سه شنبه ۶ تیر ۱۳۹۶ - Tuesday 27 June 2017
کد خبر : 17693
تاریخ انتشار : سه شنبه ۳۰ خرداد ۱۳۹۶ - ۱۰:۰۴
بازدید: بازدید: 111

مقاله(قسمت 2)

تبیین ایمنی و جایگاه گردشگری شهری در پایداری درآمدی در راستای خروج از رکود درآمد شهری با تأکید بر کلانشهرها


نتایج مطالعات بیانگر این واقعیت است که به دلیل ضعف مالی در اکثر موارد برای سرمایه گذاری در ساخت هتل ها، فروشگاه های بزرگ و سایر زیربناهای مورد نیاز گردشگری ساکنان غیر بومی یا خارجی وارد صحنه شده و اقدام به سرمایه گذاری می کنند و حتی اجناس مورد نیاز گردشگران را از سایر مناطق به آنجا وارد می کنند

به گزارش پایگاه خبری بهداشت، ایمنی و محیط زیست "بامنا"؛

۴- یافته های پژوهش

۴-۱- اثرات اقتصادی توسعه گردشگری شهری

نتایج مطالعات بیانگر این واقعیت است که به دلیل ضعف مالی در اکثر موارد برای سرمایه گذاری در ساخت هتل ها، فروشگاه های بزرگ و سایر زیربناهای مورد نیاز گردشگری ساکنان غیر بومی یا خارجی وارد صحنه شده و اقدام به سرمایه گذاری می کنند و حتی اجناس مورد نیاز گردشگران را از سایر مناطق به آنجا وارد می کنند( (Tosum, 2001, 239 کنیگ و همکارانش از بعد دیگر نیز به بررسی دیدگاه ساکنین پرداختند؛ آن ها معتقدند کسانی که از فعالیت های گردشگری منافع شخصی کسب می کنند آن را خیلی مثبت ارزیابی می نمایند، اما کسانی که منافع شخصی عایدشان نمی شود نگرشی منفی به آن دارند(king et al, 1993, p.445). مک اینتریر نیز (Mc intryre, 1993) در بخش های مختلف کتاب خود، جنبه هایی از تأثیرات منفی اقتصادی گردشگری یاد کرده است که در یک جمع بندی می توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • تمرکز بیش از حد فعالیت های گردشگری در یک شهر ممکن است منجر به نابودی یا زوال سایر فعالیت های اقتصادی شود و عدم تعادل را به وجود آورد.
  • گردشگری ممکن است شاغلین بخش های دیگر اقتصادی را به صورت پاره وقت به خود جذب کند. بنابراین گاه در برخی جوامع نقش کمی در کاهش بیکاری به صورت کلی خواهد داشت.
  • در میان تأثیرات منفی گردشگری بر ابعاد اقتصادی، باید تأثیرات مثبت اقتصادی توسعه گردشگری را در نظر قرار داد. در زیر برخی از موارد آورده می شود:
  • سرمایه گذاری در گردشگری شهری موجب توسعه سایر بخش ها نیز می شود. به عنوان نمونه بهبود خدماتی محلی مانند شبکه ارتباطی و برق با گردشگری در ارتباط است.
  • افزایش صادرات پنهان
  • افزایش درآمد دولت از بابت مالیات
  • افزایش ارزش املاک برای مالکین اراضی و املاک واقع در مناطق محروم (Harssel, 1994).

۴-۲- اثرات اجتماعی و فرهنگی توسعه گردشگری شهری

تأثیرات منفی اجتماعی گردشگری، در دهه های گذشته به ویژه از انتهای دهه۱۹۶۰، بعد از شکل گیری پدیده گردشگری انبوه ایجاد شد. استدلال این جریان های فکری این بود که پدیده گردشگری شکل جدیدی از امپریالیسم محسوب می شود که منجر به اضمحلال فرهنگی- اجتماعی و ارزش ها و باورهای سنتی جوامع میزبان می شود و ارمغانی جز انواع بحران های اجتماعی و تبلیغ مصرف گرایی[۱] ندارد. ولی رشد و توسعه سریع صنعت گردشگری، و به موازات آن شکل گیری سازمان های مختلف بین المللی، ملی، غیر دولتی و غیر انتفاعی از یک طرف و توسعه تحقیقات گردشگری در قالب پژوهش های علمی و رشته های جدید دانشگاهی از طرف دیگر، تمایلات ضدگردشگری را بسیار کم رنگ نمود(Hansen,2002).

گی[۲] نیز درباره اثرات مثبت اجتماعی توسعه گردشگری چنین می نویسد(Gee, 1994):

  • تشدید علاقه به رونق حیات زبان محلی و کاربرد بیشتر این زبان.
  • افزایش درآمد و بهبود کیفیت زندگی جامعه میزبان.

مک اینتریر[۳] نیز از اثرات گردشگری فرهنگی، افزایش احترام به جامعه محلی را بسیار مهم بر می شمارد.

