندگان را با مهم­ترین محورهای بیانات معظّمٌ‌­له درباره­ محیط زیست و دغدغه‌­ها و توصیه‌­های ایشان به مسئولان و مردم درباره­ی راهکارهای فرهنگ‌سازی برای حفظ محیط زیست آشنا کند. هدف از گردآوری این کتاب در واقع همان انتقال دغدغه‌­ها و نگرانی‌­های ایشان به مسئولان و آحاد ملت ایران است. کتاب در شش فصل تنظیم شده است؛

فصل اول؛ در بیان اهمّیّت محیط زیست رهبر معظّم انقلاب با استفاده از آیات قرآن کریم و روایات معصومین(علیهم السّلام) و با تکیه بر قانون اساسی به بیان اهمّیّت حفاظت از محیط زیست و فوائد آن پرداخته‌­اند.

فصل دوم؛ به بیاناتی از معظّمٌ‌­له اختصاص یافته که ایشان به طور خاص بر معضلات زیست‌­محیطی در ایران و جهان پرداخته و سیاست قدرت­‌های استکباری را در عرصه تخریب محیط زیست به چالش کشیده‌­اند.

و در فصل سوم، مجموعه­‌ای از ابلاغیه­‌های صادر شده از سوی رهبر معظّم انقلاب درباره­ مسائل زیست محیطی آورده شده است.

در فصل چهارم و پنجم می‌­توان مطالبات ایشان از مسئولان دستگاه‌­های مختلف و مردم در زمینه حفاظت از را مطالعه کرد و در نهایت در فصل ششمِ این اثر ارزشمند برخی از استفتائات شرعی در زمینه­ مسائل مرتبط با محیط زیست با توجه به فتاوای رهبر معظّم انقلاب آورده شده است.

 

 

از دیدگاه آیت­‌الله خامنه­‌ای؛ «اسلام و ادیان الهی خواسته­‌اند تعادل میان انسان و طبیعت را حفظ کنند؛ این آن هدف اساسی و اصلی است. عدم حفظ این تعادل ناشی از عواملی است که عمده‌­اش خودخواهی‌­های انسان است؛ قدرت‌طلبی است؛ قلدری و گردن کلفتی بعضی از ما انسان­‌هاست.»(۱۷/اسفند/۹۳). بر اساس دیدگاه آیت­‌الله خامنه‌­ای هرگاه تعادل انسان و طبیعت حفظ نشود بحران­‌ها­یی به‌وجود می‌­آیند که به همه بشر و همه نسل­‌ها ضرر خواهند زد. رهبر معظّم انقلاب ضمن برشمردن مبانی اسلامی حفظ محیط زیست می‌­فرمایند؛ طبق آیه‌ شریفه‌ «خلق لکم ما فی الأرض جمیعا»؛ همه­ آنچه که در زمین وجود دارد، برای شما انسان‌ها آفریده شده است. البته مراد از انسان‌ها، انسان‌های یک نسل یا مجموعه­ خاصّی از انسان‌ها نیستند؛ بلکه همه­ انسان‌ها در همه نسلها باید بدانند که امانتدارند و در ملکیّت این موهبت و عطیّه­ الهی که متعلق به همه نسل­‌های بشری است – چون هزاران سال دیگر، بشر در این کره­ی خاکی زندگی خواهد کرد- سهیمند. ایشان سپس با اشاره به سوء استفاده برخی از افراد در تخریب محیط زیست می‌­فرمایند؛ «قرآن کریم در آیه­ی دیگری در ترسیم چهره بخشِ بسیار مطرودی از انسان­‌ها می‌­فرماید: «و اذا تولّی سعی فی الأرض لیفسد فیها و یهلک الحرث و النّسل»؛ اینها کسانی هستند که در روی زمین فساد می‌کنند؛ هم انسانها را به نابودی می‌کشانند و هم فرآورده‌­های زمین را تخریب می‌­کنند.»(۲۹/خرداد/۸۰).

