سه شنبه ۶ تیر ۱۳۹۶ - Tuesday 27 June 2017
کد خبر : 17571
تاریخ انتشار : پنج شنبه ۲۵ خرداد ۱۳۹۶ - ۱۱:۳۵
بازدید: بازدید: 411

مقاله

تعیین الگو ها و ضوابط ایمنی(درسایت های آبی)پارک های شهری برای کودکان


playground
ایمنی مفهومی است که میتواند در سطوح و بخشهای گوناگون مورد مطالعه قرار گیرد و حیطه های متنوعی را در بر گیرد، لازم است بدانیم مفهوم ایمنی تنها مختص محیطهای کاری و صنعتی نبوده و در طیفی گسترده تر شامل همه محیط های مصنوع انسان سازو یا غیر مصنوع با کاربری انسانی می شود.

به گزارش پایگاه خبری بهداشت، ایمنی و محیط زیست "بامنا"؛

محمد مومنی برمی،کارشناس ارشد پیشگیری سازمان آتشنشانی تهران،bahrami@live.com

وحید بهرامی(دانشجوی دکتری مهندسی معماری)،کارشناس معاونت پیشگیری سازمان آتشنشانی تهران bahrami@live.com

محمد رضا ابراهیمی،کارشناس معاونت پیشگیری سازمان، bahrami@live.com

چکیده

ایمنی مفهومی است که میتواند در سطوح و بخشهای گوناگون مورد مطالعه قرار گیرد و حیطه های متنوعی را در بر گیرد، لازم است بدانیم مفهوم ایمنی تنها مختص محیطهای کاری و صنعتی نبوده و در طیفی گسترده تر شامل همه محیط های مصنوع انسان سازو یا غیر مصنوع با کاربری انسانی می شود.محیط های عمومی و فضاهای شهری نیز جز فضاهایی میشوند که بررسی مفهوم ایمنی در آنان به خاطر ماهیت عمده مصرف کنندگان این گونه محیط ها که خانواده ها و کودکان میباشند بسیار مهم و ضروری میباشد.در این مقاله به بررسی فضاهای تفریحی شهری که شامل سازه های مصنوعی آبی میباشند و تعیین الگوها و ضوابط ایمن کننده این سازه های آبی می پردازیم.

این مقاله بر اساس روش علمی شکل گرفته است و مبتنی بر روش توصیفی – تحلیلی بوده و با رویکردی قیاسی مدون شده است. ضوابط ایمنی پیشنهادی در این مقاله با استفاده از دو رویکرد کتابخانه ای و تحقیقات میدانی بدست آمده اند.و چندین الگو برای ایمن سازی فضاهای مجاور آب در پارک ها در آن ذکر شده است

تحقیقات منتج به مقاله فوق نشان میدهد که بیش از ۷۳% از کلیه سازه های مصنوعی آبی ، اعم از دریاچه های مصنوعی، آب نماها، فواره ها، تالاب ها، حوض ها و حوضچه های آبی در سطح شهر تهران با نواقصی از نظر ایمنی برای کودکان مواجه هستند.عدم تعبیه نرده ها و حفاظ های ایمنی برای جلوگیری از دسترسی کودکان به سطح آب و یا سقوط در آن ، نبود حفاظهای ایمنی مناسب برای تاسیسات مجموعه ها و قابلیت دسترسی تصادفی کودکان به آنها همگی از مواردی است که منجر به نا ایمن شناخته شدن سایت های مذکور است.در بدنه تحقیق پانزده دلیل عمده بروز سوانح در سایت های آبی پارک ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و مجموعه گزارشات حوادث استخراج شده است