«گردشگری فرهنگی احترام به جامعه محلی را بیشتر نموده و فرصت های لازم برای درک و شناخت بیشتر و برقراری ارتباطات با مردم محلی را در زمینه های گوناگون بهبود می بخشد».

لی[۴] با تأکید بر اثرات منفی اجتماعی توسعه گردشگری شهری به موارد زیر اشاره می کند :(Lea, 1998)

«با توزیع نابرابر درآمدهای حاصل از گردشگری، کسانی که دارای توان سرمایه گذاری در این صنعت هستند، نسبت به سایر افراد شهر میزبان در موقعیت بهتری قرار می گیرند و می توانند از فرصت های پیش آمده بهتر یا بیشتر بهره برداری کنند (عدم برابری و عدالت)».

 

جدول(۲): نقش و اثرات مثبت و منفی گردشگری شهری

نقش و اثرات منفینقش و اثرات مثبتزمینه
– آسیب دیدن به فرهنگ بومی در اثر برخوردهای مکرر با گردشگری بافرهنگ های متفاوت

– شیوع بیماری و بروز بیماری های جدید

– افزایش جرم، جنایت و دزدی

– افزایش فحشا و بی بند و باری

– افزایش مشکلات روانی در کودکان خانواده های بی بضاعت

– تضاد و تعارض بین اعضاء جامعه

– بحران در بنیاد خانواده

– بروز تعارضات بین ساکنان شهر

– افزایش غرور, تقویت ارزش ها, سنن محلی و فرهنگ بومی.

– افزایش تماس گردشگران با شهروندان و تقویت ارتباط بین فرهنگی

– سرزندگی و شادی عمومی در اثر حضور گسترده گردشگران.

–  ایجاد فرصت های بهتر کاری و اجتماعی که باعث کاهش نابرابری های اجتماعی و موجب حضور زنان در عرصه اجتماع می شود.

– رشد ارتباطات ساکنان با همسایه ها و سایر افراد شهر.

 

 

 

 

 

اجتماعی

– آسیب دیدن ابنیه و آثار تاریخی در اثر ازدیاد مراجعه– حفاظت و نگهداری بهتر از آثار فرهنگی و ابنیه تاریخی.اجتماعی- فرهنگی
– تولید زیاد صنایع دستی بدون کیفیت و تجاری شدن فرهنگ و صنایع دستی– احیاء هنرها و صنایع دستی محلی.اجتماعی- اقتصادی

 

– افزایش مشاغل کاذب و شغل دوم

– فصلی بودن گردشگری و عدم ثبات درآمدی

– افزایش لوکس گرایی بین مردم و زیرفشار قرار گرفتن خانواده های فقیر

– افزایش فاصله طبقاتی افراد دخیل در امور گردشگری با سایر مردم

– خروج درصد بالایی از منافع گردشگری به خارج و ایجاد تورم

– خارج از دسترس قرار گرفتن بسیاری از منافع گردشگری توسط مردم بومی

– رقابت غیر اخلاقی سازمان های دخیل در امر گردشگری

– کمبود نیرو در سایر ارگان های شهری

– هزینه های ناخواسته شامل انتقال سرمایه ها از بخش بهداشت، آموزش و… به بخش گردشگری

 

– ایجاد اشتغال و افزایش درآمد عمومی در سطح جامعه

 

– ورود سرمایه ها و سرمایه گذاری های خارجی به شهر

– معرفی شهر به عنوان یک قطب گردشگری

 

– افزایش تعداد شاغل در امور مرتبط با گردشگری

 

 

 

 

 

اقتصادی

– احتکار املاک و بورس بازی

– افزایش قیمت ساختمان و مسکن

– افزایش قیمت کالا و خدمات

– رشد ناموزن شهر

– در دسترس نبودن مکان های تفریحی برای ساکنان بخش هایی از شهر

– ایجاد ترافیک

– آلودگی های هوا، صوتی و غیره

– از بین بردن آرامش عمومی جامعه

– از استاندارد خارج شدن و بیکیفیت شدن معماری ساختمان ها به دلیل سرعت ساخت

– تغییر کاربری اراضی کشاورزی در جهت تبدیل به کاربری وابسته به گردشگری

– شلوغی شهر و ازدحام جمعیت

– افزایش تولید زباله

– از ظرفیت خارج شدن تاسیسات و زیرساخت ها

– افزایش استفاده از انرژی و تولید گازهای گلخانه ای

– آسیب های محیطی

 

 

 

 

 

 

– استفاده از اراضی بلا استفاده شهر در جهت توسعه گردشگری

– توسعه تشکیلات گردشگری و افزایش فضاهای تفریحی

– رشد ساخت و ساز و نوسازی در سطح شهر

 

 

 

 

 

 

اقتصادی- محیطی

– بی توجهی مسئولین شهری به نقاطی از شهر که در کانون قطب های گردشگری قرار ندارند.