بنابراین و براساس سنت‌­های الهی؛ «اگر نعمت خداوند شکرگزاری شد، افزایش پیدا خواهد کرد. این شکرگزاری، همان تعامل درست و منطقی با طبیعت است. اگر کسی با پدیده­‌های طبیعی تعامل صحیح و منطقی داشته باشد، طبیعت، خودش را در اختیار او می‌گذارد؛ یعنی طبیعت ضربه نمی­خورد و افزایش پیدا می‌کند. نقطه مقابل این است: «ولئن کفرتم إنّ عذابی لشدید»؛ اگر نعمت­‌های الهی کفران شود، پشت سر آن، عقوبت الهی است. کفران نعمت‌­های طبیعی چیست؟ عبارت است از تخریب، ضایع کردن، درست نشناختن و یا درست به کار نبردن آنها. اگر این کفران اتفاق افتاد، به دنبالش عقوبت الهی خواهد بود. عقوبت الهی چیست؟ همین چیزی است که ما امروز نشانه­هایی از آن را – که ناشی از تخریب محیط زیست است- مشاهده میکنیم: بیماریها، نابسامانی‌ها، کمبودها و مشکلاتی که بر بخش‌های عظیمی از آحاد بشر تحمیل می­‌شود»(۲۹/خرداد/۸۰). در همین چهارچوب و در جمع‌بندی دیدگاه آیت­‌الله خامنه‌­ای از مبانی دینیِ لزومِ حفظ محیط زیست و منابع طبیعی باید به برخوردار ساختن همه نسل­ها از نعمت­‌های الهی و ایجاد جامعه‌­ای سالم و بدور از فاصله­ طبقاتی و مستعد برای رشد و شکوفایی و رعایت الزامات شرعی برای حفظ تعادل و توازن در استفاده از مواهب طبیعی و با پرهیز از زیاده‌­روی توجه نمود. از دیدگاه معظّمٌ­‌له خداوند انسان‌ها را مأمور به آبادی و عمران زمین قرار داده است و عمل نکردن به این مسئله منجر به خسارت­‌های غیر قابل جبرانی خواهد شد و از همین روست که ایشان دغدغه‌مندانه می‌­فرمایند:« بنده به شدّت احساس نگرانی می‌کنم از این که ما با شعارهای اسلامی تاکنون توفیق پیدا نکرده­ایم به طور کامل این مأموریّت بزرگ را انجام بدهیم»(۱۵/اسفند/۶۷).

آیت­‌الله خامنه ­ای در دورانی که عهده­‌دار ریاست جمهوری و سپس رهبری بوده‌اند، تلاش کرده‌­اند تا به شیوه‌­های متعدد و البته قانونی پیگیر مباحث زیست­‌محیطی باشند. در دوران رهبری و به استناد اصل ۱۱۰ قانون اساسی معظّمٌ‌­له سیاست‌­های کلان مرتبط به این حوزه را ابلاغ کرده‌­اند؛ ابلاغ سیاست­‌های کلی محیط زیست در تاریخ ۲۶/آبان/۹۴، ابلاغ سیاست­‌های کلی منابع طبیعی و در مورد منابع آب در تاریخ ۳/بهمن/۷۹ ، ابلاغ سیاست­های کلی اصلاح الگوی مصرف و نگاه جدی به حفظ منابع طبیعی و انرژی در آن در تاریخ ۱۵/تیر/۸۹، و ابلاغ سیاست­‌های کلی در امور شهرسازی و لزوم توجه به رعایت معیارهای زیست محیطی در توسعه شهری در تاریخ ۲/بهمن/۸۹ در کنار بیانات و پیام­‌های متعدد در جمع مسئولان این حوزه از فعالیت­‌های معظّمٌ‌­له بوده است. ایشان تنها به ابلاغ سیاست­‌های کلی محدود نشده و گاه در مسائل متعدد زیست‌­محیطی و در شرایطی که ممکن بوده است ضرری بر منافع عمومی بوجود آید، ورود مستقیم داشته­‌اند. از تأکیدات مکرر برای حفظ بوستان‌­ها به عنوان ریه­‌های تنفسی شهرها، جلوگیری از گسترش بی­رویه شهر تهران، مقابله با کوه­‌خواری، قطع ید و برخورد با متصرفین منابع طبیعی تا پدیده گردوغبار و از بین­ رفتن جنگل‌­های بلوط غرب کشور و حفظ گونه­‌های نادر حیوانی و… همه و همه در همین چهارچوب قابل تحلیل است. بطور خاص و به عنوان نمونه ایشان در بیانات خود در تاریخ ۱۷/اسفند/۹۳ به قطعه زمین سرسبزی اشاره می­‌کنند که در اثر غفلت بارها نزدیک بوده که مورد تصرف افراد سودجو قرار بگیرد این مسئله تا حدی بود که ایشان گفتند که این افراد منتظر آن مانده­اند که یا غفلتی از سوی مسئولین بوجود آید و یا رهبری از دنیا برود تا زمین را تصرف کنند! اما در نهایت پیگیری‌­های مکرر رهبری و علنی شدن این مسئله در این سخنرانی منجر شد تا تنها بعد از ۲۲ روز آن مجموعه ۱۴۰۰ هکتاری به یکی از بزرگترین بوستان­‌های تهران(بوستان یاس) تبدیل شود.

