سه شنبه ۶ تیر ۱۳۹۶ - Tuesday 27 June 2017
کد خبر : 17688
تاریخ انتشار : سه شنبه ۳۰ خرداد ۱۳۹۶ - ۹:۴۵
بازدید: بازدید: 111

مقاله

تبیین ایمنی و جایگاه گردشگری شهری در پایداری درآمدی در راستای خروج از رکود درآمد شهری با تأکید بر کلانشهرها


توسعه گردشگری به عنوان یک پدیده فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی موجب می‌شود که فرصت کافی برای تبادل فرهنگی اجتماعی و اقتصادی بین گردشگر و جامعه میزبان به وجود آید.

به گزارش پایگاه خبری بهداشت، ایمنی و محیط زیست "بامنا"؛

علی تقی زاده بفروئیه *۱ ، حمیدرضا امانی ۲

۱– کارشناس ارشد ایمنی و پیشگیری – سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران

۲- دانشجوی دکترای برنامه ریزی شهری  دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم تحقیقات گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری-تهران،ایران

                hra125_4@yahoo.com

 

چکیده

توسعه گردشگری به عنوان یک پدیده فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی موجب می‌شود که فرصت کافی برای تبادل فرهنگی اجتماعی و اقتصادی بین گردشگر و جامعه میزبان به وجود آید. توسعه گردشگری شهری یکی از ارکان توسعه پایدار شهری به شمار می‌رود که در صورت حرکت مناسب می‌تواند ضمن آبادانی،‌عمرانی و پویایی اقتصادی بستر مناسبی برای تعامل فرهنگی و اجتماعی شهروندان ایرانی فراهم آورد. با وجود ظرفیت‌های بسیار در حوزه گردشگری شهری هنوز این بخش از گردشگری در کشور از جایگاه مناسبی برخوردار نبوده و نتوانسته است درخور ظرفیت‌های موجود ایفای نقش کند. گردشگری امروزه از پویاترین فعالیت‌ها در ایجاد تحول اقتصادی- اجتماعی در گستره جهان بوده که به طور روزافزون اهمیت یافته است ازآنجا که شهرها به عنوان جذاب ترین فضاها برای گردشگران دارای مراکز مهم اقتصادی، علمی، تفریحی، پزشکی و غیره بوده و افزون بر این از جاذبه‌های طبیعی و میراث فرهنگی نیز بهره مند هستند بنابراین برای دستیابی به توسعه پایدار گردشگری شهرها از تمام ابعاد اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، زیست محیطی، کالبدی و امنیت و ایمنی باید مورد توجه قرار گیرند. با توجه به نقش نظارتی و اجرایی شهرداری ها در قانون شهرداری این سازمان می تواند نقش موثری در جلوگیری از تداخل کاربری های ناسازگار شهری با مکان های گردشگری داشته و از کاهش کیفیت این مکان ها در صورت تداخل با این کاربری ها جلوگیری کرده و باعث جذب بهتر و بیشتر گردشگران و آسایش خاطر آنان از بازدید از مکان های گردشگری شوند. هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی جایگاه گردشگری شهری در پایداری درآمدی در راستای خروج از رکود درآمد شهری با تأکید بر کلانشهرها با روش توصیفی- تحلیلی می باشد. یافته های پژوهش نشان می دهد که شهرداری ها نقش مهمی در معرفی شهرها به عنوان یک جاذبه گردشگری می تواند داشته باشد و توسعه گردشگری شهری در ایجاد امکانات فرهنگی، مراکز تفریحی، ورزشی، افزایش روابط اجتماعی، مبادلات فرهنگی، تقویت هویت فرهنگی شهر، اصلاح ساختار سنی، ایجاد فعالیت‌های خدماتی، تنوع اقتصادی و جلوگیری از رکود اقتصادی شهر نقش مهم را ایفا می‌کند.