– افزایش قیمت استفاده از زیرساخت ها

– عدم توسعه یکسان زیرساخت ها در سطح شهر و تمرکز در زیرساخت های مرتبط با گردشگری

– توجه به پاکیزگی قطب های گردشگری

– توسعه زیرساخت های شهری

 

 

محیطی

۵- توجه به گردشگری شهری و پیامدهای حاصل از آن

محیط شهری از دو نقطه نظر در صنعت گردشگری اهمیت دارند، کانون های شهری به لحاظ تمرکز جمعیت شان و فشارها و خستگی های ناشی از کار و تلاش و فعالیت که به عنوان مبدأ مسافرت های گردشگری محسوب می شوند. از سوی دیگر به علت وجود امکانات معیشتی و رفاهی، فعالیت های اقتصادی، بازرگانی، صنعتی، فرهنگیف سیاسی، بهداشتی، ارتباطی، فراغتی و داشتن جاذبه های تاریخی و گردشگری، به عنوان مقصد مسافرت های گردشگری نیز به شمار می آیند(کردی، ۱۷:۱۳۸۱). گردشگری به طور قطعی آثار مثبتی در شهرها دارد. در بسیاری از محل های رها شده شهری مانند کارگاه ها یا کارخانه ها و گارگاه های متروک و از کار افتاده را تغییر کاربری می دهند(تبدیل کشتارگاه قدیمی شهر تهران به فرهنگسرای بهمن کنونی) و به اماکن پذیرایی مانند مهمانسراها، غذاسرا، قهوه خانه یا بوستان و محل برگزاری نمایش ها، بازی ها و ارائه هنرهای مردمی تبدیل می کنند(مثل سرای مشیر در شهر شیراز). وانگهی رونق گردشگری موجب بازسازی مراکز باستانی شهرهای کهن می شود، در واقع همبستگی میان گردشگری و نگهداری از چشم اندازهای زیبای شهری موجب پایداری گردشگری شهری می شود و به همین سبب امروز در بسیاری از کشورهای پیشرفته مسئولان گردشگری و مدیریت که جلب سرمایه را مایه رونق زندگی و آبادانی شهر می داند با ایجاد فضای سبز، بوستان های فرح بخش و تمیز نگهداشتن محیط شهری، هم به بهبود کیفیت محیط زیست طبیعی کمک می کنند و هم چهره زمین را زیبا و شاداب می گردانند(محلاتی، ۲۰۸، ۱۳۸۱).

۶- شهرداری ها و سهم گردشگری در برنامه های توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور

در ماده ۱۳۶ برنامه پنج ساله دوم، بحث واگذاری تصدی های مرتبط با مدیریت شهری به شهرداریها مطرح شده است که بخشی از این امور در حوزه فعالیتی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری است. بنابراین می توان گفت که بسیاری از تصدی ها در سطح مدیریت شهری با بحث گردشگری هماهنگی و ارتباط مستقیمی دارند. در ماده ۱۳۷ برنامه پنج ساله دوم قسمتی از وظیفه شهرداریها ایجاد زیرساخت های تجارت کالا و خدمات و افزایش سرمایه گذاری در شهر تهران و توسعه زیرساختهای بازار برای توسعه صنعت توریسم و گردشگری شهری می باشد. در راستای ارتقاء سرمایه فرهنگی و اجتماعی شهروندان طبق ماده۹۶ برنامه پنج ساله دوم، شهرداری موظف است با همکاری سازمان ها و دستگاه های مربوطه و استفاده از ظرفیت سازمان های مردم نهاد ذیربط در راستای ارتقاء و اعتلای سرمایه فرهنگی اجتماعی شهروندان، با بهره گیری از فرهنگ غنی اسلامی- ایرانی تمهیدات لازم را لحاظ نمایند. همچنین طبق ماده ۹۳ برنامه پنج ساله شهرداری موظف است، در راستای پشتیبانی و تسهیل گری حفظ و احیای آثار ارزشمند تاریخی- فرهنگی و کالبدی شهر براساس ویژگی های معماری و شهرسازی ایرانی- اسلامی اقدام نمایند که هرگونه فعالیت شهرداری در این زمینه در واقع کمک به رونق اقتصاد از طریق گردشگری شهری محسوب می شود. در ایران شهرداری ها گرچه در سیاست گزاریها و برنامه ریزی ها نمی توانند وارد شوند، اما می توانند در طراحی، آماده سازی و مدیریت بهره برداری سایت های گردشگری نقش مهمی داشته باشند و از آنجا که سازمان های محلی و مردمی هستند تمام امور مربوط به این بخش را نیز می توانند با کمک NGO ها به انجام برسانند. بنابراین در اینجا دو مقوله مهم آماده سازی و بهره برداری مطرح می شود. اول اینکه باید در ساختار اداری خود، روابط بین سازمان ها را مناسب سازی می کنیم و برای این کار مهمترین بخشی که باید خود را به سازمان های متوالی هماهنگ کند و با دستگاه های دیگر ارتباطات لازم را برقرار نماید شهرداری است. نکته دوم بحث متصدی است، اصولاً شهرداری ها دو دسته فعالیت دارند: یکی مدیریت امور که بخشی از مسائل حاکمیتی است و در قالب سازمانهای محلی قابل انجام است و دیگر تصدی امور، که در بحث گردشگری قابل واگذاری است. اما در مدیریت امور شهری که گردشگری یکی از مسائل و مقولات مدیریت شهری است، قابل واگذاری نیست. از این رو بخش خصوصی می تواند سرمایه گذاری کند، اما مدیریت بهره برداری باید دست شهرداری ها باقی بماند و این موضوع در دنیا به خوبی تجربه شده است. در اغلب سایت های تفرحی- توریستی دنیا، فقط کاربری دست بخش خصوصی است و مالکیت خود سایت دست دولت و شهرداری، چرا که واگذاری کامل این قبیل مراکز بخش خصوصی مشکل آفرین است و به همین دلیل باید مدیریت و نظارت شوند(ماهنامه شهرداری ها، ۹:۱۳۷۹). موضوع گردشگری در سه سطح قابل طرح است:

