سه شنبه ۶ تیر ۱۳۹۶ - Tuesday 27 June 2017
کد خبر : 17564
تاریخ انتشار : دوشنبه ۲۲ خرداد ۱۳۹۶ - ۱۵:۵۰
بازدید: بازدید: 311

مقاله(قسمت 2)

آتش نشان داوطلب نگاهی به تاریخچه آتش نشانی وقوانین ودستورالعمل ها


۶۳۶۲۰۴۳۹۳۱۶۴۰۳۶۶۱۷
مشارکت به معنای عام آن از دیرباز با زندگی انسان پیوند داشته و همراه با تحول و تکامل او رشد یافته است. علیرغم شکل گیری اندیشه مشارکت در تمامی ابعاد زندگی ، هنوز آن گونه که باید و شاید شاهد گسترش مشارکت در همه ابعاد زندگی نیستیم

به گزارش پایگاه خبری بهداشت، ایمنی و محیط زیست "بامنا"؛

تجارب ایران در تشکیل گروههای داوطلب آتش نشانی: در کشور ما ایران ، (شهر تهران)علیرغم اهمیت و ضرورت تشکیل گروههای آتش نشانی داوطلب به جهت ناکافی بودن نیروهای حرفه­ای آتش نشانی موجود در سطح شهر اعم از عملیاتی  فنی  آموزشی  اداری خدماتی (حدود ۵۰۰۰ نفر ) ، هیچگونه اقدامی در جهت ساماندهی نیروهای مردمی داوطلب صورت نپذیرفته است ، این در حالی است که با توجه به جمعیت فعلی شهر تهران و برحسب استانداردهای جهانی موجود نزدیک به ۵۰۰۰۰نفر نیروی داوطلب آتش نشانی برای پوشش کامل ایمنی شهرتهران لازم است .

طبق اطلاعات موجود در تعداد محدودی از شهرهای بزرگ کشور اقدامات محدودی در خصوص موضوع انجام گرفته است به عنوان مثال سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری مشهد با جلب تعدادی نیروی مردمی و صدور کارت شناسایی برای آنها ، در مواقع ضروری از مساعدت آنان جهت مقابله با آتش سوزی و سایر حوادث استفاده می نماید که این اقدام به عنوان نقطه شروع کار ، مناسب ، اما در برابراقدامات گسترده کشورهای مختلف جهان و همچنین نیاز مبرم کشور به نیروی انسانی آموزش دیده در زمینه امور ایمنی و آتش نشانی بسیار اندک است . لازم به ذکر است تا پایان سال ۱۳۹۴ نزدیک به ۲۰۰۰۰ نفر آتش نشان داوطلب در شهر تهران وجود دارد که به علت نبود دستور العمل ها و آئین نامه های مصوب سازماندهی نشده اند .

اهدافی که سازمان آتش نشانی  با تشکیل گروههای داوطلب آتش نشانی دنبال می نماید عبارتند از :

۱-  ارتقاء سطح فرهنگ ایمنی عموم افراد جامعه در سطوح مختلف سنی

۲-  آشنایی افراد جامعه با وظایف و مسئولیتهای خطیر آتش نشانان

۳-  آشنایی شرکت کنندگان با دوره های آموزش مقابله با حوادث مختلف و چگونگی انتخاب عکس العمل مناسب در برخورد با این حوادث

۴-  ترویج فرهنگ ایمنی در سطح جامعه با توجه به اینکه مردم بهترین مبلغ می باشند

۵-  به حداقل رسانیدن خسارات جانی و مالی در حوادث مختلف

۶-  ترغیب عموم افراد جامعه به آگاهی و پویایی در زمینه مسائل ایمنی و آتش نشانی

۷- پرکردن بخشی از اوقات فراغت جوانان

۸- چشاندن طعم شیرین خدمت به مردم جهت کلیه شرکت کنندگان در کلاسهای آتش نشان داوطلب

تعریف نیروی داوطلب آتش نشانی: برای نیروی آتش نشانی داوطلب تعاریف متفاوتی ارائه شده است که نمونه هایی از آن در ذیل آماده است :

– داوطلب آتش نشانی به کسی می گویند که به محض مشاهده حریق ویا حادثه با عمل داوطلبانه خویش بتواند نخستین نجات دهنده خود  ،خانواده و دیگر افراد باشد .

