جمعه ۶ مرداد ۱۳۹۶ - Friday 28 July 2017
کد خبر : 18143
تاریخ انتشار : شنبه ۲۴ تیر ۱۳۹۶ - ۱۷:۲۲
بازدید: بازدید: 911

مقاله(قسمت 2)

تنوع زیاد مواد شیمیایی و رفتارهای متفاوت آنها


۲۵۲۵
با توجه به تعداد بسيار بالاي مواد شيميايي و مواد خطرناك لازم است سيستم هاي نرم افزاري اطلاعاتي در زمينه هاي ياد شده و اطلاعات كليه مراحل مقابله با حوادث شيميايي تهيه و در ستادهاي فرماندهي سازمان هاي آتش نشاني از عمليات اطفاء و مهار حوادث شيميايي پشتيباني نمايد.

به گزارش پایگاه خبری بهداشت، ایمنی و محیط زیست "بامنا"؛

۳-۳- سیستم نرم افزاری

با توجه به تعداد بسیار بالای مواد شیمیایی و مواد خطرناک لازم است سیستم های نرم افزاری اطلاعاتی در زمینه های یاد شده و اطلاعات کلیه مراحل مقابله با حوادث شیمیایی تهیه و در ستادهای فرماندهی سازمان های آتش نشانی از عملیات اطفاء و مهار حوادث شیمیایی پشتیبانی نماید. بدیهی است کلیه مراحل یاد شده  باید تحت نظر متخصصان مربوطه باشد تا دانش فنی لازم به سازمان های آتش نشانی انتقال یابد.

در این زمینه لازم است بانک اطلاعاتی مواد شیمیایی در ایران تشکیل شود و کلیه سازمانها، صنایع، فروشندگان، شرکتها و افراد مورد نیاز به این اطلاعات را پوشش دهد. از جمله تامین فهرست کامل مواد شیمیایی شناسایی شده، تهیه اطلاعات ایمنی هر ماده شیمیایی، تهیه انواع روشهای طبقه بندی و برچسب زنی و کدهای بین المللی و کشوری شناخته شده، تهیه انواع علایم شناسایی مواد ناشناخته،  انواع روشهای عملیاتی موثر و بسیاری موارد دیگر.

 

۳-۴- تامین پرسنل مورد نیاز

در حال حاضر مهار انواع حوادث و آتش سوزیها در دنیا بر عهده سازمانهای آتش نشانی می باشد. همانطور که همه ما می دانیم عملیات مهار حوادث و آتش سوزی مواد شیمیایی خطرناک نیازمند قانون، سیستم اطلاعاتی قوی، خودروها و تجهیزات ویژه، لباسهای حفاظت فردی کامل، آموزشهای کامل متفاوت می باشد که در حاضر اکثر موارد یاد شده برای سازمانها و پرسنل ایثارگر آتش نشانی در ایران فراهم نمی باشد و حتی اکثر ایشان طبقه بندی نه گانه مواد خطرناک را به درستی نمی دانند. با این وجود متولی عملیات در این نوع حوادث پرسنل سازمان های آتش نشانی می باشند.

دلایل مرتبط شامل:

  • ماهیت وظایف بحران مدار سازمانی که پس از وقوع هر حادثه به دلیل عدم وجود هیچ سازمان یا گروه دیگر امدادی مسئول در نزدیکی محل حادثه آتش نشانی به محل حادثه اعزام می گردد.
  • عدم یکپارچگی سازمانهای آتش نشانی شهرهای مختلف ایران.
  • عدم تخصص گرایی مدیریت اکثر سازمان ها.
  • هزینه بالای تامین تجهیزات و آموزشهای لازم.
  • سطح فرهنگ ایمنی جامعه و مسولان.

با توجه به تجارب دیگر کشورها و سازمانهای امدادی ایران، لازم است گروه های عملیات در حوادث مواد شیمیایی، از بین پرسنل سازمانهای آتش نشانی انتخاب شده و پس از فراهم شدن امکانات لازم و سپری نمودن دوره ها بخشی از سازمانهای آتش نشانی شهری باشند.

در تهران گروه عملیات های ویژه شامل امدادکوهستان، امداد هوایی، امداد در آب تشکیل شده که مسوولیت امداد در حوادث شیمیایی نیز به همین گروه واگذار شده است.

 

۳-۵- آموزش های ویژه در مواجهه با این گونه حوادث.

