جمعه ۶ مرداد ۱۳۹۶ - Friday 28 July 2017
کد خبر : 18069
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۲۱ تیر ۱۳۹۶ - ۱۵:۱۶
بازدید: بازدید: 811

مقاله

سیستم اطفاء اتوماتیک گاز دی اکسید کربن


۴۸
در اين تحقيق تجهيزات اصلي سيستم اطفاء حريق اتوماتيك گاز دي اكسيد كربن مورد بررسي قرار گرفته و روشهاي احتمالي عملكرد سلونوئيد كه مي تواند منجر به فعال شدن سيتم و تخليه گاز در محدوده طراحي شده حسب برنامه ريزي قبلي و يا بدون برنامه ريزي قبلي و به صورت يك حادثه باشد مورد تحقيق به روش كتابخانه اي و ميداني قرار گرفت است كه هشت حالت احتمال وقوع شناسايي شد.

به گزارش پایگاه خبری بهداشت، ایمنی و محیط زیست "بامنا"؛

ناصر رهبر، کارشناس رسمی آتش نشانی تهران

nsr.rahbar@gmail.com

چکیده

در این تحقیق تجهیزات اصلی سیستم اطفاء حریق اتوماتیک گاز دی اکسید کربن مورد بررسی قرار گرفته و روشهای احتمالی عملکرد سلونوئید که می تواند منجر به فعال شدن سیتم و تخلیه گاز در محدوده طراحی شده حسب برنامه ریزی قبلی و یا بدون برنامه ریزی قبلی و به صورت یک حادثه باشد مورد تحقیق به روش کتابخانه ای و میدانی قرار گرفت است که هشت حالت احتمال وقوع شناسایی شد.

 

۱- مقدمه

یکی از اصول حفاظت از آتش سوزی کالاها، نصب سیستم های اعلام و اطفاء حریق اتوماتیک در محل نگهداری کالاها در ساختمان میباشد. این سیستم ها به نحوی طراحی و نصب میگردند که به صورت اتوماتیک آتش سوزی را کشف و سیستم اطفاء را راه اندازی می نمایند. اطفاء حریق در این سیستم بدون دخالت افراد صورت می گیرد. با گسترش دانش، تخصص و تجربه بشر و توسعه خطرات مختلف(کمی وکیفی) در ساختمانها، این سیستم ها توسعه زیادی پیدا نمود. با وجود مزایای بسیار زیادی که این سیستمها به همراه داشته اند، همواره خطرات و حوادثی را نیز ایجاد نموده اند که در زمان طراحی و بهره برداری آنها باید با مدیریت ریسک، احتمال این آسیب ها را به حداقل ممکن کاهش داد. متاسفانه به موازات توسعه استفاده از تجهیزات ایمنی در ساختمانها دانش ایمنی و مدیریت ریسک آنها درکشور ما توسعه نیافته و قوانین و دستورالعملهای موجود نیازمند اصلاح و توسعه میباشد که علت اصلی آن ترجیح نگرش عملیاتی مدیریت، بر نگرش پیشگیرانه حوادث می باشد.

 

۲- گاز دی اکسید کربن (۲ CO )

دی اکسید کربن یک گاز بی رنگ، بی بو، خشک و خنثی (نارسانا) است که به طور طبیعی در اتمسفر زمین به مقدار بسیار کم وجود دارد. دی اکسید کربن معروفترین و قدیمی ترین گاز خاموش کننده آتش محسوب می شود. خواص فیزیکی این گاز به گونه ای است که برای اطفای حریق به صورت سرتا سری( Total Flooding) و موضعی(Local Application ) قابل استفاده است. برای اطفاء حریق میزان تراکم اکسیژن محیط که در حالت نرمال ۲۱% است، بسته به نوع مواد سوختنی باید به میزان حدود ۸/۱۳% یا کمتر تقلیل پیدا کند گاز۲ CO تخلیه شده بر اثر انبساط، باعث کاهش درجه حرارت محیط و ایجاد برودت شده و سپس به صورت گاز پخش میگردد. در مکانهای بسته، به علت کاهش درصد اکسیژن هوا، قبل از تخلیه دی اکسید کربن از سیستم اطفاء ثابت اتوماتیک افراد باید از محل خارج شوند زیرا درتراکم نرمال، این گاز تاثیرات مضر بر سلامت شخص گذاشته و موجب کما و مرگ می گردد. به همین علت بر روی کلیه سیتمها یک وسیله تاخیر زمانی بین ۲۰ تا ۶۰ ثانیه در نظر گرفته میشود تا اطمینان حاصل شود کلیه افراد محل را ترک نموده اند. گاز دی اکسید کربن پس از تخلیه با هوا ترکیب و ناپدید شده و هیچگونه پسماندی از خود به جای نگذاشته و آسیبی به مواد و تجهیزات درون فضای تحت حفاظت وارد نمی آورد.