  • در سطح ملی برای تعیین استراتژی ها و اهداف ملی با مسئولیت دولت و سازمان های متولی این امر.
  • در سطح منطقه ای که به اعتبار تنوع پتانسیل های گردشگری در کشور ما سطح میانی تصمیم گیری را شامل می شود، و همچنین اجرای سیاست های هماهنگ را در هر استان با مسئولیت استانداری ها و ادارات کل مربوطه مانند سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان در بر می گیرد.
  • در سطح محلی با مدیریت و مسئولیت شهرداری ها.

با یک ارزیابی سریع می توان دریافت که تصمیم گیری ها در همان سطح اول مانده است و البته گاه با همت و ذوق برخی مسئولان به سطح دوم نیز تمایل پیدا کرده است(شهرداری ها، ۶:۱۳۷۹). همواره در روال موجود برنامه ریزی و مدیریت گردشگری در سطح کشور نوعی تعارض با اهداف برنامه ریزی و مدیریت شهری مشاهده می گردد، از یک سو با توسعه روزافزون شهرها در کشور و افزایش جمعیت شهرنشین نیازهای تفریحی و گردشگری شهروندان به شدت رو به گسترش دارد ولی از طرف دیگر اختیارات قانونی و عملی شهرداری ها در عرصه بهره گیری از فضاهای فراغتی و توریستی بسیار محدود است. از جمله این محدودیت ها می توان به موارد ذیل اشاره نمود: عدم اختیارات مدیریت شهری در خارج از محدوده قانونی و حریم شهر، تعداد متولیان و نهادهای مسئول، جدایی وظایف سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و وظایف مدیریت شهری، عدم وجود قوانین عام، مشترک و میان بخشی در زمینه گردشگری(مهدیزاده، ۶:۱۳۷۹).

در جریان گردشگری شهرهایی مورد توجه قرار می گیرند که چند جاذبه یا لااقل یکی از آنها را همچون، وجود زیارتگاه، آثار علمی، فرهنگی و تاریخی، طبیعت زیبا و متنوع، امکانات تفریحی و اقامتی، تسهیلات ارتباطی و وجود بازارهای متنوع خرید و فروش، دارا باشند. با این وجود جریان گردشگری شهری را نمی توان تنها در وجود جاذبه ها خلاصه نمود. به گونه ای که گردشگری شهری به عنوان یک محصول درهم تنیدگی عوامل مختلفی می باشد که هریک در جریان گردشگری تاثیرات به سزایی دارند(سقایی، ۲۳:۱۳۸۵). در حالی که صنعت گردشگری با رشد بی سابقه وارد عصری نوین می شود، اهمیت درک ماهیت، اجزا، دست اندرکاران و محیط پیرامون این صنعت بیش از پیش افزایش یافته است. در این بین شهرداری ها به عنوان یکی از ارگان های مرتبط با بحث گردشگری شهری می تواند نقش تعیین کننده ای در توسعه گردشگری شهری بازی کند. در اغلب کشورها شهرداری ها بزرگترین نقش را در توسعه گردشگری شهری دارند و این ارگان در مناطق مختلف دنیا در پرتو اختیارات و مدیریت قوی که دارند، اقدامات جدی برای جذب گردشگران به عمل می آورند و با ایجاد مناظر زیبا و بازسازی فضاهای کهن شهری اقدام به جذب هرچه بیشتر گردشگران داخلی و خارجی می کنند.

۷- نقش شهرداری در توسعه پایدار گردشگری

۷-۱- تشویق و اطلاع رسانی به گردشگران برای استفاده صحیح و بهینه از مکان ها و زیرساخت های گردشگری

باتوجه به اینکه در کشور ما کارهای زیربنایی گردشگری انجام نگرفته است و ایجاد امکانات و تجهیزات زیربنایی برای بهره برداری از منابع و جاذبه های گردشگری و بهسازی آنها، هم با کمبود سرمایه مواجه می باشد و حتی در صورت داشتن سرمایه بخش خصوصی به خاطر کم بازده بودن این بخش کمتر به سرمایه گذاری در این صنعت روی می آورند. بنابراین شهرداری ها می توانند با استفاده از برنامه های تبلیغاتی و نصب برشورها در مکان های گردشگری شهری به گردشگران را تشویق به استفاده صحیح از زیرساخت های گردشگری کند این روش می تواند گامی در جهت گردشگری پایدار شهری باشد تا گردشگران ضمن استفاده خود از این زیرساخت ها به آیندگان نیز فرصت استفاده از آن را بدهند.