۱- مقدمه

امروزه صنعت گردشگری در جهان توسعه فراوانی یافته است و بسیاری از کشورها از این رهیافت توانسته اند وضعیت خویش را تا حد درخور توجهی بهبود بخشیده و بسیاری از مشکلات خود از قبیل بیکاری، پایین بودن سطح درآمد، سرانه و کمبود درآمد ارزی را پوشش دهند. به دلیل اثرات چشمگیری که فعالیت های گردشگری در اقتصاد مناطق پذیریده گردشگران بر جای می گذارد، توجه فراوانی به این زمینه از فعالیت معطوف می گردد. پیچیدگی و تراکم موجود در زندگی شهری، عده زیادی از مردم را متوجه طبیعت می کند و در این میان، مناطقی که دارای توان های طبیعی با ارزش تری باشند بیشتر مورد توجه قرار می گیرند. به این ترتیب جریانات گردشگری به منظور بهره برداری از آرامش و زیبایی طبیعت بدان سمت شکل می گیرد(علیزاده، ۵۵:۱۳۸۲). با توجه به این که توسعه پایدار به عنوان جریانی متداوم در تغییرات اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی و محیطی برای افزایش و ترقی رفاه و خوشبختی طولانی مدت کل اجتماع تعریف می شود و پویشی چند بعدی است که به گونه ای پایدار در صدد وحدت اهداف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیطی است. بنابراین باید توسعه گردشگری را، زمانی پایدار بنامیم که مخرب نبوده و امکان حفظ منابع آب و خاک، منابع ژنیتکی، گیاهی و جانوری را برای آیندگان فراهم آورد. در واقع توریسم پایدار، توریسمی است که بتواند در یک محیط، در زمانی نامحدود ادامه یابد و از نظر انسانی و فیزیکی به محیط زیست صدمه نزند و تا بدان حد فعال باشد که به توسعه سایر فعالیت ها و فرآیندهای اجتماعی لطمه ای وارد نسازد(Butler, 2000:29).

گردشگری هنوز فعالیت جدیدی برای بسیاری از کشورهاست که تجربه ای کم یا ناچیز در توسعه این بخش از اقتصاد دارند. در زمینه رشد فوق العاده گردشگری در دهه های اخیر و پیش بینی اینکه گردشگری بزرگترین صنعت صادراتی در مورد سال ۲۰۲۰ خواهد شد کشورها مجبور شده اند، اهمیت زیادی به توسعه گردشگری بدهند. اما از آنجایی که این کار، هنوز فعالیت نسبتاً جدیدی است مثال های کمی وجود دارد که نشان بدهد چگونه رشد گردشگری بی نظم و بدون برنامه ریزی می تواند نتایج منفی اغلب همراه با صدمه های جبران ناپذیر به محیط زیست و همچنین نتایج منفی برای ارزش های فرهنگی- اجتماعی یک جامعه به وجود بیاورد بنابراین برنامه ریزی گردشگری منسجم اهمیت زیادی به تأکید بر رهیافت طولانی و جامع دارد تا به توسعه پایدار هماهنگ با اهداف توسعه ای کلی کشور دست یابد. گردشگری یکی از فعالیت های اقتصادی پیشرو در جهان است. طبق آمار در سال۲۰۰۵ حدود ۸۰۸ میلیون گردشگر در جهان جابه جا شده اند که این خود باعث ایجاد درآمدی بالغ بر۲۸۲ میلیارد دلار بوده است. روندها نشان می دهد که تا سال۲۰۲۰ تعداد این گردشگران در سرتاسر جهان به حدود۶/۱ میلیارد نفر خواهند رسید. بر اساس این پیش بینی، گردشگری در تمام مناطق دنیا در حال رشد می باشد و این رشد در کشورهای در حال توسعه بیشتر خواهد بود. اروپا، آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی، آسیای شرقی و اقیانوسیه حدود ۸۰% از گردشگران را خواهند داشت، بنابراین آنها تسلط خود را بر حجم گردشگران حفظ خواهند کرد. گردشگران بین المللی ورودی به آفریقا باید به رشدی حدود ۵/۵% درآمد در سال، طی این دوره برسد و گردشگران ورودی به آسیای جنوبی نیز بیشتر از ۶% رشد خواهند کرد. گردشگری یکی از منابع اصلی اشتغال در سراسر دنیا نیز می باشد که طبق تخمین سازمان جهانی جهانگردی حدود ۷/۷۶ میلیون نفر در دنیا در این صنعت به صورت مستقیم اشتغال دارند. و چنانچه مشاغل غیرمستقیم اقتصادی نیز به آنها اضافه گردد این مقدار به حدود ۲۳۴ میلیون(۷/۸% از کل مشاغل دنیا) خواهد رسید(سازمان جهاگردی، ۱۳۸۴).