 

  • سیستم اطفاء اتوماتیک دی اکسید کربن

سیستمهای اطفاء با گاز دی اکسید کربن لازم است توسط شرکتها و اشخاص معتبر و متخصص که از قوانین و استاندارد های ملی و بین المللی پیروی می کنند طراحی، نصب، راه اندازی و نگهداری شود. در شکل۱ بخشی از سیستم اطفایی شامل سیلندرهای اطفایی، سیلندرهای خلبان،سلونوئیدها و شیرهای مسیریاب آمده است.

۴۱

شکل۱: بخشی از سیستم اطفایی شامل سیلندرهای اطفایی، سیلندرهای خلبان،سلونوئیدها و شیرهای مسیریاب

۳-۱- روش عملکرد سیستم اعلام واطفاء اتوماتیک

۱- دریافت سیگنال کشف دود از دتکتورهای دودی در اولین زون اعلام حریق.

۲- دستور به آژیرهای اعلام حریق جهت هشدار خروج اضطراری کارکنان.

۳- از کار انداختن سیستم های تهویه مطبوع.

۴- بستن دمپر دریچه های هوا.

۵- بستن دربهای منطقه اطفاء حریق.

۶- دریافت سیگنال کشف دود از دتکتورهای دودی در دومین زون اعلام حریق.

۷- وارد شدن به مرحله تاخیر الکترونیکی درتخلیه سیستم ( Penumatic Time Delay ).

۸- دستور به شیر الکترومکانیکی ( Solenoid Actuator Kit ) جهت تخلیه سیلندرهای نیتروژن (سیلندر راهنما- راه انداز)، بازشدن عامل فشار نیتروژن و بازشدن شیر سیلندرهای دی اکسید کربن.

۹- تخلیه گاز در منطقه اطفاء حریق.

۱۰- دریافت سیگنال از حسگر فشار(Pressure Switch ) مبنی برتخلیه گاز ۲ co .

۱۱- فعال شدن علایم ایمنی جهت وارد نشدن افراد به منطقه اطفاء حریق.

لازم به ذکر است سیستم اطفاء اتوماتیک دی اکسید کربن بانک مرکزی در زمان حادثه، عملکرد صحیح خود را اجرا نموده و پیمانکار در زمان تست و بازرسی سیستم با پالس الکتریکی یا مکانیکی کنترل نشده به مرحله ۸ دستورعملیات اطفایی داده است.

 

۳-۲- قطعات و تجهیزات سیستم

برای نصب کامل سیستم اعلام و اطفاء اتوماتیک دی اکسید کربن قطعات اصلی و فرعی بسیار زیادی لازم است که دانش فنی آن نزد تولید کنندگان و نمایندگان رسمی نصب این سیستم ها می باشد در این بخش فقط قطعات اصلی نام برده شده و توضیح مختصر داده می شود همچنین این سیستمها توسط کارخانجات مختلفی ساخته می شود و دارای تنوع مارک و شکل ظاهری قطعات می باشد و بخش تحقیق و توسعه این کارخانجات هر ساله قطعات جدیدی را به این سیستم ها اضافه نموده وکیفیت آنها را ارتقاء می دهند.

۳-۲-۱-پانل کنترل اعلام واطفاء اتوماتیک

وظیفه این تابلو دریافت پالس الکتریکی خط اول دتکتورها، دادن دستورات مرحله ۲ الی ۵، دریافت پالس الکتریکی خط دوم دتکتورها و دادن فرمان به سلونوئید می باشد روی تابلو یک کلید سه حالته( manual  only  Automatic and manual  Disable )و یک کلید سه حالته (Eracvate Enable control  Normal )که در زمان تست سیستم باید برروی manual   قرارگیرد وجود دارد. روی پنل یک شستی “راه انداز دستی الکترونیکی” جهت تخلیه گاز بصورت دستی از سیستم اطفاء اتوماتیک وجود دارد. همچنین پنل دارای چراغهای Fire ، Power Healthy ،Alarm silenced  system fault می باشد.

در پشت صفحه کلید، ترمینال سیمهای ورودی و خروجی قراردارد که پیمانکاران به جای تست دتکتورها از طریق تحریک این خروجی ها، پالس الکتریکی به سوکت روی سلونوئید (چکش برقی) وارد نموده وتست مربوطه را انجام می دهند، راه انداز دستی الکترونیکی( manual release)برای تخلیه گاز با فرمان الکترونیکی می باشد که اگر یکی ازکارکنان، زودتر از دتکتورهای اعلام حریق متوجه آتش سوزی شود بنابر تشخیص خود می تواند با فعال کردن آن باعث تخلیه ماده اطفایی دی اکسید کربن در زون مربوطه شود. زدن این شستی به مفهوم ورود به مرحله ۷ عملکرد سیستم می باشد و آژیرها به صدا درآمده و وارد مرحله تاخیر تخلیه می شود. شکل۲ یک نمونه پنل کنترل اعلام و اطفاء حریق را نشان می دهد[۲].