۷-۲- جلوگیری از تداخل کاربری های ناسازگار با مکان های گردشگری و جاذبه های شهری

زمین مهم ترین عنصر تشکیل دهنده محیط فیزیکی و بستر فعالیت های شهری است و همیشه به عنوان اساسی برای شکل شهری مورد توجه برنامه ریزان بوده است، به گونه ای که محققانی چون چاپین برنامه ریزی شهری را برنامه ریزی کاربری زمین شهر می دانند. بر این اساس برنامه ریزی کاربری زمین را علم تقسیم زمین و مکان برای کاربردها و مصارف مختلف زندگی دانسته اند(اسماعیل پور، ۱۶:۱۳۷۶). باتوجه به نقش نظارتی و اجرایی شهرداری ها در قانون شهرداری این سازمان می تواند نقش موثری در جلوگیری از تداخل کاربری های ناسازگار شهری با مکان های گردشگری دشته و از کاهش کیفیت این مکان ها در صورت تداخل با این کاربری ها جلوگیری کرده و باعث جذب بهتر و بیشتر گردشگران و آسایش خاطر آنان از بازدید از مکان های گردشگری شوند.

۷-۳- مشارکت شهروندی به عنوان یک ابزاز حیاتی برای ایفای بهتر وظایف شهرداری

در واقع حضور مردم برای حل مشکلات خود مردم امری لازم است. در صورتی که مردم نخواهند یا نتوانند برای کمک به اداره امور شهر یا محله خود گام بردارند احتمال این که مدیریت شهر نتواند مسائل حادی که شهر با آنها روبه روست را حل کند بسیار است. از طرف دیگر اگر برنامه ریزان و مدیران امور شهری خواستار اجرا و تحقیق برنامه های خود هستند باید آنها را با محیط اجتماعی هماهنگ سازند و چنین امری تنها با مشارکت مردم به دلیل شناخت ژرف آنها از نیازها، خواسته ها و محیط اجتماعی خود امکان پذیر است(زیاری و همکاران، ۷۰:۱۳۹۲). مطالعات نشان می دهد تمایل مردم به مشارکت در تصمیم گیری است که آنها را تحت تاثیر قرار می دهد و در بسیاری از مواقع مبتنی بر طبیعت است. نتایج مشارکت همچنین می تواند به احترام به فرهنگ محلی، مذهب، و یا تاریخ جامعه منجر شود(Matsuoka & Kaplan, 2008,15). هم اکنون، در کشورهای پیشرفته، شهرداری ها به عنوان یک نهاد اجتماعی، پتانسیل همکاری گسترده و جلب مشارکت بخش خصوصی و مردمی، مشارکت جویی و جلب همکاری سازمان های غیر دولتی و مردم نهاد را به نحو احسن برای ایفای بهتر وظایف خود به کار گرفته اند و بدین ترتیب خود را از یک سازمان صرفاً خدماتی به یک نهاد اجتماعی تبدیل نموده اند(زاهدانی، بیدگلی، ۱۱۰:۱۳۹۰). به همین خاطر شهرداری ها می توانند به هنگام ایجاد زیرساخت ها و طرح های گردشگری از شهروندان و سازمان های خصوصی نظرخواهی و آنها را تشویق به حمایت از این طرح ها کند چرا که این برنامه ها برای شهروندان و به خاطر آنهاست که انجام می شود.

۷-۴- اطلاع رسانی به گردشگران

یکی از مهمترین فعالیتهای شهرداری ها در هر کشور و منطقه ای سعی در شناساندن منطقه مزبور به عنوان مقصد گردشگری است و جهت نیل به این هدف انتشار آگهی ها و توزیع نشریات مختلف که حاوی اطلاعات گوناگون در زمینه آثار دیدنی یک شهر می باشد لازم و ضروری است. شهرداری می تواند اطلاعات مربوط به مراکز دیدنی و گردشگری را با استفاده از علایم کنار جاده ها و همچنین چاپ برشورهای زیبایی از آثار دیدنی این شهرها، گردشگران را از این طریق راهنمایی کند و اطلاعات مربوطه را در اختیار آنها قرار دهد.