«گشایش در امکانات اجرایی»، «اِعمال مدیریت صحیح» و «تعالی فرهنگ حرمت منابع طبیعی بین اقشار جامعه و افزایش آگاهی­های عمومی در این زمینه» از مسائل مهمی است که آیت­الله خامنه­ای آن را در چارچوب حفظ و گسترش فضاهای طبیعی حائز اهمیت می­دانند. از دیدگاه ایشان بایستی از یکطرف قوانین کارآمد و از طرف دیگر اراده­ قوی و عزمی راسخ برای حفاظت از محیط زیست وجود داشته باشد. در همین رابطه فرهنگ­سازی و افزایش آگاهی­‌های عمومی و به‌کار گرفتن مشارکت مردمی در مباحث محیط­ زیستی بسیار حائز اهمّیّت است چرا که از دیدگاه معظّمٌ­له اساساً «تا از مردم کمک نگیرید کارتان زار است»(۱۷/اسفند/۶۳). برای حفظ محیط زیست از دیدگاه آیت‌­الله خامنه‌­ای ابعاد گسترده­ فرهنگی و اهمّیّت افزایش آگاهی و آموزش عمومی نباید فراموش شود و در عین حال کلیه نهادها، دستگاه­های اجرایی، پادگان­‌های نظامی، مدارس و کارخانه‌­ها با تعصّب باید مانع از کاهش یا از بین رفتن فضای سبز موجود خود شوند. رهبر معظّم انقلاب تأکید می­کنند که «برای ما مسأله­ محیط زیست یا حفظ منابع طبیعی، مسأله­ای تجمّلاتی و درجه­ی دو نیست؛ یک مسأله­ حیاتی است. در تلاش ما برای توسعه­ کشور، اولویّت باید در این بخش باشد.»(۱۴/اسفند/۷۷) چرا که اگر در مسائل مرتبط با منابع طبیعی و محیط زیست کوتاهی صورت گیرد خسارت‌های جبران­‌ناپذیری گریبانگیر کشور خواهد شد و از همین رو نیز ایشان معتقدند که؛ «محیط زیست یک امر جدی است برای زندگی یک جامعه، با محیط زیست شوخی نمی‌شود کرد»(۲۰/خرداد/۶۷).