۴۲

شکل۲: یک نمونه پنل کنترل اعلام و اطفاء حریق

۳-۲-۲- دتکتورهای حسگر دود

این دتکتورها در قسمتهای مختلف سقف مطابق با استاندارد ها نصب و به پانل کنترل اتصال دارد و در صورت تحریک توسط دود آتش سوزی، یک پالس الکتریکی ارسال می نمایند.

۳-۲-۳- آلارم، آژیر، فلاشر

وظیفه این تجهیزات هشدار به کارکنان جهت اعلام خطرآتش سوزی و یا آمادگی جهت تخلیه گاز می باشد و باید کارکنان سریعاً محل را ترک نمایند.

شکل۳: آژیر تخلیه و چراغ خطر فعال شدن زون اطفایی در بالای درب مخزن اسکناس

۳-۲-۴- تجهیزات تاخیر پنوماتیکی و زنگ پنوماتیکی

براساس استاندارد ۱٫۲٫۳ – ۱۲ NFPA سیستم های اطفاء حریق گاز دی اکسید کربن باید به تاخیر انداز پنوماتیکی و زنگ پنوماتیکی مجهز باشند تاخیرانداز پنوماتیکی وسیله ای است که در صورت خرابی سیستم اعلام حریق و به صدا در نیامدن آژیر الکتریکی هشدار تخلیه و یا راه اندازی دستی مکانیکی سیستم، تاخیری را به صورت پنوماتیکی ایجاد نموده و توسط یک زنگ هشدار پنوماتیکی که در راهرو ساختمان نصب می شود و با فشار گاز دی اکسید کربن کار می کند به افرادی که در داخل ساختمان هستند، جهت ترک ساختمان هشدار می دهد این وسیله مجهز به یک سوئیچ فشار نیز می باشد تا عملکرد تاخیر پنوماتیکی سیستم را به تابلو اعلام و اطفاء حریق گزارش نماید پس از طی مرحله تاخیر پنوماتیکی، شیر مسدود کننده جریان به صورت پنوماتیکی باز شده و سیستم وارد فاز تخلیه نهایی می شود[۱].

۳-۲-۵- سیلندر نیتروژن، سولنوئید و مسیریاب

پانل کنترل پس از دریافت سیگنال از دومین زون، یک پالس الکتریکی دستور تخلیه گاز به سوکت منصوب بر روی سولنوئید ارسال می نماید. سوکت این پالس را به سولنوئید انتقال داده و قطعات داخلی سولنوئید ( solenoid valve ) پالس الکتریکی را به مکانیکی تبدیل نموده و با آزاد سازی فن، قطعه فلزی زیر آن آزاد شده و ضربه محکمی بر شیر سوزنی سیلندر نیتروژن وارد نموده و  نیتروژن داخل سیلندر با فشار ۱۰۵ بار و حجم ۴۰۰ سی سی از طریق لوله های رابط ها به بالای سیلندرهای دی اکسید کربن منتقل شده و باعث تخلیه سیلندرهای دی اکسید کربن در لوله اصلی و انتقال به منطقه اطفاء حریق می گردد. درصورتی که یک سیستم اطفاء حریق گازی برای چند منطقه اطفایی طراحی شده باشد، از تجهیزاتی به نام شیر مسیری (valve   selector ) استفاده می شود. سیلندر راهنما پس از بازشدن، با ارسال گاز نتیروژن، شیر مسیریاب متصل به آن منطقه اطفاء حریق را به صورت پنوماتیکی باز می کند، برروی تمامی شیرهای مسیریاب یک سوئیچ فشار تعبیه شده است که بازشدن شیر مسیر یاب را به تابلو اعلام و اطفاء حریق اعلام می نماید.

بر روی سولنوئید یک راه اندازدستی مکانیکی قراردارد که وظیفه آن فعال کردن سیلندر راهنما پس از ضربه زدن بر روی آن به صورت مکانیکی توسط فرد می باشد که این قطعه پلمب می باشد و برای زمان اضطرار که سیستم الکتریکی کار نمی کند در نظر گرفته شده است.

۴۶

۴۵

شکل۵: سیلندر نیتروژن، فشارسنج، سلونوئید، سوکت، باز کننده پنوماتیکی شیر و شیر مسیر یاب

 

۳-۲-۶- فشارسنج (مانومتر)

این قطعه برروی سیلندرهای نیتروژن نصب شده تا فشار آن همواره قابل مشاهده و نظارت باشد.