به دلیل پیچیدگی و تکنیک بسیار بالای تجهیزات و مواد شیمیایی گوناگون پرسنل مسئول باید از آموزش های کافی و لازم برخوردار باشند تا بتوانند در مواقع لازم کارآیی مطلوب داشته باشند. بخشی از آموزش ها را می توان در داخل کشور انجام داد و بخش عمده آن به واسطه تحقیقات و تجربیات کشورهای اروپایی و ژاپن(شکل۶) در این زمینه باید در خارج از کشور انجام پذیرد.

۷۰

شکل ۶ : تصویر مانور عملیات در حوادث شیمیایی، ژاپن

۳-۶- توسعه روشهای شناسایی مواد و مهار بحران.

شناخت ماده شیمیایی در یک آزمایشگاه، شرکت تولید کننده ماده، فروشنده متخصص یک ماده معمولا به راحتی امکان پذیر می باشد. در زمان وقوع حوادث شرایط متفاوت می باشد زیرا افراد مطلع و متخصص در محل حادثه بسیار نادر بوده و یا به دلایل متعدد از ارایه اطلاعات درست خودداری می نمایند که نگارنده تجربه کافی در این موارد دارد بنابراین از راه های مناسب دیگری باید استفاده نمود تا در حداقل زمان حداکثر اطلاعات کافی را بدست آورد.

با توجه انواع زیاد مواد شیمیایی، انواع روشهای بسته بندی، حمل و نقل، شرایط محیطی محل حادثه، امکانات گروه امدادی شرایط مهار حوادث متفاوت بوده و به انواع روشهای عملیاتی نیازمند هستیم که لازم است در این خصوص تحقیقات کافی انجام و به گروه های امدادی آموزش داده شود. یکی از مواد سیلندرهای گاز کلر می باشد که نوع یک تنی آن شناخته شده و نوع کوچکتر آن با توجه به شباهت با دیگر سیلندرها باید رنگ آمیزی و برچسب گذاری مناسب انجام پذیرید.

 

۴- استاندارد عملیات درحوادث شیمیایی

۴-۱- قبل از رسیدن نیروهای امدادی

افرادی که در محل حادثه قرار دارند باید بدانند که یک حادثه شیمیایی اتفاق افتاده است ؟، آیا اقدام اضطراری نیازمند می باشد؟ با کدام سازمانهای امدادی و افراد مسوول باید تماس گرفته شود؟ چه اقدامات اولیه ای را باید قبل از رسیدن نیروهای امدادی انجام دهند؟ این موارد در کاهش خسارات جانی و مالی و کاهش آلودگی اهمیت زیادی دارد. اگر در محیط مایع یا گاز کلر پخش شده است افرادی که فاقد لباس حفاظتی مناسب هستند باید در خلاف جهت باد از کانون حادثه فاصله کافی را بگیرند. در صورت نبود باد گاز کلر به علت سنگینی در پایین قرار گرفته و افراد می توانند به طبقات بالایی ساختمان ها پناه ببرند.افراد در حال فرار باید افراد مسموم شده را همراه خود از کانوون پخش گاز دور کرده و تحویل اورژانس دهند.

۴-۲- پس از رسیدن نیروهای امدادی

در ابتدا بسیار ضروری است که فرماندهان آتش نشانی دوره مواد شیمیایی خطرناک را آموزش ببینند تا با مفاهیم و اصلاحاتی که در مهار حوادث و حریق این گونه مواد بکار میرود آشنا باشند و بتوانند اطلاعات دریافتی از ستاد فرماندهی سازمان خود، مهندسان مشاور در محل کارخانه، بروشورها و برچسب های این مواد را درک نموده و تحلیل درستی داشته و محدودیتهای موجود را درک نمایند[۱].

همچنین فرماندهان باید بدانند که در حوادث گاز کلر یک سری اصول و روشها با دیگر حوادث مشابهت دارند مانند توجه به جهت باد، محدود کردن نشت و اثرات آن، اجرای حفاظت فردی کامل، اطفاء آتش سوزی احتمالی، باید این دیدگاهها نیز مورد تحلیل قرارگیرد.

معمولا گروه اول امدادی فاقد تجهیزات و تخصص های لازم می باشد. فرمانده گروه باید اقدامات درستی انجام دهد. عملکرد درحوادث مواد شیمیایی خطرناک به شرح زیر می باشد:

۱- درهنگام رسیدن  :

۱-۱- باید فرمانده بررسی درستی از وضعیت و جهت باد در محدوده نشت و اطراف آن داشته و پشت به باد نزدیک شود و برقراری مرکز استقرار نیروها و اجرای دستورالعمل حادثه(شکل۷).