۸- گردشگری شهری، درآمدهای پایدار شهری و توسعه شهری

با توسعه‌ گردشگری و بازدید گردشگران از حوزه‌های جذاب شهری، نیاز گردشگران به بخش‌های شهری و گردشگری بیشتر می‌شود. توسعه گردشگری باعث پویایی اقتصاد سایر بخش‌های شهری می‌شود(فرزین، ۱۳۸۳: ۱۰). سود اقتصادی و درآمد حاصل از فعالیت گردشگری به صورت مستقیم و غیرمستقیم، قابل بررسی است. رشد اقتصادی که ناشی از سرمایه‌گذاری است در آینده می‌تواند ایجاد درآمد و اشتغال نماید. به لحاظ اقتصادی، درآمد حاصل از گردشگری خارجی و حتی داخلی برای هر کشوری در حکم صادرات است(لاندبرگ، ۱۳۸۳: ۲۵۱).

منافع و درآمد مستقیم در فعالیت گردشگری، پول‌هایی است که گردشگران و مسافران، مستقیماً صرف خرید کالا و خدمات می‌کنند و سازمان‌های ارایه‌دهنده محصولات و خدمات آن را دریافت می‌کنند. مزایای غیرمستقیم هم از طریق گردش وجوهی است که مسافر در مقصد خرج می‌کند. این پول در سامانه اقتصادی شهر به جریان می‌افتد و سبب تحرک چندباره اقتصادی شهر و افزایش سطح درآمد مردم می‌شود که این همان اثر تکاثری است(موحد، ۱۳۸۶: ۱۲۱). توسعه اقتصاد شهری و ایجاد منابع درآمد پایدار همواره از دغدغه‌های مدیران شهری است که تحقق بسیاری از انتظارات و مطالبات شهروندان وابسته به آن است. امروزه شهرهای موفق که نامشان به‌عنوان یک مقصد گردشگری، مطرح می‌شود، بخش مهمی از اقتصادشان را از محل فرصت‌های جذب و ساماندهی اشتغال و مسائل مربوط به گردشگری، اداره می‌کنند. از آنجایی که روش‌های سنتی درآمدزایی در شهرها، هزینه‌های فزاینده اداره شهر را پاسخگو نیست، گردشگری شهری توانسته است به‌عنوان صنعتی اشتغال‌زا، درآمدزا و منبع درآمدی پایدار، توجه مدیران شهری را به خود جلب کند. مدیران شهری می‌توانند از طریق برنامه‌ریزی برای توسعه زیرساخت‌های شهری؛ از قبیل شبکه‌های ارتباطی و حمل‌ونقل، تأسیسات و تجهیزات شهری، توسعه فضاهای باز شهری، فضاهای تفریحی فراغتی و برنامه‌ریزی برای زیرساخت‌های خدماتی، در رشد و توسعه گردشگری شهری، تأثیر بسزایی داشته باشند. با توجه به جایگاه ویژه شهر، در بسیاری از کشورهای موفق در صنعت گردشگری، شهر، پایه و اساس توسعه این صنعت است ایجاد و توسعه فضاهای شهری مناسب، بازسازی فضاهای متروک و مرده به قصد زنده کردن جنبه‌های کهن جامعه از جمله مهم‌ترین آثار توسعه گردشگری شهری است. بدین منظور بسیاری از شهرها درصددند تا از ویژگی‌ها و امکانات خاص شهر خود سود ببرند و از مزایای جلب گردشگری شهری بهره ‌گیرند. شهرهایی هستند که از داشته‌های طبیعی و تاریخی بهره‌مند بوده یا نبوده‌اند اما در هر صورت در گردشگری موفق بوده‌اند. این شهرها برجستگی‌ها و ویژگی‌هایی برای خود کسب می‌کنند تا ورود مسافر به آنها بیشتر شود. شهرهایی که می‌خواهند تمایل گردشگر به سوی آنها بیشتر شود، هم نیاز به عمل براساس ضابطه و دانش فنی و تخصصی مدیران شهری دارند، هم باید اولویت‌های آنها مورد بازنگری قرار گیرد.

۹- نتیجه گیری و پیشنهادات

گردشگری شهری، کنش متقابل گردشگران و میزبانان و تولید فضای گردشگری پیرامون سفر به مناطق شهری با انگیزه های متفاوت و بازدید از جاذبه ها و استفاده از تسهیلات و خدمات مربوط به گردشگری است که آثار متفاوتی را در فضای شهری بر جای می نهد. چهار ویژگی قابل قبول و متداول شهرها که شامل تراکم زیاد فیزیکی ساختار، مردم و نقش ها و گوناگونی فرهنگی و اجتماعی، چند نقش گرایی اقتصادی و مرکزیت عینی در شبکه داخل شهری و منطقه ای را در بر می گیرد. وقتی شهرها به عنوان شهری گردشگر پذیر عمل کرده و توسعه می یابند، این پیچیدگی ها با فشردگی بیشتری در ساختار و ماهیت گردشگری حل می شود و تمایزی را در پردازش فضای شهری پیرامون گردشگری شکل می دهد و آثاری را بر جای می نهد که در کنشگری دو سویه گردشگر و میزبان نماد می یابد. بازدید کنندگانی که از خارج شهر می آیند تنها کسانی نیستند که از این امکانات استفاده می کنند. توسعه زیر بناهای گردشگری سهم زیادی در تغییرات شکل و کارکرد نواحی شهر داشته و تصویر شهر تحت تاثیر انواع هتل ها و خدمات جنبی ارائه شده، قرار می گیرد.