بسیاری از اقتصاد دانان به گردشگری از زاویه اندازه گیری آثار آن نظر می کنند. و گردشگری را باید در وهله اول در آینده برنامه ریزی و سیاست کلی اقتصادی نگریست. باید از دیدگاه اقتصاد کلان به مسأله گردشگری نگریست(داس ویل، ۱۴۲:۱۳۷۸).

هدف اصلی این نوشتار جایگاه گردشگری شهری در پایداری درآمدی در راستای خروج از رکود درآمد شهری با تأکید بر کلانشهرها می باشد. و به دنبال پاسخ این سوالات است:۱- منظور از گردشگری شهری و جاذبه های شهری چیست؟ ۲- اثرات اقتصادی توسعه گردشگری چه عواملی هستند و اهمیت آن بر کلان شهرها چیست؟

 

۲- جاذبه های گردشگری شهری و انواع آن

جاذبه های گردشگری را می توان به شیوه های مختلف تقسیم بندی کرد. این تقسیم بندی ها، حاصل دیدگاه های افراد مختلفی است که، هر کدام با توجه به دیدگاه و رویکرد خاص خود، به طبقه بندی جاذبه های گردشگری پرداخته اند. گان معتقد است که، تمام عناصر و اجزای نظام گردشگری، به دو گروه عرضه و تقاضا تقسیم می شود که تقاضا، شامل بازارهای داخلی و بازارهای بین المللی و ساکنین محلی که از جاذبه ها، تسهیلات و خدمات گردشگری استفاده می نمایند و عرضه، شامل جاذبه ها و فعالیت ها، تأسیسات اقامتی و دیگر امکانات و خدمات گردشگری می شود(Gun, 2002:15). (جدول(۱)

 

جدول(۱): نظام عرضه و تقاضای گردشگری شهری

عوامل تقاضاعوامل عرضه
بازارهای بین المللی گردشگریجاذبه ها و فعالیت ها
بازارهای داخلی گردشگریاقامتگاه ها
بازارهای داخلی گردشگریسایر امکانات و خدمات گردشگری
استفاده ساکنان محلی از جاذبه ها، امکانات و خدمات گردشگریحمل و نقل دیگر زیرساخت ها عناصر سازمانی

مأخذ:(ضرغام، ۱۳۸۱)

با علم بر این نکته که، هر گاه منابع گردشگری(طبیعی، فرهنگی- اجتماعی و دیگر منابع)، با امکانات گردشگری همراه گردند به جاذبه تبدیل می گردند(ضرغام، ۱۵:۱۳۸۱)، جاذبه های گردشگری از سوی سازمان جهانی جهانگردی۱ به سه دسته عمده تقسیم می گردند: ۱- جاذبه های طبیعی ۲-  جاذبه های فرهنگی، تاریخی ۳- جاذبه های ویژه(lnskeep, 1991, pp31-1).

با توجه به ماهیت شهرها، جاذبه های طبیعی کمتری در درون شهرها مشاهده می گردد. معمولاً در مورد مناطق شهری به ویژه کلان شهرها تنها جاذبه های انسان ساخت که شامل جاذبه های فرهنگی و تاریخی و ویژه می شود، مورد بررسی قرار می گیرند.

۳- اقتصاد و گردشگری

ارزیابی آثار اقتصادی صنعت گردشگری، سبب فراهم نمودن اطلاعات لازم، جهت شکل گیری سیاستها توسعه گردشگری می گردد. گردشگری، مفیدترین بخش صنعتی جهان است و بر چند فعالیت اقتصادی از جمله: اشتغال، منابع انسانی، توسعه، تجارت بین المللی و تراز پرداخت ها تأثیر گذار است.