۳-۲-۷- سیلندرهای دی اکسید کربن

ماده اصلی اطفاء حریق گاز دی اکسیدکربن بوده که به صورت فشرده در فشار ۵۷ بار و در ظرفیت های اسمی مختلف از جمله ۶۷ لیتر و محتوی ۵/۴۵ کیلوگرم دی اکسید کربن، در هر سیلندر نگهداری می شود. این سیلندرها به صورت آویزان توسط نگهدارنده ها و پایه های فلزی مستقر می باشد. روی آن قطعاتی نصب است که خالی شدن سیلندر را با پائین آوردن یک وزنه و ایجاد یک پالس الکتریکی به پنل کنترل اعلام می کند. در ابتدای هرخط سیلندر های دی اکسید کربن قطعه ای به نام Look-off unit وجود دارد که با بازکردن مکانیکی آن، ارتباط بین سیلندرهای نیتروژن و دی اکسید کربن قطع میگردد و احتمال تخلیه ناخواسته دی اکسید کربن منتفی می شود بر روی منیفولد سیستم اطفایی یک شیر اطمینان قراردارد که درصورت بالا رفتن بیش از حد فشار به هر دلیلی عمل نموده و فشار لوله ها را کاهش می دهد.

۴۷

۴۸

شکل۶: سیلندرهای تخلیه(اول) و سیلندرهای شارژ(دوم)

 

۳-۲-۸- شیر قطع کن دستی ( Lock-out-valve )

براساس استاندارد۴٫۳٫۳٫۴٫۱– ۱۲ NFPA شیر قطع کن شیری است که به طور دستی باز و بسته می شود و محل قرارگیری آن در سیستم بعد از سیلندرهای نیترو‍ژن راهنما و قبل از شیرهای مسیریاب می باشد(در صورت بسته بودن، حتی در صورت عملکرد سیلندرهای نیتروژن خلبان هیچ گازی در مخازن اسکناس تخلیه نمی گردد) و نصب آن درکلیه سیستم های اطفاء اتوماتیک دی اکسید کربن الزامی است. وظیفه این شیر بسته نگاه داشتن کامل شیر تخلیه گاز دی اکسید کربن به صورت دستی و جلوگیری از تخلیه گاز در زمان تست و سرویس می باشد. براساس استاندارد۲۰۰۷-۱٫۳٫۴- NFPA12 در صورتی که سیستمی قبلاً نصب شده و فاقد این قطعه باشد باید با انجام تعمیرات به این قطعه تجهیز شده و ارتقاء یابد[۱]. در زمان تست های دوره ای نیز این شیر باید کاملاً بسته باشد.

۳-۲-۹- شستی ازکارانداز سیستم (switch  Abort  )

وظیفه شستی ازکارانداز سیستم، متوقف نمودن عملیات اطفاء درمرحله قبل و حین تاخیر الکترونیکی تخلیه گاز می باشد. این شستی در مرحله بعد از تخلیه سیلندر نیتروژن فاقد کارآیی است و نصب آن در۱۲ NFPA                   الزام نشده است[۱].

 

۴- فعال شدن سولنوئید

روشهای مختلف فعال شدن سولنوئید و ارسال پالس دستور تخلیه ماده اطفایی به شرح زیر است:

  • دتکتورهای دو خط از یک زون اعلام حریق نموده و یا به منظور تست فعال شود که پانل کنترل، یک پالس فعال سازی به سوکت سولنوئید ارسال مینماید.
  • فعال سازی الکتریکی سیمهای پشت پانل کنترل جهت تست عملکرد سیستم که پالس فعال سازی به صورت یک جریان الکتریکی به سوکت سولنوئید ارسال می شود.
  • فشار بر روی دکمه راه انداز تخلیه دستی الکترونیکی(manual release) بر روی پانل کنترل حریق
  • ضربه روی “کفه ضربت” شیر سولنوئید
  • بستن سولنوئید فعال شده بر روی سیلندر نیتروژن راهنما.
  • دوباره آماده سازی ناقص سولنوئید فعال شده با reset Tool  و بستن بر روی سیلندرنیتروژن و فعال شدن درحین بستن.
  • بازکردن کلیه سوکت ها، تست الکتریکی برخی از آنها و بستن سوکت فعال شده بر روی سولنوئیدی که هنوز دارای جریان الکتریکی بوده و تا ۲ دقیقه فعال باقی می ماند.
  • خرابی سولنوئید و فعال شدن خود به خودی.

 

 

  • منابع

[۱]NFPA 12,2007

[۲]Catalugs

۴۹

نویسنده :

نمایشگاه cpse نمایشگاه isaf نمایشگاه cpse
چه امتیازی می دهید؟
5 / 0
[ 0 رای ]
ارسال نظر شما
انتشار یافته : ۰ در انتظار بررسی : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

ساملباس کار خادمچهارمین کنفرانس جامع مدیریت بحران و HSEتبليغات تبليغات تبليغات تبليغات تبليغات
test