گردشگری به عنوان یکی از منابع درآمد و ایجاد اشتغال در سطح ملی می تواند رهیافتی برای توسعه اقتصادی در قلمرو ملی باشد. گردشگری به خصوص در زمانی که سود فعالیت های دیگر بخش های اقتصادی در حال کاهش باشد، جایگزین مناسبی برای آنها و راهبردی برای توسعه است. توسعه صنعت گردشگری نیازمند یک مدیریت منسجم و کارآمد بوده که موانع و مشکلات و شناسایی کرده و توانایی اجرای استراتژی های تدوین شده را داشته باشد. در این راستا نقش مدیریت شهری به ویژه شهرداری ها اهمیت دوچندانی دارد که در جهت افزایش توان اقتصادی شهر به تبع آن افزایش درآمد شهر اهمیت ویژه ای دارد، نتایج پژوهش نشان می دهد که نقش شهرداری ها در برنامه ریزی گردشگری شهری و اطلاع رسانی به موقع منجر به گردشگری پایدار و کسب در آمد و ایجاد اشتغال از این طریق خواهد بود در راستای نیل به توسعه پایدار شهری با هدف تقویت گردشگری راهکارهای جهت توسعه اقتصاد گردشگری شهری در راستای تحقق درآمدهای پایدار شهری به شرح ذیل ارائه می گردد:

– تأکید بر برنامه‌ریزی اجتماعی- اقتصادی- فرهنگی- خدماتی به گردشگران شهری به صورت مستمر نه فقط در زمان‌های خاص از سال، با همکاری بخش‌های مختلف مدیریت اجرایی شهر و میراث فرهنگی شهرها و کلان‌شهرها

– تأسیس و بازسازی مجموعه‌های گردشگری، تفریحی در حوزه شهر و حومه شهر با مشارکت بخش خصوصی و حکومتی یا دولت.

– رقابت مدیریت اجرایی کلان‌شهرها، در راستای برپایی نمایشگاه‌های متنوع، المپیادهای مختلف (ملی- منطقه‌ای- بین‌المللی)، همایش‌های ملی و بین‌المللی و منطقه‌ای. استفاده از فرصت‌های مناسب در زمان این فعالیت‌ها برای معرفی جاذبه‌های گردشگری شهری

– ارائه نیازمندی‌های متنوع اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و خدماتی به گردشگران در قالب شیوه‌های متنوع اطلاع‌رسانی تقویت مشارکت بخش خصوصی و شهروندان در جهت رشد بخش‌های مختلف گردشگری شهری و جلوگیری از عدم انحصاری بودن این بخش‌ها در دست نهادهای حکومتی

– ایجاد بسترهای لازم برای رفع نیازهای تفریحی و فراغتی گردشگران شهری(فضای سبز، بوستان‌ها، پارک‌ها، شهربازی‌های سنتی و مدرن، مراکز خرید مجهز و مدرن در نقاط مختلف شهر)

– احیا و بازسازی جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی شهر و توسعه همه‌جانبه میراث شهری

– توسعه گسترش فضاهای مدرن چون بسط مراکز فرهنگی، تئاتر- سینماها، کنسرت‌های (ملی- منطقه‌ای- محلی)، میادین نمادین شده شهر، تلفیق و ترکیب سنت و مدرنیته در حوزه بازسازی فضاهای گردشگری شهری

– ایجاد فعالیت‌های تفریحی و فراغتی، مهیج، پویا، انعطافی، با برنامه‌ریزی‌های مدرن و مکانیکی از سوی مدیریت شهری برای جذب گردشگر شهری

– تربیت نیروی متخصص در جهت بهره‌برداری تورهای گردشگری شهری، راهنمایان تورهای شهری و حومه شهرها و گسترش کیوسک‌های اطلاعاتی گردشگری در نقاط مختلف شهر در طی سال و تعبیه افزایش دستگاه‌های مکان‌یابی برای گردشگری شهری

– ایجاد تغییر نگرش‌های مسئولان و شهروندان نسبت به گردشگران شهری، برای جذب پایدار توریسم شهری

– ایجاد راهکارهای مناسب برای تقویت حل مشکلات گردشگری و کنترل معضلات«کنترل ترافیک، تخریب فضای سبز،

– ارائه مدیریت اجرایی مناسب برای ارائه اطلاعات صحیح از اماکن تاریخی، فرهنگی به گردشگر

– رفع ناهماهنگی‌ها در جهت ارائه خدمات و برنامه‌ریزی‌های متنوع به گردشگر شهری و مسئول بودن تمام نهادهای متولی نسبت به ایجاد هرگونه مشکل و تلاش همه‌جانبه نهادهای متولی برای حل مشکلات و مسائل گردشگران شهری