– داوطلب آتش نشانی به کسی یا کسانی گفته می شود که مکمل نیروی حرفه ای آتش نشانی بوده و در برابر ارائه خدمات هیچگونه حق الزحمه یا حقوقی طلب نمی نماید . باید اذعان نمود همه تعاریف موجود در خصوص نیروی داوطلب آتش نشانی حول یک محور می گردد و با لحاظ همه این تعاریف ، می توان این نیرو را به شکل زیر تعریف کرد :

« نیروی داوطلب به نیرویی گفته می شود که به صورت افتخاری جهت انجام فعالیتهای ایمنی و آتش نشانی انتخاب شده اند».

لازم به ذکر است در کشورهای پیشرفته برای آتش نشان داوطلب حقوقی در نظر گرفته می شود .در شهر تهران نیز بر اساس نظام نامه مصوب هیئت مدیره به صورت پروژه ای پرداخت هایی صورت می گیرد .

اهداف استفاده از نیروی داوطلب آتش نشانی: همچنانکه گفته شد امروزه در بسیاری از کشورها از دو نوع گروه آتش نشانان حرفه ای و داوطلب جهت ایجادیک سیستم حفاظتی کنترل حریق و حوادث استفاده می نمایند تجارب جهانی در برخورد با تشکیل چنین گروههایی نشان می دهد اهداف بسیاری در پی تشکیل گروههای داوطلب وجود دارد ، اهم اهداف عبارتند از­:

هدف اصلی : استفاده از مشارکت های مردمی در مواقع بر وز حوادث و آتش سوزیهای گسترده و داشتن نیروهای کافی و کارآمد و آماده به کار هنگام نیاز .

اهداف فرعی : ۱)ارتقاء سطح فرهنگ ایمنی عموم افراد جامعه ۲) کاهش خسارات جانی و مالی ناشی از حوادث و آتش سوزی ۳) آموزش همگانی ایمنی در برخورد با حوادث و آتش سوزی ۴) شناخت حرفه مخاطره آمیز آتش نشانی و تبیین اهمیت و جایگاه آن در بین اقشار مختلف جامعه ۵) فراگیری دوره های آموزشی ایمنی و آتش نشانی در راستای پرنمودن اوقات فراغت افراد در رده های سنی مختلف ۶) کاهش بار مالی و هزینه های جاری سازمان آتش نشانی در نگهداری و استخدام پرسنل ۷) دخالت و درگیر نمودن طبقات مختلف جامعه و مشارکت مردم در امور ایمنی

لذا جهت آشنایی با اهداف مذکور سه مورد اخیر که دارای اهمیت بیشتری می باشند به شرح ذیل اشاره مختصری خواهد شد .

۱) کاهش هزینه ها

با عنایت به اینکه هزینه های نگهداری و مشکلات مربوط به استخدام پرسنل متخصص به طور تمام وقت در سازمانهای آتش نشانی و خدمات ایمنی برای شهرداری و جامعه بسیار سنگین و پر خرج می باشد و میزان دستمزدها و حقوق پرسنل بخش عظیمی از بودجه سازمانهای آتش نشانی را به خود اختصاص می دهد ، با استفاده از کادر آتش نشانان داوطلب می توان تا حدودی صرفه جویی مالی در اداره

سازمان آتش نشانی نمود .

۲) داشتن نیروهای کافی و کارآمد و آماده به کار هنگام نیاز

با تربیت نیروهای داوطلب آتش نشانی ، نگرانی کمبود نیروی متخصص و کارآمد در هنگام آتش سوزیهای بزرگ ، سیل ، آتش فشان ، زمین لرزه ،بحران های زیست محیطی ، مواد شیمیایی خطر ناک ، نشت و انتشار مواد هسته ای و … از بین می رود .