بی گمان تعیین تمهیدات ایمنی برای فضاهای تفریحی بالخص فضاهایی که توسط خانواده ها و کودکانشان مورد استفاده قرار می گیرد بسیار مهم و امری اجتناب ناپذیر است . این امر مهم اجرایی نخواهد شد بجز در سایه مدیریت یکپارچه این فضاها و پیاده سازی الگوهای HSE_MS بدست آماده از تحقیقات صورت گرفته.برای ارتقاء سطح ایمنی سایت های آبی مصنوعی در پارک ها  تا کنون میبایست از استانداردهای اروپایی EN1176 و یا سایر استانداردها که به صورت گسسته مطالبی را مطرح کرده اند استفاده میشده است .اما مقاله فعلی سعی بر آن داشته تا با جمع آوری اطلاعات و ضوابط ایمنی مورد نیاز و سپس متناسب سازی آن با بوم و اقلیم شهر تهران مجموعه راهکارها ، الگو هاو ضوابطی کمی و بومی شده را در اختیار خواننده قرار دهد. تصمیم گیری بر اساس الگو های موجود مقابله با خطرات احتمالی که در آن علاوه بر در نظر گرفتن معیارهای مختلف کمی و کیفی، از دانش و مهارت طراحان شهری نیز استفاده می شود. رویکرد اصلی این  مقاله پس از بیان مقدماتی در مورد پارک ها و فضاهای سبز شهری و مسئله ایمنی در آن ها،است

 

مقدمه:

آنچه که امروزه اتفاق می افتد محبوبیت هر چه بیشتردر طراحی و بهره برداری ازفضاهای مصنوعی آبی( مثل دریاچه های کوچک مصنوعی ،برکه ها ، آب راهها ، فواره ها و حوضچه های آبی) در میان طراحان شهری و معماران ایرانیست.فراموش نکنیم ایران کشوری کویری است و با آب هوای غالبا خشک در بیشتر شهرهای فلات مرکزی خود رو بروست از این رومکان ها و فضاهای آبی تفریحی از محبوبیت و رواج زیادی برای ساکنان شهرهای ایران  برخوردارهستند.در واقع امکان پیاده روی در کنار خط ساحلی چنین دریاچه هایی و یا اتراقی موقتی از سوی یک خانواده در کنار آب فضایی لذت بخش ر برای خانوده های ایرانی ایجاد میکند که می توانند به تماشای بازی کودکان خود در کنار آب بنشینند و صرف شامی شبانه را در محیطی باز و طبیعی تجربه کنند.دریاچه زیبای خلیج پارس نمونه کاملی از این ادعاست.

در محیط های شهری، یکی از مهمترین فضاهایی که در برگیرنده خانواده ها و کودکان است پارک های شهری در هر حد و مقیاسی است و این پارک ها در واقع محیط کار و فعالیت کودکان و خانواده های آنان در اوقات فراغت خانواده ها میشوند.و محیط های شهری سبز در واقع به مثابه کارخانه هایی است که کودکان و خانواده هایشان کارکنان آن ها میباشند.[۱]

تا زمان ویرایش این مقاله متاسفانه هیچ نوشته مکتوبی در میان جامعه طراحان ایران در خصوص ضوابط ایمنی طراحی چنین سایت هایی وجود نداشته است . هدف از تهیه مقاله فعلی آن است که شرایطی الزام آوری را یاد آوری کند که مورد توجه کلیه طراحان فضاهای آبی مصنوعی از جمله معماران ، طراحان شهری، مهندسین عمران، مسئولان حفظ و نگهداری این سازه ها و شهرداری ها قرار بگیرد.تا استفاده کنندگان چنین فضاهایی بی دغدغه و با فراق بال به استراحت در چنین فضاهایی بپردازند.

این مقاله در صدد است تا احتمال وقوع حوادث احتمالی در این گونه فضاهای شهری را هر چه بیشتر برای استفاده کننده این فضاها از جمله خانواده ها و کودکان خردسالشان کاهش بدهد و بتواند فضایی امن و دلپذیر را برای خانواده های ایرانی فراهم کند.

متاسفانه کمی آماری حوادث در چنین سایت هایی موجب غفلت بهره برداران و پیمانکاران شده و با فراموش کردن الزامات طراحی ایمن سازه های آبی شرایطی را فراهم میکنند که بالقوه خطر بسیاری را دارد و در گذر زمان حوادث تاسف بار و تکان دهنده را در میان ذهن مردم ایران رقم میزنند.