۱-۲- ارزیابی حادثه، اطلاع رسانی به دیگر مراجع، نجات قربانیان به صورت ایمن و در حد امکانات.

۱-۳- درخواست گروه ویژه مهار حوادث شیمیایی از مرکز و درخواست منابع لازم.

۱-۴- به فاصله مجاز نزدیک شدن خودروها، پرسنل آتش نشانی و دیگر افراد توجه شود و بیش از اندازه نزدیک نشویم( قرنطینه سازی و جلوگیری از ورود و خروج افراد)(شکل۸).

۷۱

شکل۷: در جهت باد به محل حادثه نزدیک شویم.

 

۱-۵- به شیبی که درکنار مواد شیمیایی وجود دارد توجه شود از این جهت که در اثر روان شدن به کجا ریخته شده و لازم است ازگسترش آلودگی جلوگیری نمود. توجه به شیب از جهت اینکه درصورت مهار با آب، پساپ ها و فاضلاب ها که حاوی مواد سمی روان شده است باعث آلودگی محیط زیست نگردد و حداقل آلودگی را پس از اطفاء داشته باشیم.

شکل ۸: مناطق خطر و سطح پوشش حفاظتی لازم

۱-۶- اقدامات اولیه جهت شناسایی ماده در حد امکان شامل [۲]:

۱-۶-۱- برچسب شناسایی مواد ( مراجعه به مقاله انواع روشهای برچسب گذاری) دارای اطلاعاتی شامل : شماره بین المللی ماده UN Number ،کد عملیات اضطراری EAC و لوزی هشدارخطر(طبقه بندی نه گانه)، تلفن تولید کننده

۱-۶-۲- برگ اطلاعات ایمنیMSDS و Chemcard

۱-۶-۳-لوزی شناسایی خطرات(NFPA 704)

۱-۶-۴- مالکان مواد، مهندسان مشاور و …

۱-۶-۴- حواس پنج گانه مانند بوی تند و زننده، مشاهده سوختگی درختان و حیوانات مرده، فرار حیوانات و تحریک پوست.

۲- ایمنی :

۲-۱- دستورات لازم جهت شعاع تخلیه مردم و موجودات زنده توسط فرمانده صادرگردد و نیازهای تجهیزاتی و نیروهای مورد نیار به ستاد فرماندهی اعلام شود وکارشناسان مورد نیاز فرا خوانده شود.

۲-۲- کنترلهای اولیه برای جلوگیری از گسترش آلودگی صورت گیرد.

۳- مسیرهای عبور: بررسی اینکه بهترین جهت برای نزدیک شدن، مسیرهای دستیابی و اینکه مشکلات اصلی برای رفع این حادثه چه چیزهایی هستند باید مورد توجه باشد.

۴- اولویتها: در هنگام رسیدن اولین گروه عملیاتی، با توجه به کمبود نیرو، باید اولویتها را از نجات جان افرادی که در معرض خطر هستند، کم کردن آثار سوء ‌آتش و اطفاء آتش مشخص نماید و بر اساس اولویت عمل نماید که این مورد باید در دوره مواد خطرناک تشریح بیشتری گردد.

۵- کد عملیات اضطراری: کدهای خلاصه شده تکنیک های حفاظت فردی، ماده اطفایی و روش عملیاتی هستند و روی برچسبهای مواد شیمیایی نوشته میشود و یا کدهایی از طرف ستاد فرماندهی اعلام میشود که این کدها موارد زیر را مشخص نموده و براساس آن باید عملیات نمود:

۵-۱- انتخاب ماده اطفایی مناسب.

۵-۲- انتخاب سطح (درجه) لباسهای حفاطتی که باید پوشیده شود.

۵-۳- روش عملیاتی که لازم است انجام شود.

پس از این موارد حسب شرایط گروه امدادی اولیه و یا گروه مواد شیمیایی اقدام به عملیات اطفاء یا مهار حادثه مینماید.

۶- پاکسازی محیط:

۶-۱- باید درهنگام عملیات اطفاء ازحداقل آب یا کف استفاده نمود تا باعث گسترش آلودگی کمتری شود.

۶-۲- محیط درحد امکانات رفع آلودگی گردد.

۶-۳- توصیه لازم درمورد خطرات به افراد بومی داده شود.

۷- بررسی علت، ارزیابی منابع، جلسه تحلیل حادثه

۸- مستند سازی، ثبت و ارایه گزارش حادثه به مرکز تخصصی مواد خطرناک.