بر اساس محاسبات تخمینی انجام شده حدود ۲% جمعیت شهری را می باید آتش نشانان داوطلب تشکیل دهد با توجه به این ضریب چنانچه جمعیت شهر تهران ۱۲ میلیون فرض شود حدود۰۰۰/۲۴۰  نیروی داوطلب آتش نشانان برای شهر تهران مورد نیاز است .

دخالت و درگیر نمودن طبقات مختلف جامعه و مشارکت مردم در امور ایمنی

یکی از اصول اساسی کنترل حادثه اینطور مطرح می شود که ضریب تکرار حادثه زمانی به صفر نزدیک می شود که اکثریت مردم به طور مستقیم و یا غیرمستقیم در امر ایمنی و کنترل حادثه نقش داشته باشند ، چنانچه به بافت اصلی گروه آتش نشانان داوطلب نیز توجه نمائیم به فاکتور شرکت طبقات مختلف جامعه صرف نظر از زمینه های تحصیلی ، اجتماعی و اقتصادی در تشکیل این گروه از سیستم حفاظتی جامعه پی می بریم .

بنابراین می توان ادعا نمود که یکی از دلایل اصلی پیدایش گروه آتش نشانان داوطلب پیروی از یکی از اصول اساسی کنترل حادثه در ایمنی می باشد .

تفاوت های بین آتش نشان داوطلب و حرفه ای: تفاوت اصلی بین آتش نشانان حرفه ای و داوطلب در این است که در نوع حرفه ای ، آتش نشانان می بایست حضور مرتب در ایستگاه بازمانهای مشخص از قبل تعیین شده داشته باشند و در ازای ، ارائه خدمات خود مبلغی مشخص شده طبق قرارداد دریافت کنند در حالی که در نوع آتش نشانان داوطلب ، آتش نشانان به استثنای مواقع نیاز به آنان نظیر تمرینات جلسات آموزشی در ایستگاههای حضوری نخواهند داشت . آتش نشانان داوطلب ممکن است جهت ارائه خدمات خود حقوق دریافت دارند و ممکن است خدمات خود را رایگان ارائه نمایند .

در بسیاری از کشورها پرسنل رؤسای ایستگاهها ، افسران ، متصدیان دستگاهها از نیروهای تمام حرفه ای و پرسنل آتش نشانان از نیروهای داوطلب تشکیل گردیده اند .

عوامل مؤثر بر تصمیم گیری در انتخاب نیروی داوطلب آتش نشانی: به طور کلی چهار عامل مطروحه ذیل در هنگام انتخاب نوع نیرو در سازمانهای آتش نشانی مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می گیرد .

۱- منابع اقتصادی و مالی شهر

مسلماً چنانچه منابع کافی مالی بطور مستمر در اختیار باشد بدنه اصلی پرسنل سازمانهای آتش نشانی از نوع تمام وقت حرفه ای خواهد بود در غیر این صورت می باید به فکر استفاده از نیروهای داوطلب بود .

۲- استقبال یا عدم استقبال از پذیرش مسئولیت توسط متقاضیان به عنوان آتش نشان داوطلب

اکثر نیروهای آتش نشان داوطلب از اقشار و طبقات مختلف جامعه می باشند که هر کدام از آنها ازسطوح مختلف علمی ، اقتصادی ، اجتماعی و سنی برخوردار هستند ، در برخی ازکشورها استقبال از طرف مردم جهت خدمت به عنوان نیروهای داوطلب انجام نمی شود و در این کشورها به سختی می توان ازنیروهای داوطلب آتش نشان استفاده نمود .

۳-  تعدا دآتش سوزیها

در حال حاضر فرمول خاصی که مشخص نماید که بیشتر از چه تعداد آتش سوزی در روز می بایدنوع سازمانهای آتش نشانی داوطلب را به آتش نشانان حرفه ای تبدیل نمود وجود ندارد اکثر شهرهای بزرگ صنعتی با ترافیک سنگین و تعداد حریق ، از نوع آتش نشانان حرفه ای و اکثر شهرهای بزر گ که بافت اصلی شهر از ساختمانهای مسکونی و خدماتی تشکیل شده است از آتش نشانان داوطلب استفاده می نمایند.