باید دقت شود عدم وجود آمار و سابقه ای از حادثه در هیچ سایتی تضمینی برای امنیت آن سایت نیست و نباید از سوی دستگاه نظارت صرفا به این دلیل به عنوان مکانی ایمن برای خانواده ها در نظر گرفته شود.بلکه تنها پس از تامین الزامات و توصیه های تدوین شده در چنین مقالاتی و تایید دستگاههای نظارتی میتوان سایت های مورد نظر را ایمن فرض کرد

اما ضرورت توضیح مسئله ما را بر آن می دارد تا تعریفی جامع از کلیه سازه های مصنوعی آبی شهری ارائه کنیم.

به صورت کلی هر سازه مصنوعی که سبب تغییر ، افزایش و کاهش در جریان آب طبیعی شود و یا موجب نگهداری میزانی از آب در فضایی انسان ساز شود فارغ از هر علت و هدفی که بر ساخت سازه داشته باشد آن سازه را یک سازه مصنوعی آبی مینامیم.این سازها از مقیاس یک دریاچه مصنوعی شهری گرفته تا طراحی یک تالاب در محیطی شهری ، استخرهای نمایشی آب در فضاهای شهری ، سالن های تفریحی آبی کودکان و بزرگسالان، حوضچه های مصنوعی آب گرم و سرد و یا حوضچه هایی به دلایل آب درمانی ایجاد می گردند را  میتوانند شامل گردند.از سوی دیگر در تعاریف این مقاله از سازه های آبی؛ صدهای آبی .سالن های استخر های آبی ورزشی ، مجموعه فعالیت های که در دریاچه ها و تالاب های طبیعی انجام میشود از جمله قایقرانی ، اسکی روی آب و …قرار نمی گیرد.

اهمیت فعالیت بدنی برای کودکان و شناختحس کنجکاوی در  فعالیتشان

امروزه، کودکان قربانیان بسیاری از استرس‌های ناشی از زندگی در محیط های شهری و صنعتی هستند. علاوه بر این، ظهور تکنولوژی اینترنت و معرفی برنامه‌های کاربردی سازگار با صفحه نمایش، اوقات فراغت آنها را تحت الشعاع خود قرار داده‌ است و از فعالیت های فیزیکی آنان به میزان چشم گیری کاسته است.امروزه کودکان بیش از هر زمان دیگری نیازمند فضاهای طبیعی و بازی هستند که بتوانند جست و خیز های کودکانه خود را در آن انجام دهند و از سوی دیگر وظیفه نهاد های مسئول هست تا محیطی ایمن شده را برای آنان فراهم کنند.[۲]

بازیها و سایر انواع فعالیت ‌های بدنی به کودکان این فرصت را می‌دهد که خود باوری و اتکاء به نفس داشته باشند و لذت موفقیت و مشارکت و اتحاد جمعی را احساس کنند. این اثرات مثبت همچنین به کاهش خطرات ایجاد شده به وسیله روش‌های زندگی پر استرس و بی‌تحرکی که در نوجوانان امروزی بسیار شایع است کمک می‌کند. پرداختن به فعالیت بدنی منظم می‌تواند باعث پرورش سایر رفتارهای بهداشتی مثل پرهیز از سیگار، مواد مخدر و رفتارهای خشونت‌بار گردد و نیز کودکانی که فعالیت بدنی بیشتری دارند نتایج تحصیلی بالاتری نیز کسب کرده‌اند.[۲]

حس کنجکاوی در کودکان امری طبیعی و اجتناب ناپذیر است.زیرا هرچه در این دنیا می بینند برای آنها جالب و تازه است؛ خواه یک مورچه باشد که خرده نانی را که چند برابر خودش است به سمت لانه می کشد، یا حلزونی باشد که در گوشه یک پیاده روی باران زده به راه خود ادامه می دهد و یا تاسیسات پمپ آبی باشد که مسئول جابه جایی آب در میان حوضچه های یک پارک درون شهریست.