 

۵- اولین مانور حادثه مواد شیمیایی در تهران

عملیات در حوادث و سوانح مواد شیمیایی مستلزم ایجاد سیستمها، گروه های عملیاتی، آموزش و اجرای مانورهای تمرینی می باشد. شرکت حمل و نقل دریایی تاید واتر بزرگترین شرکت حمل و نقل کالاهای خطرناک در خاورمیانه می باشد که برای آموزش پرسنل خود در جنوب ایران، مانورهایی از این گروه را به صورت دوره ای برگزار می نماید. در سیستم آتش نشانی شهری، با توجه به اینکه تجهیزات مناسب عملیات در حوادث شیمیایی در هیچ یک از این سازمانها وجود نداشته و آموزش مناسب نیز تاکنون فراهم نگردیده است، اجرای مانور عملیاتی نیز تعریف و اجرا نشده است. در مورخه ۷/۹/۱۳۸۷ با توجه به برگزاری مانور سراسری مدیریت بحران و پیگیری اجرایی شدن آیین نامه مواد شیمیایی خطرناک مصوبه شورای اسلامی شهر تهران، اولین مانور حادثه پخش گاز شیمیایی در میدان امام خمینی، ابتدای خیابان ناصر خسرو توسط کارخانجات میلاد وزارت دفاع برگزار گردید.  با توجه به نبود امکانات لازم، تلاشهای زیادی برای رسیدن به حداقل استانداردهای مناسب اینگونه مانورها و عملیاتها مورد نیاز می باشد. در شکل ۹ نمایی از سایت مانور حادثه مواد شیمیایی دیده می شود.

شکل ۹ – نمایی از سایت مانور حادثه مواد شیمیایی

از جمله اشکالات موجود در مانور می توان موارد زیر را نام برد:

۵-۱- عدم توانایی ایجاد یک حادثه مواد شیمیایی شبیه سازی شده

۵-۲- عدم تامین تجهیزات عملیات در حوادث شیمیایی و شناسایی مواد

۵-۳- عدم تامین تجهیزات حفاظت فردی مناسب و ایمن

۵-۴- عدم آموزش کافی و مناسب پرسنل

۵-۵-عدم استفاده از متخصصان داخلی موجود در این راستا.

۵-۶- عدم هماهنگی سازمان ها، ارگانها و مردم جهت اجرای مانور عملیاتی

 

۶- نتیجه گیری

۶-۱- لزوم تشکیل مرکز اطلاعات مواد شیمیایی ملی و حضور متخصصان و کارشناسان کلیه سازمانها و نهادهای درگیر و مسئول.

۶-۲- لزوم تخصص گرایی در زمینه مواد شیمیایی.

۶-۳- لزوم توجه و اهمیت به سلامتی مردم، حیوانات و محیط زیست.

۶-۴- لزوم ایجاد چارت مواد شیمیایی در واحدهای پیشگیری و عملیاتی سازمان های آتش نشانی سراسر کشور و انتصاب افراد متخصص در پستهای مربوطه.

۶-۵- تعریف تحقیقات و هزینه گذاری مناسب.

۶-۶- انتقال انبارهای مواد شیمیایی به خارج از شهرها و یا ایمن سازی کامل آنها.

۶-۷- تدوین قوانین ملی مناسب.

۶-۸- تعیین سازمان مسئول و فراهم سازی امکانات لازم برای آن سازمان.

 

۷- منابع

[۱]The Transportation  of  Hazardous Materials By Road/UK/1997

[۲]ناصر رهبر، مقاله برچسب و علامتگذاری در حمل و نقل مواد خطرناک، کنفرانس حمل و نقل مواد خطرناک، ۱۳۸۷

[۳] ناصر رهبر، مقاله طبقه بندی مواد خطرناک، کنفرانس حمل و نقل مواد خطرناک، ۱۳۸۷

[۴] ناصر رهبر، کتاب شیمی حریق، سازمان آتش نشانی تهران، ۱۳۸۵

نویسنده :

نمایشگاه cpse نمایشگاه isaf نمایشگاه cpse
چه امتیازی می دهید؟
5 / 0
[ 0 رای ]
ارسال نظر شما
انتشار یافته : ۰ در انتظار بررسی : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

ساملباس کار خادمچهارمین کنفرانس جامع مدیریت بحران و HSEتبليغات تبليغات تبليغات تبليغات تبليغات
test