آیت‌­الله خامنه­‌ای همچنین در بحث از مسائل زیست­‌محیطی با نگاهی عمیق و کارشناسانه به نقد برخی از روندهای بشر کنونی نسبت به مسائل محیط زیست پرداخته و می­‌فرمایند؛ «درست است که امروز بشر از چیزی استفاده می‌­کند، امّا به یک چیز دیگر ضرر می­زند. امروز نیروی اتم را کشف می‌کند، امّا نیروی اتم را برای نابودی انسان به کار می­‌برد؛ نفت را از اعماق زمین استخراج می‌کند، امّا این نفت در راه تضییع و تخریب محیط زیست انسان به کار میرود؛ کمااینکه در این صد سال اخیر این­گونه بوده است.»(۲۴/اسفند/۷۹) ایشان همچنین می‌­فرمایند؛ «روزی دانش بشری این را کشف خواهد کرد که در این دویست، سیصد سال، بیراهه و کج‌راهه­‌ای را پیموده است؛ دستاوردهایی را هم به دست آورده که به نظرش بسیار برجسته آمده؛ غافل از این که اگر به انگشت اشاره هدایت الهی توجه میشد، می‌توانست همین دستاوردها و بیشتر از آنها را بدون این ضایعه‌­ها، با این حجم از کوشش و تلاش به دست آورد»(۲۶/شهریور/۷۹). معظّمٌ­‌له ضمن نقد رویکرد کشورهای استکباری از جمله آمریکا ( به عنوان نمونه مقاومت امریکا در برابر «پیمان کیوتو» و خودداری از پذیرش مسئولیت در قضیه گازهای گلخانه‌­ای) به روند تخریب جنگل‌ها در زمان پهلوی اشاره نموده و آن را گریه‌­آور می­‌خوانند و در نقد افرادی که اینگونه پدیده‌­های طبیعی را تجدیدشونده می‌­خوانند، می‌فرمایند؛«حالا اسمش تجدیدشونده است! بله تجدیدشونده است امّا در چه مدتّی؟ به چه قیمتی؟»(۱۵/اسفند/۶۷).

کتاب« نهضت حفظ محیط زیست» گنجینه‌ ارزشمندی از رهنمودهایی است که مطالعه آن ضمن آشنایی هرچه بیشتر با فضای ذهنی و شیوه­ مدیریت و رهبری آیت‌­الله خامنه­‌ای در مسائل زیست­‌محیطی با برجسته نمودن نقش و اهمّیّت محیط زیست در افکار عمومی و یادآوری نقش و رسالت همگانی برای شکل­‌گیری نهضت فراگیر سرسبز نگاه داشتن کشور، می‌تواند برای همه سنین و همه مسئولان مفید واقع شود. براستی؛ «چرا ما اینجا را به بهشتی تبدیل نکنیم که مردمی(که) درآن زندگی می‌کنند، از برکات طبیعت و از فضای سبز استفاده کنند و کسانی که می­آیند، از آن یاد بگیرند؟»(۱۵/اسفند/۶۷) و آیا جز این است که؛ «برای ما مایه شرمندگی است که با وجود این کشور غنی، محصولات گیاهی و حتّی مواد غذایی لازم را از دیگران بگیریم. درست مثل کشوری که زمین و امکانات و این تاریخ عظیم کشاورزی را ندارد»(۱۴/اسفند/۷۷). کاش با انجام وظایف همگانی آحاد مردم و مسئولان شعار «هر ایرانی یک درخت» تحقق پیدا کرده و مردم ایران براستی عادت به درخت­کاری و حفظ محیط زیست – البته در همه ابعاد و جنبه‌­های مختلف آن-پیدا کنند و همگی به این توصیه آیت‌الله خامنه­‌ای عمل کنیم که؛ «من از همه ملت عزیز ایران، درخواست میکنم خودشان را موظف بدانند که بر فضای سبز بیفزایند و از آن چیزی کم نکنند»(۱۵/اسفند/۶۷).

منبع :
نویسنده :
چه امتیازی می دهید؟
5 / 0
[ 0 رای ]
ارسال نظر شما
انتشار یافته : ۰ در انتظار بررسی : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.


ساملباس کار خادملباس کار خادمتبليغاتتبليغات تبليغات تبليغات تبليغات
test