از این رو باید بدانیم که انجام فعالیت های بدنی و بازی های کودکانه از یک سو و وجود حس کنجکاوی درون کودکان برای کشف وسایل و فضاهای ناشناخته درون پارک ها از سویی دیگر میتواند کودک را در لحظاتی که از دید خانواده دور میشود مورد تهدید انواع خطرات بالقوه موجود در سطح پارک  قرار  به دهد.شناخت مجموعه راهکارهایی که ایمنی را در برای فعالیت های کودکان بالا میبرد میتواند نقش ارزنده ای در کمک به طراحی صحیح و نگهداری ایمن از فضاهای تفریحی سطح شهر داشته باشد.

مجموعه این راهکارها در ادامه به صورت تفضیلی آمده است.

روش بررسی

در این پژوهش سئوال اولیه ای که ذهن پژوهشگر را به خود معطوف کرده این است که : فضای تفریحی پایدار (در مجاورت آب) مشمول چه ویژگی هایی است که بتوان آن را ایمن نیز شناخت. و در پی این پرسش ساختار اولیه تحقیق نیز شکل گرفته است.بی تردید در شهری همچون تهران ایمن سازی چنین فضاهای شهری از الزامات مهم برنامه ریزی محیط زیست شهری محسوب میشود و چالش های متعدد و بزرگی را نیز به همراه دارد.

بروز حوادث تلخی که در کنار حوضچه های آب مصنوعی در پارک های سطح شهر تهران  و سایر شهر ها به کررات رخ داده است خود مهر تاییدی بر اهمیت این پژوهش نیز است و اهمیت وجود الگوهایی ایمن در طراحی چنین سایت هایی را اثبات میکند.در این تحقیق که بر اساس روش تحقیق علمی شکل گرفته است و مبتنی بر روش توصیفی ، تحلیلی است الگوهایی برای ایمن سازی سایت های آبی در پارک ها فراهم شده است.

یافته ها

گسترش فیزیکی شهرهای بزرگ و همچنین نوع زندگی امروزی، تقاضا برای گسترش فضای سبز و ایجاد پارک ها را در شهر ها به دنبال داشته است. بنابراین با توجه به اهمیت وجود این مکان ها در فضاهای شهری و بدلیل ضرورت ایمنی در آن ها، مدیریت صحیح در حل این مسئله از طریق برنامه ریزی و طراحی محیطی مناسب از اهمیت خاصی برخوردار است. برنامه ریزی و طراحی محیطی با شناخت ویژگیهای مکانی و شرایط محیطی، در کنار سایر اقدامات دیگر در افزایش ایمنی پارک ها مؤثر است. بدین منظور می بایست تمامی معیاره و عوامل تأثیر گذار در امنیت و برعکس ناامنی این فضاها تعیین شده و اولویت هر کدام مشخص گردد. اما در نظر گرفتن و بررسی همزمان این معیارها و تعیین اهمیت هر یک از آن ها فرایندی دشوار بوده که نیازمند استفاده از روش های مناسب به منظور اعمال بهترین مدیریت می باشد. امروزه راهکارهای نوین در این زمینه ارائه شده که با استناد به نظرات کارشناسان امر و حتی نظرات عمومی می توان معیارهای مختلف در زمینه چگونگی طراحی پارک ها به منظور افزایش ایمنی، مشخص و آن هایی را که از جنبه های گوناگون اهمیت و ارجحیت بیشتری دارند تعیین و روی آن ها تمرکز و مدیریت نمود

با تو جه از یافته های به عمل آمده از ارزیابی های محیطی ، علل سوانح پیشین و همچنین مطالعات کتابخانه ای بر روی قوانین و استاندارد های سایر کشور مشخص گردید که قریب ۹۵% از کلیه عوامل حادثه ساز در دو دوسته زیر قرار میگیرند

دسته اول

  1. حداکثر عمق آب
  2. حداکثر عمق آب به اضای هر متر فاصله از لبه سطحی
  3. شیب کف آب
  4. نوع و میزان ممانعت موانع حایل میان آب و سطح
  5. تعداد نفر/ساعت نظارت بر لبه سطح در طول ساعات فعالیت مجموعه[۳]