برخی از دولت ها بخش گردشگری را به عنوان یک منبع درآمد مالیاتی، مورد استفاده قرار می دهند. این درآمد، گاهی مخارج دولت در این بخش را تأمین کرده و گاهی به درآمد عمومی اضافه می شود. این مالیات ها به سه گروه مالیات بر محصولات گردشگری- مالیات بر گردشگران- اخذ هزینه از استفاده کننده قابل تقسیم بندی هستند. از جنبه های مختلفی، می توان به تأثیر فراوان گردشگری در توسعه اقتصادی اشاره کرد، گردشگری، ضمن ایجاد فعالیت های متنوع در جامعه، موجب تحرک و پویایی در سایر بخش های اقتصادی شده و می تواند در موازنه ارزی نیز تأثیرات سازنده ای داشته باشد. همچنین بخش های حمل و نقل، مواد غذایی، سوخت و انرژی، صنایع دستی، بخش ساختمانی و به تبع آن فعالیت های گردشگری، رونق می یابد. از اثرات سازنده اقتصادی گردشگری می توان به: ایجاد اشتغال، درآمدزایی، اخذ مالیات از فعالیت های متنوع گردشگری و توسعه امکانات عمومی، حفظ آثار باستانی و جاذبه های طبیعی به عنوان منابع درآمدزای اقتصادی، توسعه صنایع دستی و جلوگیری از فراموشی آنها و … اشاره کرد. از طرف دیگر، توجه به جنبه های منفی اقتصاد گردشگری، از قبیل توجه به هزینه های گردشگری و تراز پرداخت ها، ایجاد اشتغال کاذب و فصلی در جامعه، اثرات فعالیت های گردشگری بر بهای زمین، تورم و … نیز در حیطه این علم می گنجد. تحقیقات زیادی در زمینه اثرات مثبت اقتصادی گردشگری صورت گرفته است، که این تحقیقات نشان می دهد سرمایه گذاری در زمینه گردشگری، رشد اقتصادی پایداری را به دنبال دارد. در زمینه توسعه گردشگری، افراد نباید تنها به جوانب منفی آن توجه کنند. دو دلیل عمده برای تشویق و حمایت از توسعه گردشگری را می توان، مزایای ایجاد اشتغال و درآمدزایی حاصل از هزینه های بازدید کنندگان برای جامعه میزبان ذکر کرد، که این تأثیرات در اکثر مقاصد، به عنوان آثار مثبت تلقی می گردند.

هزینه های بازدیدکنندگان، دارای نقشی مستقیم در سودآوری، ایجاد فرصت های جدید شغلی و ایجاد درآمد مالیاتی برای بخش عمومی است. مخارجی که بازدیدکنندگان برای تأسیسات اقامتی، غذا، پذیرایی و خرید سوغاتی به طور مستقیم پرداخت می کنند به صورت دستمزد به کارکنان پرداخت می شود و در نتیجه باعث تقویت اشتغال و افزایش فعالیت اقتصادی و چرخش مالی بالا در سایر بخش ها می شود که در شکل شماره۴ به صورت نمایی کلی آورده می شود.

از ترکیب مخارج مستقیم(به وسیله گردشگران)، غیر مستقیم(مانند عرضه مجدد) و مخارج القایی(مانند استفاده از دستمزد) گردشگران، به عنوان اثر تکاثری در اقتصاد یاد می شود که ویژگی آن، مانند شاخصه های سنگی است که به داخل حوضی پرتاب شود و اثر اولیه آن، تولید بزرگترین موج و به دنبال آن موج های کوچکتر است، به طوری که بعد از آن در سطح کل منطقه پخش می شوند.

ادامه دارد… .

نویسنده :

نمایشگاه cpse نمایشگاه isaf نمایشگاه cpse
چه امتیازی می دهید؟
5 / 0
[ 0 رای ]
ارسال نظر شما
انتشار یافته : ۰ در انتظار بررسی : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.


ساملباس کار خادمچهارمین کنفرانس جامع مدیریت بحران و HSEتبليغات تبليغات تبليغات تبليغات تبليغات
test