۴- تنوع خدمات سازمانهای آتش نشانی

یکی دیگر از فاکتورهایی که در تعیین نوع نیروهای آتش نشانی از اهمیت زیادی برخوردار است نوع خدماتی است که این سازمانها می باید مطابق با اساسنامه و با انتظارات جامعه ارائه دهند . مسلماً سازمانهایی نظیر سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی تهران که با حجم سنگین کاری نظیر عملیات اطفاء حریق و نجات، رساندن مصدومین به مراکز درمانی ، انجام فعالیت های بازرسی و پیشگیری ، ارائه طرحها و آموزش وبرنامه ریزیهای متعدد جهت کاهش خسارات و تلفات ناشی از بلایای طبیعی و مصنوعی مواجه می باشد ، می بایددرصدی از این بار سنگین را به عهده نیروهای داوطلب آتش نشان قرار دهد .

البته اینگونه سازمانها بیشتر تمایل به استفاده از نیروهای تمام وقت حرفه ای داشته و برخی از کارها نظیر بخش آموزش ، را بر عهده نیروهای داوطلب قرار می دهند.

شرح وظایف آتش نشانان داوطلب:

نمونه هایی از وظایف آتش نشان داوطلب عبارتست از :

۱- هماهنگی و همکاری با نیروهای حرفه ای آتش نشانی در عملیات اطفاء حریق

۲- کمک به افراد آسیب دیده از حوادث و نجات آنها از کانون حادثه

۳- انجام کمک های اولیه و رساندن مصدومین و مجروحین به نزدیکترین محل درمانی

۴- شرکت در کلاسهای آموزش تئوری و عملی جهت فراگیری اصول و نکات ایمنی در راستای اهداف آموزشی سازمانهای آتش نشانی

۵- کوشش در برقراری ارتباط با شهروندان ، آگاهی دادن به آنان و انتقال نکات ایمنی .

تبصره : با توجه به برنامه ریزی وسیاستگزاری واحد آتش نشانان داوطلب وشرکت در دوره های مربیگری آموزش عمومی ایمنی وآتش نشانی وقرار گیری در هر کدام از سه سطح c-b-aشرح وظایف مشخص می شود.

وظایف سازمانهای آتش نشانی و خدمات ایمنی درخصوص آتش نشانان داوطلب:

۱- جذب و ثبت نام داوطلب : سازمانهای آتش نشانی موظفند پس از انجام مراحل جذب نیرو که ذکر آن گذشت نسبت به انجام مراحل گزینش و ثبت نام داوطلبان به شرح ذیل اقدام نمایند :

الف) کنترل وضعیت جسمی و روحی افراد متناسب با حرفه مخاطره آمیز آتش نشانی

ب) تشکیل پرونده و اخذ مدارک لازم جهت شناسایی هویت افراد

ج) صدور کارت شناسایی ممهور به مهر سازمان آتش نشانی برای آتش نشانان داوطلب

تبصره-لازم است نیروی داوطلب کارت شناسایی خود را بهنگام شرکت در کلاسهای آموزشی و در مواقع امداد و نجات همراه داشته باشد.

د) بایگانی گزارش اقدامات نیروهای داوطلب در عملیات آتش نشانی

۲- آموزش : با عنایت به اینکه نیروهای داوطلب آموزش ندیده ، نه تنها بهنگا م حادثه یاری رسان نخواهندبود بلکه سبب کندی و تأخیر در انجام فعالیتهای امدادی می گردند لذا با استناد به بند ۳ ماده ۲ اساسنامه سازمانهای آتش نشانی ، هر سازمان موظف است امکانات لازم جهت برگزاری کلاسهای آموزش مقدماتی (تئوری  علمی ) در زمینه های مختلف را فراهم نموده و طبق برنامه زمان بندی اقدام نماید . عناوین و سرفصلهای آموزش مهم برای آتش نشانان داوطلب با توجه به شرح وظایف آنان عبارتست از :

الف)  آشنایی با شرح وظایف (شناخت تشکیلات سازمان و وظایف و عملکرد نیروهای آتش نشانی در بخشهای مختلف اداری  فنی  عملیاتی  آموزشی و …)