دسته دوم

  1. شیب زمین های مختص حرکت به سوی لبه آب
  2. امکان نظارت عمومی توسط استفاده کنندگان
  3. حداقل طول دید بصری در سایت
  4. امکان بالا آمدن سطح آب در مواقع نزولات جوی و…
  5. نورپردازی سایت در شب
  6. علامت گذاری مناسب سایت
  7. شفافیت آب موجود در حوضچه های آبی
  8. خطرات سقوط در آب کم عمق و پر عمق (از روی تخت سنگها ،دیواره ها و یا توپوگرافی شیب دار)
  9. مکانهایی که کودکان میتوانند به آب دسترسی مستقیم داشته باشند
  10. زاویه راههای عبوری که امکان سقوط دونده و دوچرخه سوار را به داخل آب فراهم می کند[۳]

با پیدا شدن علل عمده پدید آمدن سانحه در محیط های آبی تفریحی می توان به جستجوی علل و طراحی الگوهایی برای اجتناب از بروز خطرات فوق در پارک های سطح شهر پرداخت که این خود زمینه ای را برای طراحی و نگهداری پایدار و ایمن  فضاهای تفریحی شهری پدید می آورد

لازم به ذکر است که شناخت الگوهای مناسب در طراحی  ایمن چنین سایت هایی نه تنها از زیبایی بصری و دلبازی فضاها نمی کاهد بلکه آرامش خاطر را برای خانواده های استفاده کننده از پنین فضاهایی به ارمغان می آورد.

پیشنهادات

تامین نظارت عمومی از سوی بهره وران عادی سایت آبی

شناختیم که یکی  از ویژگی های عمومی در میان کودکان بازیگوشی و کنجکاویست و این در حالیست که کودکان غالبا از خطرات احتمالی تهدید کننده آنها بی اطلاع بوده و توان استنباط و درک خطر را از تابلو ها و علائم هشدار دهنده ندارند.اگر بتوانیم مطمن شویم که فعالیت کودکان در هر زمانی به صورت غیر مستقیم تحت نظارت بزرگسالانی که از سایت بهره برداری میکنند قرار دارد میتوان احتمال وقوع خطرات را به صورت عمومی کاهش داد.

با تحقیقات کتابخانه در میان کتب استاندارد طراحی ایمن شهری به راهکارهای طراحی ایمنی برای فضاهای تفریحی مورد استفاده کودکان میرسیم که میتواند به الگوهای زیر منتج شود.

شاخصه های الزامات عمومی:

باید مطمئن شویم که هر سایتی که در مباحث بعدی خطر ساز شناخته شده است به گونه ای واقع شود که از سوی کلیه افراد بهره بردار چه به صورت نشسته و یا در حال قدم زدن مورد دید غیر مستقیم قرار داشته باشد و مکانی مخفی و دور افتاده در سایت که به واسطه توپوگرافی و یا درختان استتار شده به آن ها اختصاص داده نشود.

در طول لبه آبی سایت و با فاصله مناسب نیمکت هایی را برای نشستن طراحی کنیم تا جداره آب با خشکی همواره توسط سایر خانواده های بهر ور مورد نظارت غیر مستقیم قرار بگیرد.

آلاچیق ها را در فضاهای نیمه استتار شده قرار دهید تا هم خانواده هایی که از آن استفاده میکنند خلوت داشته باشند و هم سایر فضاهایی تاسیساتی که از آب فاصله دارند نیز متروک و دور از دید قرار نگیرند.مطمن شوید فضاهای نگهبانی با پنجره هایی وسیع دید جامع و کاملی از سایت داشته باشند.

۰۱

 

ادامه در مقاله بعدی… .

نویسنده :

نمایشگاه cpse نمایشگاه isaf نمایشگاه cpse
چه امتیازی می دهید؟
5 / 0
[ 0 رای ]
ارسال نظر شما
انتشار یافته : ۰ در انتظار بررسی : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.


ساملباس کار خادمچهارمین کنفرانس جامع مدیریت بحران و HSEتبليغات تبليغات تبليغات تبليغات تبليغات
test