– مسئولیت‌پذیری و پاسخگویی تمام نهادهای مؤثر در این حوزه برای ارائه هرگونه خدمات مناسب به گردشگر، به‌منظور توسعه پایدار توریسم شهری

– کنترل اطلاعات و جلوگیری از اطلاعات ناقص در زمینه‌های مختلف این حوزه به گردشگر

– طراحی وبلاگ‌ها، سایت‌های گردشگری مجازی، رسانه اختصاصی به معرفی جاذبه‌های گردشگری از جمله توریسم شهری به صورت محلی- منطقه‌ای- ملی و بین‌المللی

– حمایت از مشارکت بخش خصوصی- انجمن‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد در قالب ارائه دستاوردها- فعالیت‌های فرهنگی محلی به گردشگر شهری

 

 

منابع

  1. پاپلی یزدی، محمدحسین، سقایی، مهدی، گردشگری ماهیت و مفاهیم، انتشارات سمت۱۳۸۶٫
  2. ضرابی، اصغر و مهری اذانی، توسعه پایدار در جهان صنعتی و در حال توسعه، تهران، مجله رشدآموزش جغرافیا، شماره ۵۹.۱۳۸۰
  3. قادری، اسماعیل، نقش گردشگری روستایی در توسعه روستایی پایدار، پایان نامه دکترا، تهران، دانشگاه تربیت مدرس۱۳۸۲٫

 

 

  1. Caves, R. (ad). Encyclopedia of the City. London: Routledge, 2005.
  2. English Tourist Board . The green light, a guide to sustainable tourism, London: Author, 2000.
  3. Fennell, D. Ecotourism: An Introduction, Rutledge, London. 1999.
  4. Gee, C. Y. Residents Attitudes towards Tourism: a longitudinal study. Spey Valley Scotland Tourism Management, 15(4), 247-258, 1994.
  5. Hansen, M. Environmental Regulations of Transnational Corporations: Needs and Prospects. In P. Utting. 2002.
  6. Haji Nejad, A., M. Taheri and Ali Ahmadi, “Physical effects on the development of tourism business – urban space: Baneh, human geography research, No. 70, 1388.
  7. Harssel, V.  Tourism an Exploration. London: Printic. 1994.
  8. King, B., Pizam, A., Milman, A. Social Impacts of Tourism. Host Perceptions Annals of Tourism Research, 17, 449-465. 1993.
  9. Lea, J. Tourism and Development in the Third Word. London: Rutledge. 1998.
  10. Mc Intryre, George. Sustainable Tourism Development: Guide for Local Planners. Madrid: World Tourism Organization (WTO), 1993.
  11. Tosum, C. Challenge of Sustainable Tourism Development in the Developing World. Tourism Management, 22, 289-303. 2001.
  12. Gartner, William. C. The Tourism Development Principles, Processes and Policies. London: Van Nostrand Reinhold, 1986.
  13. Colantonio, A., Potter, R. B. Urban Tourism and development in the socialist state. London: ashgate, 2006.
  14. Elinson, H. Cuba’s jineteros: Youth culture and revolutionary. Ideology Cuba briefing paper series (20), 1-36.1999.
  15. Quattrone, G. Urban Development Strategies: The Tourism City Network Institute di Pianificazione e Gestione Del Territorio, Turin. 2002.
  16. Shapira, K.P. Innovative Partnerships for Sustainable Urban Tourism, TTRA European Conference, Stockholm, Sweden. 2001.
  17. Haji Nejad, A., M. Taheri and Ali Ahmadi , “Physical effects on the development of tourism business – urban space: Baneh, human geography research, No. 70. 1388.
  18. Sheikh Kazim, MR, “Mutual effect of tourism on the urban areas of sustainable economic development”, Regional Conference of Geography, Tourism and Sustainable Development, University of, 1386.
  19. Sarvar Rahim, and Blori Zadeh Dshtstany, “Status of urban tourism in sustainable development of cities (case study: tourism in a region of Tehran” Regional Conference of Geography, Tourism and Sustainable Development, University of Islamshahr, 1386.
  20. Shahabian, P. Urban Tourism and Development. Bon Journal, 76, 30-35, 2008.
  21. Shahabian, P. Health and Sustainable Urban Development. Shahrsaz Journal, 3, 36-40, 2004.
  22. Timothy, Dallen J.and Geoffery Wall, Tourist Accomodation in an Asian historic City, The Journal of Tourism Studies, Vol.6, No.2, 1995.
  23. Mason, M. & Dever B, Sustainable Tourism Development in Rural Areas, Italy, 2002.

 

 

نویسنده :

نمایشگاه cpse نمایشگاه isaf نمایشگاه cpse
چه امتیازی می دهید؟
5 / 0
[ 0 رای ]
ارسال نظر شما
انتشار یافته : ۰ در انتظار بررسی : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.


ساملباس کار خادمچهارمین کنفرانس جامع مدیریت بحران و HSEتبليغات تبليغات تبليغات تبليغات تبليغات
test