ب) آمادگی جسمانی و ورزش (فیزیولوژی بدنی  بدن سازی  آمادگی بدن برای مقابله با آتش سوزی و حوادث)

ج)  تئوری حریق (شناخت مثلث آتش  طبقه بندی آتش  مفهوم آتش سوزی  انواع اطفاء حریق)

د)  خاموش کننده ها (تعریف خاموش کننده های دستی  انواع آب  نحوه کار با آنها  نحوه صحیح نصب آنها)

ه) مقدمات امداد و نجات (تعریف انواع آوار  بررسی عملکرد امدادگران در زمانوقوع حوادث  نحوه نحات و امداد در هنگام وقوع حوادث)

و) کمکهای اولیه (تعریف و بیان اصول کمکهای اولیه  طرز صحیح حمل مصدوم و آموزش عملی آن

بیان انواع تنفس  تعریف آتل بندی و توصیف آن)

ز) ابزارشناسی حریق و نجات (شناخت انواع ابزار و تجهیزات موردنیاز واحدهای آتش نشانی  شناخت تجهیزات انفرادی  خودرویی و ایستگاهی)

تبصره ۱: هرکدام از  سطوح(a_b-c) سرفصل وعناوین مشخص شده واحد آموزش آتش نشانان داوطلب قابل اجرا می باشد.

تبصره ۲:در طول برگزاری دوره تغذیه میان وعده برای آتش نشانان داوطلب در نظر گرفته شود.

۳- پاداش و تشویق : علیرغم اینکه امدادرسانی نیروهای داوطلب با اهداف انسان دوستانه و ایثارگرانه صورت می گیرد و با معیارهای مادی سنجش پذیر نیستند لیکن جهت ارتقاء سطح کمی و کیفی فعالیتها ، بالا بردن روحیه کاری افراد و ….. ضروری است به تشخیص فرماندهان عملیات و مسئولین مربوطه برای افرادی که اقدامات موثر و قابل توجهی در حین عملیات آتش نشانی انجام داده اند پاداش و تشویقی در نظر گرفته شود­.

تبصره ۱: موضوع اخذ پاداش و تشویقی بیشتر می تواند در پایان هرسال در انتخاب آتش نشان داوطلب نمونه در کشور موثر باشد .

تبصره ۲: استفاده از امکانات رفاهی ایستگاه ها ویا لحاظ سهمیه برای درصدی از آتش نشان داوطلب برای استخدام در صورت دارا بودن شرایط استخدامی

تبصره ۳:صدور کارت عضویت افتخاری از سوی سازمان برای آتش نشانان داوطلب گروه ویژه

۴- فراهم نمودن تسهیلات بیمه و خدمات درمانی به منظور حمایت از اقدامات آتش نشانان داوطلب و جلوگیری از وارد آمدن هرگونه خسارت به آنان ، ضروری است سازمانهای آتش نشانی ، با انجام تمهیدات لازم نسبت به فراهم نمودن تسهیلات و خدمات درمانی و بیمه داوطلبان در حین انجام عملیات امداد و نجات اقدام مقتضی را معمول نمایند .

با استناد به بند ۸ ماده ۳ اساس نامه سازمان های آتش نشانی ، هرسازمان موظف است امکانات لازم جهت انجام امور ورزشی در راستای تقویت و آمادگی جسمانی نیروها را فراهم نماید .

منابع

  • آتش نشانان داوطلب بوستون
  • آئین نامه آتش نشانان داوطلب شهر تهران
  • بریگاد آتش نشانی کالیفرنیا
  • بولتن سازمان های آتش نشانی وزارت کشور
نویسنده :

نمایشگاه cpse نمایشگاه isaf نمایشگاه cpse
چه امتیازی می دهید؟
5 / 0
[ 0 رای ]
ارسال نظر شما
انتشار یافته : ۰ در انتظار بررسی : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.


ساملباس کار خادمچهارمین کنفرانس جامع مدیریت بحران و HSEتبليغات تبليغات تبليغات تبليغات تبليغات
test